سوژه‌های بکر مستند، خارج از تهران هستند

سیدمحسن طباطبایی‌پور، تهیه‌کننده و کارگردان مستند، درباره فعالیت‌های جدید خود به سوره سینما گفت: این روزها مشغول ساخت مستندی درباره استاد منوچهر غیوری نجف‌آبادی، نوازنده نی، هستم. استاد غیوری از نوازندگان شناخته‌شده نی و از جمله یازده نوازنده این ساز در جهان است. این مستند با عنوان «نای نی»، فیلمی پرتره درباره زندگی و فعالیت‌های هنری اوست و تلاش کرده‌ایم علاوه بر معرفی شخصیت و جایگاه هنری این هنرمند، تصویری از مسیر زندگی و فعالیت‌های موسیقایی او ارائه کنیم.

وی درباره برنامه خود برای این مستند و احتمال حضور آن در جشنواره‌ «سینماحقیقت» گفت: تلاش می‌کنیم فیلم را به بیستمین جشنواره بین‌المللی «سینماحقیقت» برسانیم و اگر مراحل تدوین به‌موقع به پایان برسد، آن را برای حضور در جشنواره ارسال خواهیم کرد.

طباطبایی‌پور درباره تفاوت تولید مستند در شهرهای دیگر با تهران گفت: مستندسازی در استان‌ها از نظر تولید حتی می‌تواند راحت‌تر و بهتر از تهران باشد؛ چراکه سوژه‌های بکر و متنوعی وجود دارد و بسیاری از آن‌ها به‌راحتی در دسترس فیلمساز قرار می‌گیرند.

وی ادامه داد: شهرستان‌ها از نظر دسترسی به سوژه‌های تازه و متنوع ظرفیت بالایی دارند، اما مشکل اصلی مستندسازان شهرستانی، عرضه، فروش و نمایش آثار است. فاصله از تهران باعث می‌شود فیلمسازان کمتر امکان معرفی آثار خود به مدیران، مجموعه‌ها و بازار عرضه مستند و دفاع از ظرفیت‌های فیلم‌هایشان را داشته باشند.

کارگردان مجموعه مستند «سمفونی زاینده‌رود» درباره تجربه خود در حوزه آموزش و فیلمسازی نیز گفت: در کنار فیلمسازی، در حوزه آموزش فعالیت داشته‌ام، اما بخش مهمی از تجربه‌ام حاصل کار میدانی و حضور عملی در فرآیند تولید است. تجربه میدان برای مستندساز اهمیت زیادی دارد و بخش قابل‌توجهی از مهارت‌های این حوزه، در مواجهه مستقیم با سوژه، محیط و شرایط واقعی تولید شکل می‌گیرد.

تهیه‌کننده مستند «راز عیسی» درباره مهم‌ترین چالش‌های تولید مستند گفت: یکی از مشکلات اصلی، بازاریابی و فروش آثار است. صداوسیما در سال‌های اخیر حمایت گذشته خود از مستندها را نداشته و به نظر می‌رسد از تولید مستندهای فاخر و سوژه آزاد، بیشتر به سمت آثار سفارشی رفته است؛ رویکردی که با تنوع قومی، فرهنگی، اجتماعی و جغرافیایی ایران سازگار نیست.

تهیه‌کننده «فرهنگ بازار اصفهان» ادامه داد: کشور ما سوژه‌های فراوانی برای مستندسازی دارد که بسیاری از آن‌ها نیازمند آزادی عمل فیلمساز برای ثبت و روایت هستند و محدود شدن تولید به موضوعات سفارشی، بخشی از این ظرفیت‌ها را نادیده می‌گیرد.

این کارگردان مستند ادامه داد: یکی از مسائل مهم دیگر، نبود سازوکار مشخص برای عرضه و فروش مستندهاست. به همین دلیل، مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی یا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌تواند با ایجاد یک پایگاه اینترنتی تخصصی، بستری برای معرفی و عرضه فیلم‌های مستندی که در استان‌های مختلف تولید می‌شوند، فراهم کند.

تهیه‌کننده «گنجینه هنر» توضیح داد: چنین بستری می‌تواند آثار را به سرمایه‌گذاران، نهادها و مجموعه‌های علاقه‌مند معرفی کند و امکان خرید و نمایش آن‌ها را افزایش دهد. ممکن است فیلمی با کیفیت و سوژه‌ای ارزشمند تولید شود، اما به دلیل نداشتن مسیر مناسب عرضه، مخاطب و بازار خود را پیدا نکند؛ مشکلی که به‌ویژه برای مستندسازان استان‌ها جدی‌تر است.

طباطبایی‌پور درباره اکران آنلاین مستندها گفت: اکران آنلاین اتفاق خوبی است، اما تعداد مخاطبان مستندها در این بستر هنوز زیاد نیست و نیاز به تبلیغات و اطلاع‌رسانی بیشتری دارد تا مخاطبان از آثار در دسترس و شیوه تماشای آن‌ها مطلع شوند. در کنار این موضوع، باید سازوکار مشخصی برای خرید آثار و پرداخت حق نمایش نیز وجود داشته باشد؛ چراکه فیلمساز برای تولید مستند زمان و هزینه زیادی صرف می‌کند و عرضه آن در پلتفرم‌های آنلاین باید از نظر مالی نیز برای او توجیه داشته باشد.

طباطبایی‌پور درباره مهم‌ترین موانع فعالیت مستندسازان جوان شهرستانی گفت: استعداد و سوژه در استان‌ها کم نیست، اما نبود بودجه و سرمایه‌گذار باعث شده بسیاری از این ظرفیت‌ها امکان شکوفایی پیدا نکنند. اگر حمایت مالی و مسیر مناسبی برای تولید و عرضه آثار فراهم شود، فیلمسازان شهرستانی می‌توانند این ظرفیت‌ها را به آثار ارزشمند تبدیل کنند.

نوشته سوژه‌های بکر مستند، خارج از تهران هستند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.