سایه‌‌روشن‌های حاتمی‌کیا و پروژه بزرگ و پرخرج فیلم-سریال «موسی کلیم‌الله»

گام‌پنجم: «بازگشت فیلمسازی ایدئولوژیک»

دو جور ایستادن خیلی خوبه: روی پای خودت، و پای حرف خودت …

سینمای ایران، به ویژه در سطح حرفه‌ای، دچار فضایی بسیار پیچیده، تحت فشار و‌ پر چالش است. به سبب تضادهای موجود در سیستم‌های نظارتی و محدودیت‌های فرهنگی، هنرمندان گاه تحت تأثیر فشارهای احساسی، تصمیماتی بی‌پشتوانه گرفته و دست به دامان “قهر” یا “کناره‌گیری” می‌شوند. هر چند معمولأ بعد از مدت کوتاهی، وقتی فضای سینما یا جامعه به علت تغییر در مقامات مسوول مرتبط هنری، تغییر می‌کند یا هنرمندان در قهر، مدعی می‌شوند که رویکرد و نگاه‌شان را نسبت به امور جاری تغییر داده‌اند، بازگشت دوباره به عرصه سینما، امری منطقی تلقی می‌شود. هنرمندان سینمای ایران، به ویژه کارگردانان، بازیگران و نویسندگان که در پروژه‌های بزرگ و کوچک درگیرند، در نهایت با نیاز به تأمین معیشت و فرصت‌های شغلی روبه‌رو هستند. صنعت سینما در ایران به شدت وابسته به تولید پروژه‌هاست، و بسیاری از هنرمندان برای ادامه فعالیت حرفه‌ای خود، از جمله تولید فیلم‌های جدید، مجبور به تعامل با فضای سینما می‌شوند، حتی اگر قبلاً از آن فاصله گرفته باشند. همچنین، به طور طبیعی هنرمندان سینما به عنوان افرادی با حس و ایده‌های خاص خود، ممکن است از قهر یا انقطاع موقتی احساس نارضایتی کنند، اما در نهایت به فرصت‌های جدید و چالش‌های هنری فکر کنند که می‌تواند دوباره آنها را به عرصه بازگرداند. گاهی نیز هنرمندان متوجه می‌شوند که هنوز راه‌هایی برای تأثیرگذاری دارند و می‌توانند حرف خود را به شیوه‌ای مؤثرتر در عرصه سینما بیان کنند. نکته‌ی دیگری که از بسیاری جهات حائز اهمیت است این که، سینما برای بسیاری از هنرمندان یک دلبستگی عمیق است. قطع ارتباط کامل با سینما برای فیلمسازان و سینماگرانی که سال‌ها در این عرصه کار کرده و آثار برجسته‌ای در کارنامه ی هنری خود ثبت کرده اند، احتمالاً بسیار دشوار است. سینما در واقع برای بسیاری از این افراد نه تنها شغل، بلکه بخشی از هویت و زندگی آن‌هاست. بنابراین، علی‌رغم تصمیمات ابتدایی مانند قهر یا کناره‌گیری، بازگشت به این عرصه نشان‌دهنده وابستگی عاطفی و حرفه‌ای به آن است. آنچه در بالا بدان اشاره شد در خصوص فیلمسازان مستقل و هنرمندان برخاسته از بدنه‌ی تجربی سینما، به هیچ عنوان نشان‌دهنده رفتار غیرحرفه‌ای آنها نیست، اما برای یک فیلمساز و سینماگر بنام مانند «ابراهیم حاتمی کیا» که معروف به انعطاف‌ناپذیری، قرار گرفتن در دایره یک سینمای ایدئولوژیک است، بازگشت از قهری ۵ ساله آن هم پس از یک مونولوگ جنجالی در اختتامیه‌ی جشنواره ۳۶، بعد