«ارتفاع پست»؛ پرواز اضطراب و امید بر فراز خاکِ ایران
سینماسینما، محمد ناصری‌راد
فیلم «ارتفاع پست» به کارگردانی ابراهیم حاتمی‌کیا و فیلمنامه‌ای مشترک از اصغر فرهادی، بیانیه‌ای تصویری است از جامعه‌ای که میان زمین و آسمان، میان زیستن و رهایی، میان وطن و رؤیای فرار، در آن دهه یعنی آغاز دهه هشتاد خورشیدی در حال تردید است، تردیدی که کماکان محل بحث و اختلافِ نظر است. فیلم از دل اضطراب و خشم برآمده و تصویری از مردمانی ارائه می‌کند که در آغاز دهه هشتاد خورشیدی، با تمام زخم‌های جنگ و فشارهای اجتماعی، در پی معنای تازه‌ای از عدالت، امنیت و امید بودند.
حاتمی‌کیا با این فیلم، به عنوان یک فیلمساز شناخته‌شده نزدیک به جریان مطلوب حاکمیت، فاصله‌ای تاکتیکی با آثار ایدئولوژیک پیشین خود گرفته و قلمرو اجتماعی و انسانی را به مرکز روایت منتقل کرده است. او این پرواز را، هم از منظر فنی و هم از منظر معناشناختی، در قالب استعاره‌ای جامع از جامعه، نسل و سرنوشت، طراحی کرده است؛ جایی که هواپیما، موتورش، مسافران، مأموران امنیت پرواز، سوختش و حتی تولد نوزاد، همگی در یک بافت معنایی واحد به هم مرتبط‌اند.
حاتمی‌کیا با مهارتی ویژه، دوربینش را به قلب بحران اجتماعی می‌برد؛ جایی که قهرمان داستان دیگر سرباز و فرمانده نیست، بلکه مردی خاکی و جنوب‌زده است، قاسم، که از شدت استیصال به آسمان پناه می‌برد. پرواز هواپیما، در ظاهر کنشی مجرمانه است، اما در عمقِ روایت، فریادی از رنج مردمی است که از زمین رانده و از آسمان مانده‌اند.
اصغرِ فرهادی با ظرافت در نگارش فیلمنامه، از تکنیک پنهان‌کاری تدریجی بهره برده است. اطلاعات کلیدی درباره‌ی سلاح و دروغ‌های نرگس به همسرش، به شکلی قطره‌چکانی و با تأخیر ارائه می‌شود. این تأخیر در افشاگری، ضرباهنگ درام را شکل می‌دهد و مخاطب را در اضطراب و همراهی با قهرمان غرق می‌کند. ترکیب نگاه حاتمی‌کیا و فرهادی، تضاد میان واقعیت اجتماعی و روانشناسی فردی را به تصویر می‌کشد؛ تضادی که در طول فیلم همواره حس می‌شود و به عمق شخصیت‌ها و روابطشان می‌افزاید تا آنجایی که با نمایش کوتاه حملات یازدهم سپتامبر در تلوزیون سالن انتظار فرودگاه و خیره شدنِ قاسم به آن که سودای رُبایش هواپیما را سر دارد، پیش از سوار شدن مسافران، زمینه‌ای تاریخی و روانی برای رخداد هواپیماربایی فراهم می‌کند. این انتخاب، مخاطب را در بستر جهانی بحران قرار می‌دهد و اضطراب جمعی را با اضطراب فردی قاسم هم‌تراز می‌کند. ترس و تردید قاسم در مواجهه با مسئولیت و پیامدهای اقدام خود، در تضاد با هیجان و عصیان مسافران، بر تعلیق روانی فیلم می‌افزاید و هواپیما را به نمادی از جامعه‌ای درگیر بحران داخلی و تأثیر رخدادهای جهانی بدل می‌کند.
حاتمی‌کیا با انتخاب قاب‌های بسته، زوایای مورب و فضاهای تنگ، حس محاصره و اضطراب را در هواپیما بازتولید می‌کند. این محدودیت فضا، استعاره‌ای از شرایط جامعه‌ی ایران در آن سال‌هاست؛ جامعه‌ای که در آن افراد درگیر بحران‌های اقتصادی، فرهنگی و روانی‌اند، اما همچنان به حرکت ادامه می‌دهند. حرکت دوربین، از حالت ناظر به مشارکت‌کننده، مخاطب را درون بحران قرار می‌دهد و حس اضطراب جمعی را منتقل می‌کند.
