زاپاس؛ اثری تلویزیونی بر پرده سینما/ «زاپاس» آگاهانه یا ناآگاهانه از آثار پر مخاطب و محبوب تلویزیونی طنز وام گرفته است

سینما پرس/ بهاره خدابخش: فیلم سینمایی «زاپاس» به کارگردانی برزو نیک نژاد که چند وقتی است از اکران آن در سینماهای کشور می گذرد، از جمله معدود فیلم هایی بود که در جشنواره سال گذشته فیلم فجر از لحاظ مضمون و محتوا تصویری مخدوش و مسموم به مخاطبش ارائه نکرد و سعی کرده بود تا فیلم شریفی باشد و مخاطب را با کمی تأمل به خنده آورد و نشاط را همراه با تفکر و تعمق در او به وجود آورد. اما مسأله مهمی که در ارتباط با فیلمی همچون زاپاس قابل بیان و ارزیابی است این نکته است که مدیوم «سینما» به هیچ عنوان در ساختار، تکنیک و پرداخت این فیلم رعایت نشده و از هر لحاظ می توان آن را اثری تلویزیونی دانست که صرفا محل پخش و عرضه اش به مخاطب به جای قاب کوچک تلویزیون، پرده عریض سینما است.

اما چه چیزی باعث به وجود آمدن این وارونگی و تغییر ماهیت در یک فیلم می شود نکاتی است که با بررسی آن می توان تا حدودی جلوی ادامه پیدا کردن این رویه غلط را گرفت و مانع از آن شد که فیلمی صرف داشتن محتوای بدون سم و آزار دهنده اش و حضور چند بازیگر چهره و فروختنش در گیشه فیلمی خوب در ساحت سینما ارزیابی شود.

در اصالت سینما می توان پیش از همه به مخاطب اشاره کرد و اذعان داشت که فیلمی اگر مخاطب نداشته باشد اصولا سینما نیست و کارکرد درستش را در چهارچوب فعالیت رسانه ای هنر سینما پیدا نکرده است. اما بحث مخاطب موضوعی است که می توان آن را در تلویزیون هم ارزیابی کرد که در نتیجه از کمیت بالاتری هم برخوردار خواهد بود و به علت دسترسی آسان و البته بدون هزینه اش مخاطبی میلیونی خواهد داشت. همین موضوع ممکن است خلط مبحث در مخاطب شناسی سینما ایجاد کرده و باعث شود فیلم ساز سینما برای جلب نظر مخاطب به سمت ارائه تصویری تلویزیونی از فیلمش رود تا بتواند به کمیت مخاطب خود افزوده و از فرمتی امتحان پس داده برای ارئه اثرش استفاده کند، غافل از اینکه در سینما بحث کیفیت در سطح بالایی مطرح است و در کنار کمیت مخاطب باید کیفیت اثر گذاری بر مخاطب را هم ارزیابی کرد که این مهم نمیتواند با تقلید و استفاده از فرم داستان گویی و پرداخت تلویزیونی به دست آید.

زاپاس در این مورد دچار اشتباه شده است و معیاری را برای خود مشخص کرده است که خاستگاهی بجز تلویزیون ندارد؛ این مهم هنگامی مسأله ساز می شود که بخواهیم خاستگاه های سینما و تلویزیون را یکی بدانیم و در تمییز دادن مخاطب چه کیفی و چه کمی برای این دو رسانه جریان ساز و مهم تفاوتی قائل نشویم.

حال آنکه زبان بیانی در هر دو مدیوم شباهت هایی به یکدیگر دارند و وجود مشترکاتی نظیر درام، تصویر، شخصیت، جذابیت در داستان و ... در هر دو می تواند این تصور را به وجود آورد که نمایش داستان با تصاویر و شخصیت های ناطق که به آن فیلم داستانی اطلاق می شود چه در سینما و چه در تلویزیون یکی است. اما باید به این نکته اشاره کرد که بیان داستان به شیوه درستش در سینما بسیار سخت تر و پیچیده تر از تلویزیون است و استفاده فیلمساز از هر کدام از عناصر مشترک به کارکرد و مهارتی متفاوت و البته ممتاز نیازمند است که می تواند سطح فیلم و اثرگذاری آن بر مخاطب را ارتقاء داده و در مانا بودن آن مؤثر باشد. از همین روست که نظریه پردازان سینما و رسانه متفق القول بر این باورند که سینما هنری ماندگار است اما تلویزیون به جهت مختصات مدیوم ارائه اش به مخاطب نمی تواند مانا و اثرگذار باشد و از این لحاظ به پای سینما نخواهد رسید.

همانطور که ساحت کلمات و داستان هم در قالب ژورنالیستی و مطبوعات اثرگذاری کمتر از ادبیات و داستان دارند و به همین خاطر روزنامه، روزنامه است و کتاب، کتاب.