از دریافت سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی برای فیلم «به وقت شام»، جای حیرت دارد. حاتمی‌کیا در این سال‌ها اعتراضات خود را نسبت به آنچه «ناامیدی سینماگران انقلابی» و «بی‌توجهی به ارزش‌ها و موضوعات مذهبی» در سینمای ایران می‌دانست، مطرح کرده بود. او به شدت از رویکرد‌های سینمایی که به نظرش گاه از ارزش‌های اجتماعی و دینی فاصله گرفته بودند، انتقاد کرد. این فاصله گرفتن از جشنواره فجر به مدت پنج سال، از دید بسیاری از منتقدان نشان‌دهنده یک «قطیعت» در سینمای ایران بود، تا آنکه فیلم «موسی کلیم الله» جدیدترین ساخته‌ی او به جشنواره ۴۳ راه یافت‌ که برخلاف تلاش‌های تبلیغاتی موسسه‌ی فرهنگی و هنری تولیدکننده‌ی فیلم، با استفاده از ترکیب «بازگشت استاد»، اما آن طور که باید تبدیل به یکی از «غافلگیری‌های» جشنواره‌ی ۴۳ نشد زیرا که ما پیش‌تر در بخش دبیرخانه‌ی جشنواره غافلگیر مانده بودیم. ابراهیم حاتمی کیا قهر کرد زیرا که معتقد بود: – سینمای ایران به‌ویژه در جشنواره فجر، از آرمان‌ها و دغدغه‌های خود فاصله گرفته است. او بارها از وضعیت سینماگران انقلابی و دغدغه‌های سینمای دینی و دفاع مقدس انتقاد کرده بود. به نظر او، جشنواره فجر بیشتر به سمت آثار ناتورالیستی، سیاسی و غیردینی رفته بود و سینماگران انقلابی یا مذهبی نادیده گرفته می‌شدند. – او‌ همچنین احساس می‌کرد که به فیلم‌هایی با مضامین دینی و ارزشی در جشنواره فجر کم‌توجهی می‌شود یا از نظر داوری و مخاطب، کمتر به‌ عنوان آثار برجسته شناخته می‌شوند. این انتقادها باعث شد که او احساس کند دیگر جایگاهی در جشنواره فیلم فجر ندارد و به همین دلایل از حضور در این جشنواره خودداری کرد. – حاتمی‌کیا در چندین مصاحبه، انتقادهای شدیدی از فضای سیاسی و اجتماعی سینمای ایران کرده بود. او در برخی موارد گفته بود که جشنواره فجر به یک عرصه سیاسی و جناحی تبدیل شده و به سینماگران مستقل و غیرجناحی کمتر توجه می‌شود. شگفتی‌های بارز جشنواره ۴۳: باید پرسید که آیا در طی این ۵ سال، تغییراتی در فضای جشنواره فجر و سینمای ایران رخ داده است؟ البته که تغییراتی بس شگرف رخ داده اند اما آیا فضای فرهنگی و اجتماعی هنر هفتم در ایران فرهیخته‌تر شده است؟ و یا آیا سینما به‌ویژه در سطح ملی تبدیل به بستری برای گفت‌وگوی فرهنگی و اجتماعی شده است و این فرصت را باید مغتنم شمرد؟ بازگشت ابراهیم حاتمی کیا شاید تنها از این منظر قابل توجیه باشد که: – او به دنبال تعامل دوباره با فضای سینمایی کشور است. این اتفاق، در واقع می‌تواند یک بازنگری در تصمیمات گذشته و تعامل مجدد وی با دنیای سینما و جشنواره فجر باشد. – به نقل از عوامل تولید، طراحی این جلوه‌های بصری برای اولین بار در تاریخ سینمای ایران به صورت کامل توسط هوش مصنوعی انجام شده است. آنچه مخاطب انتظار دارد عبارت است از: ۱. ساخت دکورها، طراحی صحنه ها و فضاهای تاریخی مرتبط به زندگی روزمره‌ی قوم بنی اسرائیل در مصر باستان؛ ۲. استفاده از جلوه‌های ویژه مدرن دیجیتال (CGI) به منظور ایجاد بعدی حماسی و تأثیرگذار -احتمالأ برای به تصویر کشیدن معجزات یا وقایع طبیعی- ابعادی که هریک به نوبه خود می‌توانند تأثیر بسزایی در جذب مخاطب داشته باشند؛ ۳. استفاده از نورپردازیهای خاص و طیف وسیعی از رنگهای نمادین؛ ۴. تصویربرداری با دوربین‌های خاص و کادربندی‌های پیچیده؛ ۵. تأکید بر جزئیات در طراحی لباس و گریم؛ به طور مثال، در خصوص گریم شخصیت‌های اصلی فیلم، «موسی کلیم الله» انتظار می رود طراحی به گونه‌ای صورت گرفته باشد که علاوه بر تأکید بر ویژگی‌های جسمانی، جنبه‌های معنوی و روحانی شخصیت را نیز به نمایش بگذارد. ۶. و در نهایت، آنچه از حاتمی کیای سالهای دور انتظار می‌رود وسواس به خرج دادن در انتخاب موسیقی متن فیلم به منظور ایجاد فضاهای حسی و معنوی است. بدون شک انتخاب موسیقی‌ای حماسی و صداگذاری هماهنگ با جلوه های بصری، اثری دوچندان بر تأثیرگذاری این اثر نوآورانه خواهد داشت. – از طرف دیگر، ابراهیم حاتمی‌کیا از رکوردداران دریافت سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر با ۵ سیمرغ بلورین برای بهترین فیلم («مهاجر»، «از کرخه تا راین»، «آژانس شیشه‌ای»، «به نام پدر» و «به رنگ ارغوان») و سه سیمرغ بلورین برای بهترین کارگردانی فیلم‌های «آژانس شیشه‌ای»، «به رنگ ارغوان» و «به وقت شام» است. بدیهی است که زمانی که قرار است یک پروژه‌ی پرسر و صدای عظیم تاریخی-مذهبی که برای نخستین بار با مدد هوش مصنوعی و فناوری تولید مجازی روانه‌ی جشنواره شود، با مد نظر قراردادن بودجه‌ی -احتمالاً- فرای کلانی که صرف تولید جلوه‌های بصری آن شده است، محکم‌ترین سکو و محل اتکا، برای یک سرمایه‌گذاری دولتی امن، اعتماد چند باره به ابراهیم حاتمی کیاست. – با وجود ناخشنودی برخی اهالی سینما از ابراهیم حاتمی‌کیا، به دلیل نگاه سیاسی و ایدئولوژیک خاص او که برخی بیشتر حاتمی‌کیا را فیلمسازی ایدئولوژیک می‌دانند تا فیلمسازی هنری، همچنان بسیاری از دست‌اندرکاران سینما مشتاق و داوطلب کار کردن در آثار او هستند، چرا که این خود یکی دیگر از عجایب هفتگانه‌ی مرتبط به اهالی سینماست. و نکته‌ی آخر تاکیدی بدون شرح بر این گفته حاتمی‌کیا‌ست که در آخرین سال حضورش در جشنواره و هنگام گرفتن سیمرغ بلورین‌ گفته بود: من از جنگ به سینما آمده ام. من یک فیلمساز حکومتی هستم. این یعنی استقلال ندارم. هنرمند مردم نیستم بلکه هنرمند حکومتم…»