نورپردازی طبیعی، تضاد میان رنگ‌های گرم بیرون و سرد داخل کابین، حرکت دوربین و اسلوموشن در لحظات بحرانی، همگی در خدمت بازتاب اضطراب درونی و تضاد میان امید و درماندگی هستند. این عناصر فنی، فیلم را از گزارش صرف اجتماعی به تجربه‌ای زیسته و شاعرانه تبدیل می‌کنند.
لیلا حاتمی در نقش خود، با نگاه‌های پرمعنا و سکوت‌های سنجیده، نماینده‌ی مادر و خاک است؛ زنی که در میان بحران، توانایی تولد امید و ادامه‌ی زندگی را دارد و در نقطهٔ اوج، حرفِ آخر را می‌زند و در نهایت بچه را می‌زاید. فرخ‌نژاد در نقش قاسم، ترکیبی از فروپاشی و صلابت را ارائه می‌کند؛ مردی که از درون تهی است اما از بیرون استوار و مصمم. کاپیتان هواپیما، با بازی زنده‌یاد اینانلو، نماد تعادل و خرد میان هیاهو و بحران است و در لحظات اوج، نقشی کلیدی در مدیریت تعلیق و بحران جمعی ایفا می‌کند.
موسیقی محمدرضا علیقلی، با تم‌های جنوبی و نغمه‌های محلی، روحی خاکی و انسانی به فیلم می‌بخشد. صداهای محیطی، موتور هواپیما، ضربان قلب و سکوت‌های انتخاب‌شده، در خدمت روایت و ایجاد تعلیق هستند و همزمان معنای استعاری فیلم را تقویت می‌کنند؛ جامعه‌ای که گم شده و ناگهان با بحران مواجه می‌شود، صدای خود را در سکوت می‌شنود.
فیلم از چند لایه‌ی استعاری برخوردار است از جمله که می‌شود به تاکسی ترک‌خورده و در حرکت، جامعه‌ای آسیب‌دیده، اما در حال تلاش برای ادامه و مدارک هویتی پرتاب‌شده، بریدن از هویت رسمی و بازتعریف هویت شخصی و تولد نوزاد، نمادی از امید و ادامه نسل و حتی مأموران امنیت پرواز، تجسم قدرت خشک و بی‌انعطاف، رویای آمریکایی، میل به فرار و تحقق رؤیاهایی که عمر و زندگی برخی را مصرف می‌کند، اشاره کرد.
حاتمی‌کیا کهن‌الگوی مادر و نقش کاپیتان را با دقت می‌پردازد، مادر هم کنترل و تعادل بخشی به فرزند و هم زایش و کاپیتان کنترل و تعادل. این دو نیرو در دل بحران جمعی، معنا و جهت به روایت می‌بخشند.
ساختار دراماتیک، ترکیبی از دو مسیر است، از جمع به فرد و بازگشت به جمع. آغاز فیلم با معرفی جمع و تنوع نگرش‌ها، نیمه دوم با تمرکز بر بحران قاسم و همسرش و یارکشی فکری و جناحی و پایان با تولد نوزاد، حلقه‌ای کامل از تعلیق و رهایی را ایجاد می‌کند.
زاویه‌ی قاب‌ها، حرکت دوربین، تدوین و ریتم فیلم، از سکون به اضطراب، همگی در خدمت بازنمایی تجربه‌ی انسانی و اجتماعی هستند. نورپردازی، رنگ‌بندی، طراحی صحنه و صدا، انسجامی زیباشناختی ایجاد کرده‌اند که روایت را تقویت می‌کند و به مخاطب امکان می‌دهد میان استعاره و واقعیت، در مسیر فیلم حرکت کند.
این اثر به نوع خود، نماینده جامعه‌ای در گذار است؛ نسلی تازه که از وعده‌های گذشته خسته و از آینده بیمناک است، اما همچنان دل در گرو خاک دارد. «ارتفاع پست» هشداردهنده است، پیش‌گویانه و اجتماعی؛ سندی از ایران آن سال‌ها و بازتابی از آینده‌ای که هنوز در حرکت است.
تولد نوزاد و سکوت پایانی، پیام امید و بازگشت را به همراه دارد. پرواز هواپیما، سقوط یا فرودش، بازتاب انتخاب‌ها و مسیرهایی است که نسل‌های آینده در پیش رو دارند. فیلم، پروازی در مه میان اضطراب و امید است که رد آن در ذهن مخاطب ادامه دارد؛ فیلمی که همچون پروازی در ارتفاع پست، بر فراز خاک ایران، از بحران، مقاومت و امکان تولد دوباره سخن می‌گوید.
