
سینماسینما، فاطمه میرمحمدی
اینبار میخواهم سریال «پسران هور» را نه فقط بستایم، که همچون نسخهخوانِ یک دستنوشتهی کهن، سطر به سطر لمس کنم؛ سریالی که هور را از حاشیهی نقشهها بیرون میکِشد و به مرکز حافظهی ما میآورد. در این ۱۷ فصل، آب و باد و نیزار، به اندازهی انسانها کاراکتر دارند؛ هر پلان انگار از دلِ دفترچههای میدانی و نقشههای شطرنجیِ شناسایی سر برآورده است. تصویرها از جنس شعار نیستند؛ از جنس سندند که شاعرانه روایت شدهاند: جزیرههایی که مثل نتهای موسیقی روی خط حاملِ آب مینشینند، قایقهایی که در مهِ صبحانگاهی مثل واژگانِ یک جملهی ناتمام جلو میروند، و نگاههایی که میانِ تردید و تکلیف، مدام تصمیم را تمرین میکنند.
اما شرافتِ هنریِ پسران هور فقط در قابهای خوشسیما خلاصه نمیشود؛ رگِ حیاتیِ اثر در پژوهش است. سریال به ما نشان میدهد که واقعیت بدون تحقیق، خام و بیدانه است؛ دانهدار شدنِ حقیقت، از نفسِ اسناد و کتابها میآید. هر جا دوربین آرام میگیرد و اجازه میدهد سکوت کار خودش را بکند، پشتِ آن سکوت، یک پانوشتِ پژوهشی ایستاده؛ هر جا یک نامِ کوچک درست تلفظ میشود، هر جا فاصلهی میان دو آبراه با دقتی میلیمتری روایت میشود، ردِّ یک نقشه، یک گفتوگوی تاریخ شفاهی، یا یک گزارشِ عملیات حس میشود.
در همینجاست که نامِ دکتر محمدمهدی بهداروند، همچون مُهر اطمینان، بر حاشیهی اثر مینشیند. بهداروند از آن دست پژوهشگرانیست که موضوع را تنها نمینویسد؛ آن را تا مرزِ زیستنش پیش میبرد. او به ما آموخته که در ادبیات دفاع مقدس، روایت اگر از صافیِ روش نگذرد، به سرعت به خاطرهای خوشلحن اما کممایه تبدیل میشود. حساسیتش نسبت به صحتِ جزئیات از زمانهای تقویمی گرفته تا لهجههای بومی، از مسیرهای تدارکاتی گرفته تا نسبتِ جغرافیا با تصمیممان چیزیست که سریالی مانند «پسران هور» را از دامِ کلیگویی نجات میدهد. به بیان دیگر، بهداروند فقط تأمینکنندهی اطلاع نیست؛ تهیهکنندهی اطمینان است.
وقتی سریال، بهجای قهرمانسازیِ شتابزده، به خلقِ کاراکترهای فروتن، زمینی و چندساحتی رو میآورد، پشتِ این انتخاب، روحِ پژوهشی میتپد که به پیچیدگی واقعیت احترام میگذارد. قهرمانانِ پسران هور نه افسانههای دستنیافتنی، که آدمهاییاند با ترس و امید، با خِردِ جمعی و خستگیِ انکارناپذیر؛ آدمهایی که در کمینِ سکوت، تصمیمهای بزرگ میگیرند. این کیفیت از کجا میآید؟ از همان آیینِ مطالعه که بهداروند سالها تبلیغ و تمرینش کرده: شنیدنِ صداهای متکثر، تطبیقِ روایتها، زدودنِ اغراقِ ناخواسته و سپردنِ کلام به اقلیمی که در آن رخ داده است.