نوشته سایه‌‌روشن‌های حاتمی‌کیا و پروژه بزرگ و پرخرج فیلم-سریال «موسی کلیم‌الله» اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.

منبع: بانی فیلم

آدرس کوتاه: https://www.rokh.in/news/129434

دیدگاه

آخرین خبرها

مرتبط با خبر

ابراهیم حاتمی کیا

خبرهای پربازدید

لابی نکونام برای بازگشت یک مدافع به تیم‌ملی؟

پس از دوری نسبی امیرحسین صادقی از تیم ملی بعد از جام جهانی ۲۰۰۶، کارلوس کی‌روش او را در انتخابی جام جهانی ۲۰۱۴ به تیم ملی برگرداند. در آن زمان این شائبه به وجود آمد که این مدافع با توصیه جواد نکونام کاپیتان وقت تیم ملی، ملی پوش شده است. امیرحسین صادقی در گفت‌وگو به ایسنا به این شائبه پاسخ داده است.

دیدگاه فعلی قلعه‌نویی را نمی‌پسندم!

امیرحسین صادقی بازیکن پیشین تیم ملی فوتبال که سابقه حضور در جام‌های جهانی ۲۰۰۶ و ۲۰۱۴ را دارد، در گفت‌وگو با ایسنا می‌گوید که نگاه فنی حال حاضر امیر قلعه‌نویی را نمی‌پسندد. او معتقد است که در گذشته، حتی در جام ملت‌های ۲۰۰۷ که قلعه‌نویی سرمربی تیم ملی بود، این تیم ساختار بهتری از نظر فنی داشته است.

راز کی‌روش برای جوان‌گرایی از نسل شکست‌خورده فوتبال ایران

فوتبال ایران پس از شکست در جام ملت‌های ۲۰۰۷ و ۲۰۱۱ و ناکامی در صعود به جام جهانی ۲۰۱۰ وارد دوره پرافولی شد که علاوه بر مسن شدن ستاره‌ها، دیگر اعتماد به نفس لازم برای انجام کارهای بزرگ را نداشت، تا این که کارلوس کی‌روش وارد فوتبال ایران شد. امیرحسین صادقی مدافع تیم ملی در دوره این سرمربی پرتغالی درباره راهکار کی‌روش برای جوانگرایی توضیح داد.

«تهران کنارت»؛ همچون طنینی که در خود می‌پیچد

سینماسینما، محمدرضا امیر احمدی یک فیلم عاشقانه‌ی شبانه. انگار علی بهراد به این درام‌های عاشقانه‌ی شبانه دلبسته باشد. فیلم قبلی‌اش، «تصور» (۱۴۰۰) با بازی مهرداد صدیقیان و لیلا حاتمی، هم درام عاشقانه‌ی شبانه‌ی مالیخولیایی بود درباره‌ی راننده‌ی تاکسی جوانی، که عاشق زن جذاب شیرینی فروشی شده، و همه‌ی مسافرانش را در شکل و شمایل آن […]

سیاسی‌کاری برای حذف علی دایی از جام جهانی ۲۰۰۶؟

امیرحسین صادقی بازیکن تیم ملی در جام جهانی ۲۰۰۶ درباره شائبه دخالت علی آبادی رئیس سازمان تربیت بدنی برای کنار گذاشتن علی دایی و یحیی گل‌محمدی از تیم ملی توضیح داد.

حضور دوباره رامبد جوان در تئاتر

رامبد جوان که هر از چندی در تئاتر حضور پیدا می‌کند، در تازه‌ترین فعالیت خود در این عرصه، تهیه‌کنندگی نمایش «زنبورهای کارگر» را بر عهده گرفته است.

تایید حکم غیابی جعفر پناهی به حبس و ممنوعیت خروج از کشوردر دادگاه انقلاب

وکیل مدافع جعفر پناهی گفت: شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب به ریاست قاضی ایمان افشاری ضمن رد واخواهی حکم غیابی صادر شده علیه جعفر پناهی را عینا تایید کرد.

مجید جلالی: الان زمان ایراد گرفتن از تیم ملی نیست

کارشناس فوتبال ایران می‌گوید امیر قلعه‌نویی بر اساس فلسه مربیگری خود لیست تیم ملی برای جام‌جهانی را انتخاب کرده است.

استقبال از فیلم‌های سینماگران ایرانی در فرانسه چطور است؟

سینماسینما، پاریس از اول سال جاری میلادی تاکنون سه فیلم از سینماگران ایرانی بر پرده رفته‌اند که تازه‌ترین آن «همه خواهران من» مستند بلند از مسعود بخشی است که از چهارشنبه هفته قبل، سوم ژوین، در ۳۵ سالن پاریس و شهرستان‌ها به نمایش درآمد. با توجه به «سانسن‌های پیش نمایش» که اکثرا پخش‌کنندگان آن را […]

از نقشی برای رضا عطاران تا قصه کولبران و یک خواننده

خسرو معصومی که این روزها در حال نگارش متن یک سریال است و یکی از نقش‌های آن را هم برای رضا عطاران کنار گذاشته، امیدوار است که شرایط برای ساخت فیلم‌های سینمایی‌اش زودتر مهیا شود.