آخرین خبرها
- «خائن کشی» آنلاین می‌شود
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- تبری بهرام بیضایی از شبکه من و تو
- فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
- اکران آنلاین «قیف» از سهشنبه
- اولین اجرای «مزین السلطنه» تقدیم خبرنگاران می‌شود/ «ژن زامبی» در راه تماشاخانه هما
- وقتی از سینمای حرفه ای و اصیل حرف می زنیم
- نیرویی ماورایی برای فوتبالیستها؛ وقتی یک عشق زنانه میتواند کریستیانو رونالدو را هم دگرگون کند!
- بازگشت دِپ به هالیوود؛ پنه لوپه کروز و جانی دپ در یک فیلم اکشن مهیج بازی می‌کنند
- «پیر پسر» بهترین فیلم جشنواره لندنبریز شد
- «کیک محبوب من»؛ روایت سهل و ممتنع تنهایی
- فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ
- خواننده محبوب کشور: دوست دارم فرهاد مجیدی در ردیف اول کنسرتم مرا تماشا کند!
- رقابت «پیر پسر» در جشنواره ایرلندی
- فیلمی به تهیه‌کنندگی نوید محمدزاده در جشنواره لوکارنو
- چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟
- تخریب دریک توسط تیم ملی آرژانتین با اشاره به کندریک لامار
- حکایت کوسههای مکانیکی «آروارهها» اسپیلبرگ
- ماراتن عذاب؛ کریستیانو رونالدو و اشکهایی که باید سرازیر میشد
- فیلمهای سعید سهیلی و مهران مدیری در راه سینماها/ تعویق یک هفتهای اکران «یادگار جنوب»
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
وقتی درختان شهر در جشنواره شهر موضوعیت ندارد
در نشست رسانه‌ای جشنواره فیلم شهر ،اعتراض به قطع درختان شهر توسط تعدادی از خبرنگاران، بحث برانگیز شد. به گزارش سینماسینما، مریم پیرکاری، دبیر نهمین جشنواره فیلم شهر در پاسخ به پرسش درباره قطع درختان و… با تأکید بر این که جای طرح چنین مسائلی در نشست خبری یک جشنواره...
۱۴۰۴/۰۸/۱۸
یادداشت ابراهیم حاتمی‌کیا درباره اقدام تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی
ابراهیم حاتمی‌کیا کارگردان سینمای ایران درباره اقدام تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی یادداشتی منتشر کرد. نوشته یادداشت ابراهیم حاتمی‌کیا درباره اقدام تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۳/۲۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
رونمایی از پوستر جدید فیلم سینمایی «موسی کلیم‌الله (ع)»
دومین پوستر فیلم سینمایی «موسی کلیم‌الله (ع): به وقت طلوع» ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا در آستانه فروش ۵۰ میلیاردی رونمایی شد. نوشته رونمایی از پوستر جدید فیلم سینمایی «موسی کلیم‌الله (ع)» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۱/۲۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
رونمایی از جدیدترین تیزر «موسی کلیم‌الله (ع)»
تیزر جدید فیلم سینمایی «موسی کلیم‌الله (ع): به وقت طلوع» به کارگردانی ابراهیم حاتمی‌کیا رونمایی شد. نوشته رونمایی از جدیدترین تیزر «موسی کلیم‌الله (ع)» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۱/۲۱
اکران سیار «موسی کلیم‌الله (ع)» در شهرهای بدون سینما
فیلم سینمایی «موسی کلیم‌الله (ع): به وقت طلوع» جدیدترین ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا از طریق شبکه اکران سیار بهمن سبز به شهرهای بدون سینما می‌رود. نوشته اکران سیار «موسی کلیم‌الله (ع)» در شهرهای بدون سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۱/۲۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
«موسی کلیم‌الله»؛ دومین فیلم پرفروش اکران نوروزی
میزان فروش فیلم سینمایی «موسی کلیم‌الله (ع): به وقت طلوع» به کارگردانی ابراهیم حاتمی‌کیا به ۳۰ میلیارد تومان رسید. به گزارش سینماسینما، فیلم سینمایی «موسی کلیم‌الله (ع): به وقت طلوع» جدیدترین ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا به تهیه‌کنندگی سیدمحمود رضوی و محصول سیمافیلم که به عنوان یکی از آثار اکران نوروز ۱۴۰۴...
