گفت‌وگو با «ریدلی اسکات» به بهانه فیلم «بیگانه: پیمان»

نزدیک به ۳۸ سال از اکران اولین قسمت از سری فیلم‌های «بیگانه» می‌گذرد، ریدلی اسکات کارگردان بزرگ سینما در این سال‌ها با واکنش‌های متفاوتی در مورد اثر علمی‌تخیلی و ترسناک‌اش مواجه شده است. اسکات جزو معدود فیلمسازانی است که در هر ژانری که فکرش را بکنید اثری ارائه داده و این عمل را با موفقیت پشت‌سر گذاشته است. «بیگانه:میثاق» حکم بازگشت به ژانر وحشت را برای وی دارد، بازگشت به اثری که شهرت جهانی برای او به‌وجود آورد. سیگورنی ویور سال‌ها برای تجسم‌بخشی به شمایل ریپلی در دنیای سینما شناخته می‌شد و این شهرت را بی‌شک مدیون ریدلی اسکات و سه‌گانه «بیگانه» است. حال اسکات در مرز ۸۰ سالگی با ستاره جوان دیگری با نام کاترین واترسون بازگشته است و با اثر حماسی دیگری از نبرد انسان با موجودات غول‌پیکر، فضایی وحشت‌آورش روایت می‌کند. اسکات که در این سال‌ها گویی جان تازه‌ای گرفته است با آثاری چون «پرومته» و «مریخی» توانایی‌هایش در ژانر علمی‌تخیلی را به رخ فیلمسازان هم‌نسل خود کشید و سال آینده با اثر متفاوت دیگری در ژانر جنایی که «همه پول‌های جهان» نام دارد با بازیگرانی چون مارک والبرگ، کوین اسپیسی و میشل ویلیامز بازخواهد گشت. در این میان نباید فراموش کنیم که اسکات تهیه‌کنندگی آثار برجسته سال جاری را برعهده دارد، آثاری که می‌توان از میان آن‌ها به بازسازی «قتل در قطار سریع‌السیر شرق» و ادامه اثر کالت و مشهورش «بلید رانر» اشاره کرد.
مشخصا ریدلی اسکات برای ساخت دنباله‌ای برای «بیگانه» از همان شعار تبلیغاتی مشهور قسمت اول استفاده کرده است «در فضا هیچ‌کس صدای فریاد شما را نخواهد شنید» او در این مورد می‌گوید: من می‌خواستم مردم را تا جایی که می‌توانم بترسانم‌، فکر می‌کنم هنگام ساخت اثری این‌چنینی وظیفه من چیز دیگری جز این نباشد! من به عنوان فیلمساز هنگام ساخت دنباله‌ای بر «بیگانه‌ها» مانند یک کمدین هستم که وظیفه‌ای جز خنداندن مردم ندارد، برخی وجوه چنین آثاری که مبدل به وظیفه می‌شود هنری است و اکثر وجه‌های دیگرش ناخودآگاه به تکنیک‌های صنعت سرگرمی بازمی‌گردد.
اسکات که در این سال‌ها بارها از وجوه سرگرم‌سازی سینما دفاع کرده است کارنامه بسیار درخشانی در زمینه نقدهای منتقدان بزرگ به‌جا گذاشته است، او جزو معدود فیلمسازانی بود که پالین کیل نقدهایی پر تمجید و طولانی در مورد آثارش می‌نوشت. با این احوال اسکات همواره توانسته تعادل مناسبی میان هنر و گیشه سینما به‌وجود آورد‌، او در این مورد اضافه می‌کند: من برای ساخت «بیگانه:میثاق» نیز مشکلات همیشگی را داشتم، فیلم‌های دنباله‌دار این روزها خبر خوبی برای مخاطبان سینما محسوب نمی‌شود، آن‌ها می‌دانند کمپانی‌ها تنها برای سود مالی است که دست به ساختن دنباله‌ای بر آثارشان می‌زنند، با این احوال بدون گردش مالی و درآمد‌زدایی صنعت سینما معنی ندارد، شما باید بتوانید هر دو طرف ماجرا یعنی هنردوستان و سرگرمی دوستان را راضی نگاه دارید ولی مهم‌تر از این‌ها موفقیت فیلم در گیشه است. اگر شما دنباله‌ای پرهزینه بسازید با تلاش بیشتر می‌توانید هم گیشه را فتح کرده و هم منتقدان را راضی نگاه دارید، اگر شما فیلمی کوچک هم بسازید باز هم فروش گیشه برایتان مهم است، در حقیقت هر اثر کوچکی که در گیشه موفق عمل کرده تبدیل به یک پدیده شده است نه آن‌هایی که اصلا دیده نشدند، اگر شخصی در بدنه سینما چیزی غیر از این را بگوید بدانید در حال دروغ گفتن است.