منتظر بمانید..

سایه‌‌روشن‌های حاتمی‌کیا و پروژه بزرگ و پرخرج فیلم-سریال «موسی کلیم‌الله»

آخرین خبرها

مرتبط با خبر

ابراهیم حاتمی کیا

خبرهای پربازدید

لابی نکونام برای بازگشت یک مدافع به تیم‌ملی؟

دیدگاه فعلی قلعه‌نویی را نمی‌پسندم!

راز کی‌روش برای جوان‌گرایی از نسل شکست‌خورده فوتبال ایران

«تهران کنارت»؛ همچون طنینی که در خود می‌پیچد

سیاسی‌کاری برای حذف علی دایی از جام جهانی ۲۰۰۶؟

حضور دوباره رامبد جوان در تئاتر

تایید حکم غیابی جعفر پناهی به حبس و ممنوعیت خروج از کشوردر دادگاه انقلاب

مجید جلالی: الان زمان ایراد گرفتن از تیم ملی نیست

استقبال از فیلم‌های سینماگران ایرانی در فرانسه چطور است؟

از نقشی برای رضا عطاران تا قصه کولبران و یک خواننده

ابراهیم حاتمی کیا

ebrahim hatami

مجید مجیدی

majid majidi

وقتی درختان شهر در جشنواره شهر موضوعیت ندارد

ابراهیم حاتمی کیا

ebrahim hatami

اصغر فرهادی

asghar farhadi

«ارتفاع پست»؛ پرواز اضطراب و امید بر فراز خاکِ ایران

ابراهیم حاتمی کیا

ebrahim hatami

یادداشت ابراهیم حاتمی‌کیا درباره اقدام تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی

ابراهیم حاتمی کیا

ebrahim hatami

مریلا زارعی

merila zaray

رونمایی از پوستر جدید فیلم سینمایی «موسی کلیم‌الله (ع)»

ابراهیم حاتمی کیا

ebrahim hatami

مریلا زارعی

merila zaray

رونمایی از جدیدترین تیزر «موسی کلیم‌الله (ع)»

ابراهیم حاتمی کیا

ebrahim hatami

اکران سیار «موسی کلیم‌الله (ع)» در شهرهای بدون سینما

ابراهیم حاتمی کیا

ebrahim hatami

سیدمحمود رضوی

seyedmahmood razavi

«موسی کلیم‌الله»؛ دومین فیلم پرفروش اکران نوروزی

ابراهیم حاتمی کیا

ebrahim hatami

مریلا زارعی

merila zaray

فیلم سینمایی «موسی کلیم‌الله (ع)» ۳۰ میلیاردی شد

ابراهیم حاتمی کیا

ebrahim hatami

مریلا زارعی

merila zaray

فروش «موسی کلیم‌الله (ع)» از مرز ۲۵ میلیارد عبور کرد

ابراهیم حاتمی کیا

ebrahim hatami

کیانوش عیاری

kianoosh ayyari

از جنجال «شروین» تا اعتراض «کیانوش»

ابراهیم حاتمی کیا

ebrahim hatami

مریلا زارعی

merila zaray

رونمایی از اولین تیزر «موسی کلیم‌الله (ع)» همزمان با آغاز اکران

ابراهیم حاتمی کیا

ebrahim hatami

مریلا زارعی

merila zaray

رونمایی از پوستر «موسی کلیم‌الله (ع)» در آستانه اکران

ابراهیم حاتمی کیا

ebrahim hatami

به بهانه اعلام اسامی نامزدهای جشنواره فیلم فجر

ابراهیم حاتمی کیا

ebrahim hatami

به وقت فرعون

ابراهیم حاتمی کیا

ebrahim hatami

حاتم بخشی‌هایی که ابراهیم را از سینمای ایران گرفت