«پسران هور» در شیوهی روایت، به جای حرکتِ خطی و بیپشتوانه، از بافتِ توریِ منابع استفاده میکند: خاطراتِ شفاهی، گزارشهای عملیاتی، یادداشتهای روزانهی نیروها، اسناد لجستیکی، و کار میدانیِ محلی. این اقتباسِ مرکّب ترکیبی از چندین رگهی تحقیق باعث میشود روایت نهتنها به واقعیت وفادار بماند، که حقیقتِ دراماتیک خودش را هم بسازد. درست مثل خوشنویسی: متن همان متن است، اما ضبط و ربطِ حروف، سطر را بدل به اثر هنری میکند. پژوهش در اینجا نقشِ همان نقطهی نستعلیق را دارد: کوچک، اما تعیینکنندهی خوانایی.
از منظر زیباییشناسی نیز اثر دیناش را به تحقیق ادا میکند. موسیقی، در جاهایی که بوی نیزار و نمکِ عرق انسان را میشود شنید، هرگز جلوتر از تصویر نمیدود؛ گویی آهنگساز از قبل حاشیهنویسیهای پژوهشی را خوانده و میداند کجا باید خاموش بماند تا صدای واقعیت شنیده شود. میزانسنها هم همینطورند: چیدمانِ وسایل، رنگِ خاکریز، هندسهی قایقها، حتی نوعِ بندِ پوتینها همه بوی سند میدهند. هیچچیز از پیشساخته نیست؛ همهچیز از پیشخوانده است. و این تفاوتِ ظریف، همان مرزِ میان آثار مقلد و آثار ماندگار است.
تأثیرِ نگاهِ دکتر بهداروند را میتوان در چند محور خلاصه کرد؛ محورهایی که پسران هور را به یک تجربهی هنری-پژوهشی تمامقد بدل کردهاند:
در نتیجه، پسران هور صرفاً یک سریال نیست؛ سندیست که هنرمندانه روایت شده. آنجا که دوربین روی چهرهی غواصی میایستد، گویی حاشیهی کتابی را میخوانیم که کنار یک واقعهی بزرگ، با خودنویسی آبی، یادداشت شده است: باد از شمال میوزید، آب سردتر از دیروز بود، اما دلها گرمتر. این جمله را هرگز در سریال نمیشنویم، اما حسش از لابهلای قابها میگذرد، چون پژوهش پیشتر آن را در گوشِ اثر خوانده است.
و بگذارید از زبانِ نقدِ هنری بگویم: پسران هور از آن دست آثاریست که فرم را با محتوا آشتی میدهد. پژوهش، ستون فقرات است؛ درام، عضلات و پوست. هر دو بیدیگری یا میافتند، یا برهنه میمانند. اینجا اما استخوان و گوشت و پوست، تناسبی طبیعی یافتهاند. نتیجه، پیکری زنده است که نفس میکشد و در حافظهی بیننده جا خوش میکند.
نقشِ دکتر بهداروند در این میان، نقشِ معمارِ پنهان است؛ نه در نمای اول، که در سازه. کتابهای او برای این اثر، مثل تیر و ستوناند: پیدایشان نمیکنید مگر در نقشهها، اما اگر نبودند، سقف فرومیریخت. او به ما یاد داده که هر روایتِ جنگ، پیش از آنکه حماسی باشد، باید حسابشده باشد؛ هر هیجان، پیش از آنکه شعله بکشد، باید از هیزمِ دادهها تغذیه کند. به همین سبب است که پسران هور حتی وقتی اشک در چشمِ مخاطب مینشاند، به دامِ احساساتِ فوری نمیافتد. اشکِ آن، محصولِ احترامِ عمیق به واقعیت است؛ احساسی که ریشه در مطالعه دارد.
اگر قرار باشد یک جمله بهعنوان جمعبندی بنویسم، جملهای که ارزشِ هنریِ اثر را در پیوند با ارجمندیِ منابع پژوهشیاش نشان دهد، این است: «پسران هور» قصهایست که از راهِ کتاب به تصویر رسیده؛ تصویری که به یُمنِ کتاب، بادوام شده است. و در حاشیهی این دوام، امضایی خواناست: دکتر محمدمهدی بهداروند پژوهشگری که به حقیقتِ واقعه، احترام گذاشت تا هنر بتواند با خیالِ آسوده، حقیقت را روایت کند.