در مورد کنار آمدن ریدلی اسکات ۸۰ ساله با تکنولوژی، پیش از این صحبت‌های زیادی شده است ولی در نهایت اسکات آثار جدیدش در عصر دیجیتالی را بسیار باورپذیر ارائه داده است و نکته جالب این‌جاست که او از تکنیک‌های کامپیوتری و سی جی آی به‌عنوان آخرین راه‌حل استفاده می‌کند. در «بیگانه:میثاق» با سفینه بزرگی مواجه هستیم که تمام اجزای آن به صورت حقیقی ساخته شده است، او حتی برای نشان دادن هیولاهای داستانش تا حد ممکن از جلوه‌های ویژه میدانی استفاده کرده است، در این مورد می‌گوید: حرف من در این مورد همان حرف ۴۰ سال پیش است و تغییر نخواهد کرد، اگر شما می‌خواهید فیلم ترسناک موفقی بسازید باید بتوانید تماشاگران را متقاعد کنید که همه‌چیز واقعی است، از دکور تا موجودات فضایی باید تماشاگر را به‌صورت حقیقی بترسانند، برای همین من حاضر به ساخت دکورهای بزرگ و نصب تجهیزات الکترونیکی روی آن‌ها هستم، در حقیقت دلیل اصلی این‌که بیشتر شاهکارهای سینما در ژانر وحشت متعلق به سینمای کلاسیک هستند نیز همین است.
اسکات در این مورد ادامه می‌دهد: برای مثال زمانی که برای اولین‌بار «آرواره‌ها» را دیدم از شنا کردن در دریا دست برداشتم، من شیفته موج سواری بودم ولی کاری که «آرواره‌ها» با من کرد دقیقا این بود که قدرت تصور کوسه‌ای زیر پاهایم را به من داد. این قدرت تخیل دقیقا همان چیزی است که با تماشای فیلمی باورپذیر به‌وجود می‌آید نه اثری پر از جلوه‌های کامپیوتری.
ریدلی اسکات دوران کودکی خود را بعد از جنگ جهانی در آلمان غربی گذرانده است، پدرش سرهنگ فرانسیس، مهندسی بود که به علت ماموریت‌های کاری پنج سال را در آلمان گذراند، پس از بازگشت از آلمان او جذب تحصیل در دبیرستان‌های هنر شد و سپس این کار را در دانشگاه نیز ادامه داد، در این مورد می‌گوید: پدر من انسان بسیار بزرگی بود ولی هیچ‌گاه حس نکردم که خصیصه‌های خوبش باعث خوشحال بودن او شود، او کارهای زیادی برای ما انجام داد ولی هیچ‌گاه خوشحال به نظر نمی‌رسید.
از همین رو اسکات تصمیم گرفت تحصیلات‌اش را در زمینه‌های پرهیجان‌تر پیش ببرد، عکاسی، نقاشی و ورزش تنیس تمام دوران نوجوانی او را به خود اختصاص داده بودند. این زندگی پرهیجان برای ریدلی با ساخت اولین فیلم کوتاهش با عنوان «پسر و دوچرخه» رنگ و بوی تازه‌ای گرفت. در این مورد اضافه می‌کند: فیلمی سیاه و سفید بود که آن را در قطع ۱۶ میلی‌متری فیلمبرداری کردم، برادرم تونی هم بازیگر و هم مدیر تولید کار بود، ما آن زمان فیلم را با ۶۵ دلار در طول ۶ هفته ساختیم.
این اولین تجربه فیلمسازی ریدلی محسوب می‌شد و اکنون به مدت ۴۰ سال است که در هالیوود کار می‌کند، تازه‌ترین اثرش «بیگانه:میثاق» را در ۷۴ روز با هزینه‌ای ۱۱۱ میلیون دلاری ساخته است. در مورد فرآیند تولید اثر می‌گوید: من از همان دوران ساده فکر کردن و سریع بودن را یاد گرفتم، اکثر کارگردان‌ها برای ساخت چنین اثری ۱۰۰ روز را صرف می‌کنند ولی همان‌طور که می‌دانید سریع به اتمام رساندن پروژه‌ها با همان کیفیت مطلوب یکی از ویژگی‌های مشهور من است. از سویی دیگر هزینه این قبیل آثار در میان استودیوهای فیلمسازی معمولا بین ۱۸۰ تا ۲۶۰ میلیون دلار است ولی من معتقدم فیلمسازی که برای ساخت اثری ۲۵۰ میلیون دلار پول لازم دارد باید هرچه سریع‌تر اخراج شود.
منبع: گاردین / روزنامه صبا