۱۴۰۴/۰۱/۱۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
فیلم سینمایی «موسی کلیم‌الله (ع)» ۳۰ میلیاردی شد
میزان فروش فیلم سینمایی «موسی کلیم‌الله (ع): به وقت طلوع» به کارگردانی ابراهیم حاتمی‌کیا به ۳۰ میلیارد تومان رسید. نوشته فیلم سینمایی «موسی کلیم‌الله (ع)» ۳۰ میلیاردی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۱/۱۲
بازیگر فیلم فرهادی، داور جشنواره دوحه شد
آدم بسا، بازیگر فرانسوی‌ـ‌تونسی فیلم «داستان‌های موازی» ساخته اصغر فرهادی، در جمع داوران بخش رقابتی بین‌الملل دومین دوره جشنواره فیلم دوحه قرار گرفت.
۱۴۰۵/۰۸/۰۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
۵ درگذشت، لغو یک کنسرت و خبری از اصغر فرهادی
اصغر فرهادی: چه کسی از شما خواست ما را نجات دهید؟، چرا شیوا مقانلو دبیر «جلال» شد؟، فردوس کاویانی و مهرانه مهین‌ترابی چگونه ماندگارترین زوج هنری تلویزیون شدند؟، بافت تاریخی تهران در خطر است!، سرمایه‌گذاری جدید تهرانی‌ها، لحظات نفس‌گیر چند عملیات به روایت یک فرمانده، گرامیداشت کودکان میناب در نخستین...
۱۴۰۵/۰۷/۱۷
تجلیل از اصغر فرهادی در ترکیه
فستیوال فیلم آدانا در ترکیه جایزه یک عمر دستاوردهنری خود را به اصغر فرهادی، فیلمساز شناخته شده ایرانی، اهدا کرد. به گزارش سینماسینما، برگزار کنندگان این رویداد سینمایی اعلام کردند که این جایزه به پاس نقش و تاثیرگذاری فرهادی بر سینمای معاصر جهان به او اهدا می شود. فرهادی که...
۱۴۰۵/۰۷/۰۸
اصغر فرهادی از ترک‌ها جایزه گرفت
جشنواره فیلم آدانا در ترکیه جایزه یک عمر دستاوردهنری خود را به اصغر فرهادی، فیلمساز شناخته شده ایرانی، اهدا کرد.
۱۴۰۵/۰۷/۰۸
جایزه ویژه جشنواره ترکیه‌ای برای اصغر فرهادی
سی و سومین جشنواره بین‌المللی فیلم آدانا در کشور ترکیه از اصغر فرهادی کارگردان ایرانی با اعطای جایزه یک عمر دستاورد هنری تقدیر می‌کند.
۱۴۰۵/۰۷/۰۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
۲ درگذشت، خبری از اصغر فرهادی و پاچه‌خاری هفته!
حریم کاخ فلاحتی کوچک شد!، از دوستی با خلیل ملکی تا همنشینی با سایه، نخندیدن کنار مهران مدیری سخت است، واکنشی به صادر نشدن ویزا برای تیم رسانه‌ای رییس‌جمهور، از رهاترین عضو جشنواره‌های فجر چه می‌دانیم؟!، چرا کنسرت‌های علیرضا قربانی حتی یک شب خالی نمی‌ماند؟، حضور اصغر فرهادی در شب...
۱۴۰۵/۰۷/۰۳
منتظر بمانید..
«داستان‌های موازی» برنده‌ی بهترین فیلمنامه از فستیوال جاده‌ی ابریشم چین
برندگان سیزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم جاده ابریشم، شامگاه چهارشنبه ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶، در مراسم اختتامیه این جشنواره در شهر شی‌آن چین معرفی شدند. به گزارش سینماسینما، جایزه بهترین فیلمنامه این دوره به فیلم «داستان‌های موازی» (Parallel Stories)، اهدا شد. این جایزه در بخش رقابتی جوایز جاده ابریشم به فیلمنامه «داستان‌های...
۱۴۰۵/۰۷/۰۲
اصغر فرهادی برگزیده جشنواره جاده ابریشم شد
اصغر فرهادی برای فیلم «داستان‌های موازی»، برنده جایزه بهترین فیلمنامه از جشنواره جاده‌ی ابریشم چین شد.
۱۴۰۵/۰۷/۰۲
خوانشی سینماتیک میان خاطره، هویت و زوال یک خیابان/ خیابانی که از حافظه آدم‌ها عبور می‌کند
سینماسینما، محمد ناصری‌راد مستند «اهالی خیابان یک‌طرفه» ساخته مهدی باقری، بیش از آنکه تاریخ‌نگاری متعارف یک خیابان باشد، تلاشی برای بازخوانی هویت شهری از خلال حافظه آدم‌هایی است که روزگاری در آن زیسته‌اند. باقری که سابقه تدوین دارد، در این فیلم به سراغ خیابان سی‌تیر، قوام‌السلطنه سابق، می‌رود تا از...