اگر بخواهم پیشنهادی هم بدهم برای خواندنِ موازی با تماشای سریال: هر اپیزود را با یک وقفهی پژوهشی همراه کنید تکههایی از تاریخ شفاهی، گزارشهای میدانی، و نوشتههای تحلیلیِ مرتبط با هور را کنارِ دست بگذارید. آنوقت میبینید که لذتِ تماشا دو برابر میشود؛ چون هر نما، با پشتوانهی یک سطرِ مستند، عمیقتر در جان مینشیند. این همان هدیهی دیرپای پسران هور است: آشتی دادنِ لذتِ زیبایی با وقارِ پژوهش و در این آشتی، جایگاهِ دکتر بهداروند، جایگاهِ چراغیست که راه را روشن کرده است.
دکتر محمدمهدی بهداروند، دانشیمردی فرهیخته و خلاق است که با بینشی ژرف، قلمی روان و دلی سرشار از مسئولیت اجتماعی، به ارتقای فرهنگ و اندیشه یاری رسانده است. آثار او، آمیزهای از پژوهش دقیق، نثر سنجیده و دغدغههای انسانی است؛ آثاری که الهام میبخشند، میآموزند و راه مینمایند. حضورش در عرصه علم و فرهنگ، یادآور پیوند والای اخلاق و تخصص است؛ فروتنی در کنار اقتدار علمی، نوآوری در کنار وفاداری به ریشهها. او با تربیت شاگردان، گسترش گفتوگو و پاسداشت زیبایی کلام، چراغی برای نسل امروز افروخته است. برایش سلامت، توفیقهای پیدرپی و استمرارِ آفرینشهای درخشان آرزو میکنیم؛ پایدار باد.
برای استاد دکتر بهداروند که هماره برایش کلاه ارادت برداشتهام، آرزوی سلامتی و بهروزی دارم.
در آستانه اکران پویانمایی «نگهبانان خورشید» به کارگردانی عماد رحمانی و مهراد محرابی از پوستر این فیلم رونمایی شد. نوشته رونمایی از پوستر پویانمایی «نگهبانان خورشید» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۱۱/۱۰
جشن افتتاحیه انیمیشن سینمایی «افسانه سپهر» با حضور تولیدکنندگان انیمیشنهای پرفروش و عوامل اثر در سینما بهمن تهران برگزار شد. نوشته افتتاحیه انیمیشن «افسانه سپهر» برگزار شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۱۰/۰۶
در آستانه اکران عمومی انیمیشن سینمایی «افسانه سپهر» به کارگردانی عماد رحمانی و مهرداد محرابی از ۳ دیماه در سینماهای سراسر کشور، از پوستر رسمی این اثر رونمایی شد. نوشته رونمایی از پوستر «افسانه سپهر» در آستانه اکران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۱۰/۰۱
رئیس رسانه ملی طی مراسمی از عوامل سریال «پسران هور» به کارگردانی مهدی جعفری قدردانی کرد. نوشته تقدیر رئیس رسانه ملی از عوامل سریال «پسران هور» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۸/۱۸
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از تلاشهای ارزشمند و خلاقانه پدیدآورندگان سریال «پسران هور» تقدیر و تشکر بهعمل آورد. نوشته قدردانی سپاه از تولید سریال «پسران هور» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۸/۰۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
آزیتا حاجیان، سامان احتشامی، محمد بحرانی، مهدی جعفری و آرش معیریان به عنوان داوران بخش مسابقه بلند داستانی سیوهفتمین جشنواره فیلمهای کودکان و نوجوانان معرفی شدند. نوشته معرفی داوران بخش مسابقه بلند داستانی جشنواره کودکان و نوجوانان اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۷/۱۲