فیلمساز «زاپاس» آگاهانه یا ناآگاهانه از آثار پر مخاطب و محبوب تلویزیونی طنز وام گرفته است و از بسیاری جهات تحت تأثیر آثار کمدی خانوادگی اخیر سیروس مقدم در تلویزیون بوده است که بیشتر از همه می توان به مجموعه دنباله دار «پایتخت» اشاره کرد. نوع داستان گویی، ترکیب بازیگران، میزانسن ها و دکوپاژ کارگردان، فیلمبرداری و قاب بندی و حتی نحوه نزدیک شدن به موضوعات خانوادگی و اجتماعی در داستان همه و همه آدرس مجموعه های تلویزیونی نظیر پایتخت را به مخاطب می دهند که قطعا به سلیقه مخاطب هم ضربه می زند. جای آثار تلویزیونی در همان قاب است و جای فیلم های سینمایی در ساحت سینما. تلفیق یا جابه جایی این دو قالب می تواند به ملغمه ای از دو فرم داستان گویی در رسانه تصویری منجر شود که دارای هیچ کدام از هویت های مشخص شده اش نیست و نیز می تواند به نظر و سلیقه مخاطب در گرایش و تشخیص این دو حوزه صدمه بزند و رفته رفته سینمای کشور و به خصوص سینمای کمدی را در معرض آسیب قرار دهد.

این نکته که چگونه می توان از ارائه تصویری تلویزیونی در ساخت اثری سینمایی دوری جست و به زبان سینما رسید که هم از لحاظ کمی و کیفی مخاطب داشته باشد بحثی تخصصی است که جای طرح آن در این مقال نیست. صرفا یادآوری و گوشزد کردن این مورد می تواند فیلمساز و مخاطب را آگاهی بخشد که نباید تنها به گیشه و فروش یک فیلم در سینما فکر کرد و باید اصالت ها را در هر هنری ارج گذاشت و با پایبندی به برخی اصول راه درست عبور و شکست از قواعد را در خود سینما پیدا کرد تا ساخت اثر باعث ارتقاء زبان سینما گردد نه نزول آن.

منبع: سینما پرس

آدرس کوتاه: https://www.rokh.in/news/1677

دیدگاه

آخرین خبرها

مرتبط با خبر

سیروس مقدم

برزو نیک نژاد

زاپاس

خبرهای پربازدید

«شطرنج باد»؛ فروپاشی ساختارهای کهنه

سینماسینما، آریو همتی «شطرنج باد» به نویسندگی و کارگردانی محمدرضا اصلانی و تهیه‌کنندگی بهمن فرمان‌آرا یکی از قله‌های موج نوی سینمای ایران محسوب می‌شود؛ موج نویی‌ها در سه شاخه: ۱ـ موفق در گیشه و تبدیل شدن به جریان اصلی با «قیصر » مسعود کیمیایی ۴۸ ۲ـ نیمه موفق بین مخاطبان سینما با «گاو» داریوش مهرجویی ۴۸ […]

رحمان احمدی به کادر فنی سپاهان اضافه شد

باشگاه سپاهان در تکمیل کادر فنی خود برای فصل جدید، رحمان احمدی، دروازه‌بان سابق تیم ملی فوتبال ایران را به عنوان مربی دروازه‌بان‌ها انتخاب کرد تا در کنار محرم نویدکیا فعالیت کند.

سایه‌ی سربازی بر سنگر تراکتور/ بیرو سرباز می‌شود و دروازه خالی؟

فرارسیدن خدمت سربازی علیرضا بیرانوند در آستانه آغاز فصل جدید لیگ برتر، دست سران باشگاه تراکتور را لای پوست گردو گذاشته است.

روایت کمترشنیده شده از ناصر تقوایی

ناصر تقوایی می‌گفت: وظیفه اصلی ما فیلمسازان، نویسندگان و نقاش‌ها این است که زبانی بومی برای این حرفه‌ها پیدا کنیم و بزرگترین کاری که این نسل می‌تواند انجام بدهد، غنی‌تر کردن آن است.

از مهرانه مهین ترابی تا حسن معجونی و سارا رسول زاده و... روی صحنه

این روزها بازیگرانی از نسل‌های گوناگون روی صحنه‌ تیاتر هستند، بعضی با فاصله کم به صحنه بازگشته‌اند و برخی هم بعد از چند دهه دوری از تئاتر.

سه جایزه آمریکایی به فیلم ایرانی رسید

فیلم سینمایی «آن‌ها مرا دوست داشتند» در ادامه حضورهای جهانی خود، موفق شد سه جایزه جشنواره روزولت آیلند آمریکا را از آن خود کرد. به گزارش سینماسینما، فیلم سینمایی «آن‌ها مرا دوست داشتند» به کارگردانی محمدرضا رحمانی در بیست‌وهفتمین دوره جشنواره روزولت آیلند ‏(Roosevelt Island Film Festival) که از ۲۵ تا ۲۸ ژوئن در سالن […]

اولین تصویر بابک حمیدیان در «فیل»

اولین تصویر بابک حمیدیان در فیلم سینمایی «فیل» به کارگردانی رضا گوران منتشر شد.