۱۴۰۵/۰۸/۰۵
یخچال، سفره و خانواده/ «یخچال»؛ روایتی از فروپاشی تا بازگشت انسجام
سینماسینما، محمد ناصری‌راد فیلم کوتاه «یخچال» ساختهٔ کیوان رفعت‌جو و محمد نجیمی، از یک اختلال ساده در زندگی روزمره آغاز می‌شود و به‌تدریج به مسئله‌ای عمیق‌تر درباره آسیب‌های خانوادگی، مناسبات قدرت و ضرورت بازسازی انسجام جمعی می‌رسد. خانواده‌ای در آستانه میزبانی از مهمانانی قرار دارد که حضورشان برای اعضای خانه...
۱۴۰۵/۰۷/۲۸
«بچه‌خور»؛ حقیقتی که خلاف جهتِ جهان می‌دود
سینماسینما، محمد ناصری‌راد «بچه‌خور» را باید نقطه بلوغ زبان سینمایی محمد کارت دانست؛ جایی که تجربه مستندسازی، زیست و مشاهده اجتماعی و درام تراژیک، در یک کالبد واحد به وحدت می‌رسند و قوام می‌گیرند. این فیلم برنده سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه جشنواره فیلم فجر شد و جایگاه کارت را...
۱۴۰۵/۰۷/۱۴
از ماک تا خاموشی؛ پرتره‌ای از فرسودگی صنعت ایران
سینماسینما، محمد ناصری‌راد مستند «آن مرد با ماک آمد» ساختهٔ امین آزاد که در ۲۹ شهریور ۱۴۰۵ در سیزدهمین شب «روایت و تصویر» گالری سروناز شیراز به نمایش درآمد، تلاشی برای بازخوانی بخشی از تاریخ صنعت ایران از خلال زندگی اصغر قندچی است؛ صنعتگری که نام او با کارخانهٔ ایران...
۱۴۰۵/۰۶/۳۱
«امیرعلی»؛ جست‌وجوی عدالت آموزشی در قاب مستند
سینماسینما، محمد ناصری‌راد در سینمای مستند، آثاری که از دل زیست واقعی زاده می‌شوند، بیش از آنکه به بازنمایی یک مسئله اجتماعی بپردازند، به کشف سازوکارهای پنهان آن نزدیک می‌شوند. مستند کوتاه «امیرعلی» ساخته فاطمه پریدار از همین جنس است، مستندی که از یک غیبت ساده در کلاس آغاز می‌شود...
۱۴۰۵/۰۶/۲۹
«پروانه»؛ وقتی غیاب، شکل دیگری از حضور است
سینماسینما، محمد ناصری‌راد پانزدهم شهریورماه، در سیزدهمین شب روایت و تصویرِ گالری سروناز شیراز، مستند «پروانه» ساخته بهمن کیارستمی، پرتره‌ای از پروانه اعتمادی، نقاش برجسته و تجربه‌گرای ایرانی، نمایش داده شد؛ مستندی که بیش از آنکه بخواهد زندگی‌نامه یک نقاش را روایت کند، می‌کوشد به جهان ذهنی هنرمندی نزدیک شود...
۱۴۰۵/۰۶/۱۷
«امیرو»؛ پرتره‌ای ناتمام از یک انسان طردشده
سینماسینما، محمد ناصری‌راد مستند نیمه‌بلند «امیرو» به کارگردانی محسن کامکاری و تهیه‌کنندگی کامران حیدری، محصول سال ۱۴۰۱، از آثاری است که با وجود حضور در جشنواره‌های بین‌المللی و برنده شدن جایزه بهترین فیلم نیمه‌بلند در جشنواره سئول سال ۲۰۲۳، بیش از هر چیز با فاصله‌ای آشکار میان ظرفیت سوژه و...
۱۴۰۵/۰۶/۰۹
کالبدشکافی میل و جنایت در «ژویسَنس» و «دانته»
سینماسینما، محمد ناصری‌راد سوم شهریورماه ۱۴۰۵، پاتوق فیلم کوتاه شیراز در مجموعه شهر کاغذی به میزبانی محسن سلمانی، میزبان نمایش و نقد دو فیلم کوتاه از امین تبار، فیلمساز شیرازی بود، دو فیلم که با وجود فاصله زمانی در تولید و تفاوت در ساختار روایی، در یک نقطه به یکدیگر...
۱۴۰۵/۰۶/۰۵