در آستانه پخش تلویزیونی سریال «پسران هور» به کارگردانی مهدی جعفری نسخه سینمایی این اثر در مزار شهید ابراهیم هادی اکران میشود. نوشته اکران فیلم سینمایی «اشک هور» در قطعه شهدا اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۶/۲۶
مجتبی فرآورده تهیهکننده سریال «پسران هور» با اشاره به پیشرفت مراحل پستولید این پروژه تأکید کرد که این سریال از انتهای شهریورماه روی آنتن میرود. نوشته «پسران هور» چه زمانی روی آنتن میرود؟/ روایتی متفاوت از قرارگاه نصرت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۵/۲۵
سریال «پسران هور» به کارگردانی مهدی جعفری بهزودی روی آنتن تلویزیون میرود. نوشته سریال «پسران هور» بهزودی روی آنتن میرود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۵/۲۲
فیلم سینمایی «اشک هور» دوشنبه ۶ مردادماه در دومین رویداد «سینماتک انقلاب» با حضور مهدی جعفری کارگردان و رضا ثامری بازیگر اثر در سینما بهمن تهران اکران میشود. نوشته نمایش «اشک هور» در دومین رویداد «سینماتک انقلاب» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۵/۰۵
همزمان با چهلمین روز شهادت شهدای جنگ دوازده روزه، فیلم سینمایی «اشک هور» به کارگردانی مهدی جعفری برای نخستین بار از تلویزیون پخش خواهد شد. نوشته «اشک هور» در چهلم شهدای جنگ ۱۲ روزه جاری میشود/ برای چشمان منتظر مادران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۴/۳۱
«اشک هور» به کارگردانی مهدی جعفری و شش اثر سینمایی حوزه مقاومت که از ابتدای تیرماه در شهرهای فاقد سینما به نمایش درآمدهاند، حالا در فاز دوم در مساجد شهر تهران امکان اکران سیار پیدا کردند. نوشته اکران سیار فیلم سینمایی «اشک هور» در مساجد اولین بار در سوره سینما...
۱۴۰۴/۰۴/۱۷
فیلم سینمایی «اشک هور» به کارگردانی مهدی جعفری از چهارشنبه ۴ تیر به صورت آنلاین اکران میشود. نوشته «اشک هور» اکران آنلاین میشود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۴/۰۳
سینماسینما؛ زهرا نورا نجفی در روزنامه هفت صبح نوشت: تولید انیمیشن در کشور ایران در حال پیشرفت است و ما در حال گذار از شکل سنتی و بازاری تولید انیمیشن به سمت تولید حرفهای با استانداردهای بینالمللی هستیم. برای تحقق این هدف در ابتدا باید سرمایهگذاران دولتی و خصوصی حوزه...
۱۴۰۴/۰۳/۰۵
انیمیشن سینمایی «شمشیر و اندوه» با نام جهانی «پسر و شمشیر» اکران بینالمللی خود را در پلتفرمهای آمازون و اپل تیوی شروع کرد. نوشته اکران جهانی انیمیشن «شمشیر و اندوه» آغاز شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۳/۰۳
پنجاه و هشتمین جشنواره فیلم «ورلد فست هیوستون» آمریکا، جایزه رِمی خود را به انیمیشن سینمایی «افسانه سپهر» اهدا کرد. نوشته «افسانه سپهر» برنده جایزه رِمی از جشنواره آمریکا شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۲/۲۲
سومین روز از چهاردهمین جشنواره فیلم ۱۰۰ با برگزاری کارگاه فیلمسازی مهدی جعفری و نشست رسول صدرعاملی کارگردان فیلم «زیبا صدایم کن» و حضور پرتعداد مخاطبان، هنرمندان و مدیران سینمایی در پردیس ملت برگزار شد. نوشته حضور علاقهمندان پرشور، مدیران و هنرمندان در روز پایانی اولین بار در سوره سینما...