سپاهان ستون چندمنظوره‌اش را حفظ کرد

سپاهان با تمدید قرارداد امید نورافکن، یکی از مهم‌ترین پرونده‌های نقل‌وانتقالاتی خود را بست تا یکی از مهره‌های کلیدی محرم نویدکیا در فصل پیش‌رو این بازیکن چندپسته باشد.

محکومیت پرسپولیس در پرونده بیرانوند تایید شد

کمیته استیناف رای خود درباره تجدیدنظرخواهی باشگاه پرسپولیس در پرونده علیرضا بیرانوند را اعلام کرد.

بیرانوند دوباره یاغی می‌شود؟

در نمایش‌های خارج از مستطیل سبز، برخی بازیگران هرگز از قالب سوژه شدن بیرون نمی‌آیند؛ حتی اگر سن‌وسالشان از مرز پختگی بگذرد. علیرضا بیرانوند مثال بارزی است. آن صحنه‌ کوتاه در یک برنامه‌ اینترنتی، بیش از آنکه یک مصاحبه‌ ساده باشد، بیشتر به یک میزانسن از پیش طراحی‌شده شباهت داشت. دختر، دیالوگ را می‌گوید؛ پدر، با لبخند رضایت اعتراض می‌کند، اما پیام مخابره می‌شود!

منتظر بمانید..

زاپاس؛ اثری تلویزیونی بر پرده سینما/ «زاپاس» آگاهانه یا ناآگاهانه از آثار پر مخاطب و محبوب تلویزیونی طنز وام گرفته است

آخرین خبرها

مرتبط با خبر

سیروس مقدم

برزو نیک نژاد

زاپاس

خبرهای پربازدید

«شطرنج باد»؛ فروپاشی ساختارهای کهنه

رحمان احمدی به کادر فنی سپاهان اضافه شد

سایه‌ی سربازی بر سنگر تراکتور/ بیرو سرباز می‌شود و دروازه خالی؟

روایت کمترشنیده شده از ناصر تقوایی

از مهرانه مهین ترابی تا حسن معجونی و سارا رسول زاده و... روی صحنه

سه جایزه آمریکایی به فیلم ایرانی رسید

اولین تصویر بابک حمیدیان در «فیل»

سپاهان ستون چندمنظوره‌اش را حفظ کرد

محکومیت پرسپولیس در پرونده بیرانوند تایید شد

بیرانوند دوباره یاغی می‌شود؟

سیروس مقدم

siroos moghadam

پیش‌بینی حمله پهپادها در «پایتخت»؟ / سیروس مقدم از آن ماجرا گفت!

سیروس مقدم

siroos moghadam

ریما رامین فر

rima ramin

پخش سریال «پایتخت ۷» از شبکه تماشا

سیروس مقدم

siroos moghadam

محسن تنابنده

mohsen tanabandeh

تنابنده هرچقدر برای «پایتخت ۷» دستمزد گرفته باشد، کم است

سیروس مقدم

siroos moghadam

محسن تنابنده

mohsen tanabandeh

یک «پایتخت» غیرمعمولی/ فصل هفتم «پایتخت» جزو فصل‌های موفق نبود

سیروس مقدم

siroos moghadam

پس از فراغت از کارگردانی سریال، نمایشگاه نقاشی‌های سیروس مقدم از «پایتخت۷» برپا می‌شود!!

سیروس مقدم

siroos moghadam

الناز حبیبی

elnaz habibi

از درخشش «گیتی» در «جوکر» تا ماجرای نقاشی‌های عجیب «پایتخت»!

سیروس مقدم

siroos moghadam

«بگیر بریم» یا شوخی یک خبرگزاری درباره محبوب شدن «پایتخت۷»!!

سیروس مقدم

siroos moghadam

داستان پایتخت۷ و آگهی‌ها؛ نقی معمولی و دارودسته‌اش در محاصره تبلیغات خودخواسته؟!

سیروس مقدم

siroos moghadam

محسن تنابنده

mohsen tanabandeh

روزهای پایانی «پایتخت ۷» در مشهد

سیروس مقدم

siroos moghadam

فرامرز قریبیان

Faramarz Gharibian

نگاهی به کارنامه تلویزیونی فرامرز قریبیان؛ حضور در دهه هفتم

مسعود کیمیایی

masavd kimiai

پوران درخشنده

pooran derakhshandeh

پروانه ساخت سینمایی برای چهار فیلمنامه صادر شد

فرهاد اصلانی

farhad aslani

برزو نیک نژاد

barzo niknejad

پخش سریال «از یاد رفته» از ۲۳ تیر شروع می‌شود

فرهاد اصلانی

farhad aslani

آزیتا حاجیان

azita hajian

بازیگران سریال «از یاد رفته» معرفی شدند

برزو نیک نژاد

barzo niknejad

بهایش را می‌پردازی/ نگاهی به سریال «مرداب»

برزو نیک نژاد

barzo niknejad

پخش آخرین قسمت «دودکش ۲»