۱۴۰۴/۰۲/۱۹
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
رامبد جوان، محمدحسین مهدویان و مهدی جعفری به عنوان اساتید کارگاههای چهاردهمین جشنواره بینالمللی فیلم ۱۰۰ معرفی شدند. نوشته معرفی اساتید کارگاههای چهاردهمین جشنواره فیلم ۱۰۰ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۲/۱۵
مستند «قصهها» ساخته مهدی جعفری که نگاهی به زندگی و آثار نویسنده محبوب معاصر هوشنگ مرادی کرمانی دارد، به صورت آنلاین اکران شد. نوشته پرتره هوشنگ مرادی کرمانی اکران آنلاین شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۱/۱۹
انیمیشن سینمایی «افسانه سپهر» به کارگردانی عماد رحمانی و مهرداد محرابی و تهیهکنندگی مهدی جعفری جوزانی، موفق به کسب دو جایزه از دو جشنواره بینالمللی شد. نوشته جایزه جشنواره کایا و بهترین انیمیشن نیویورک برای «افسانه سپهر» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۲/۲۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سیزدهمین جشن مستقل سینمای مستند ایران (نخستین دوره آکادمی سینمای مستند ایران) با معرفی برگزیدگان خود و چند تجلیل برگزار شد. به گزارش سینماسینما به نقل از روابطعمومی، سیزدهمین جشن مستقل سینمای مستند ایران (نخستین دوره آکادمی سینمای مستند ایران) شامگاه یکشنبه ۱۲ اسفند در تالار قلم کتابخانه ملی با...
۱۴۰۳/۱۲/۱۳
پنجمین روز نمایش آثار چهل و سومین جشنواره فیلم فجر در برج میلاد (سینمای رسانهها) با اکران فیلمهای «اشک هور» به کارگردانی مهدی جعفری، «دست تنها» به کارگردانی امیرحسین ثقفی،«خاتی» به کارگردانی فریدون نجفی و «زیبا صدایم کن» به کارگردانی رسول صدرعاملی برگزار شد.
۱۴۰۳/۱۱/۱۶
مهدی جعفری کارگردان فیلم سینمایی «اشک هور» بیان کرد که این فیلم مرثیه جدایی مادر از فرزند است. نوشته این فیلم مرثیه جدایی مادر از فرزند است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۱/۱۶
تیزر فیلم سینمایی «اشک هور» به کارگردانی مهدی جعفری یک روز مانده به نمایش در خانه جشنواره رونمایی شد. نوشته تیزر فیلم سینمایی «اشک هور» رونمایی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۱/۱۵
تصویر تورج الوند بازیگر فیلم سینمایی «اشک هور» به کارگردانی مهدی جعفری منتشر شد. نوشته تصویر تورج الوند در «اشک هور» منتشر شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۱/۱۳
پوستر فیلم سینمایی «اشک هور» به کارگردانی مهدی جعفری در آستانه برگزاری چهلوسومین جشنواره فیلم فجر منتشر شد. نوشته پوستر «اشک هور» رونمایی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۱/۱۰
اولین ویدیو و پوستر کاراکتر پویانمایی «افسانه سپهر» به کارگردانی عماد رحمانی و مهرداد محرابی رونمایی شد. نوشته انتشار اولین ویدیو و پوستر کاراکتر «افسانه سپهر» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۱/۰۷
لوگوی فیلم سینمایی «اشک هور» به کارگردانی مهدی جعفری درآستانه برگزاری جشنواره فیلم فجر رونمایی شد. نوشته لوگوی «اشک هور» رونمایی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۱/۰۶
نخستین تصویر از فیلم سینمایی «اشک هور» به کارگردانی مهدی جعفری منتشر شد. نوشته نخستین تصویر «اشک هور» منتشر شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۰/۲۲