یادداشتی بر «یک تصادف ساده»/ جماعت! من دیگه حوصله ندارم
سینماسینما، سپیده ابرآویز؛
جعفر پناهی باید فیلم ساز خوبی باشد.در دانشکده رادیو و تلویزیون(صدا و سیما) درس سینما خوانده است. نزدیک به چهل سال است که فیلم میسازد، فیلم نامه مینویسد، تدوین میکند، کنار فیلم سازان حرفهای مشق سینما کرده و میکند و البته که فیلمهای خوبی ساخته که سالهای دور در ایران هم نمایش داده شده یا دیده شده است.
او استاد درو کردن جایزههای بینالمللی است و در جشنوارههای به اصطلاح معتبر (ونیز، برلین، کن و …) شناخته شده و فراتر از آن جایگاهی دارد. همین جایگاه است که میتواند محل حرف و حدیثها دربارهی او باشد.
سالهاست که راجع به برندگان و برگزار کنندگان این جشنوارهها حرفهای زیادی زده میشود، حاشیههای بسیار و پشت پردههای پیدا و پنهان فراوانی به آنها نسبت داده میشود. مثلا گفته میشود که جایزه دهندگان و جایزه گیرندگان بیش از هر چیز بر اساس مناسبات سیاسی و تصمیمات دیپلماتها و مقامات اصلی کشورهای پر قدرت، تعیین میشوند و هر سال بنا به مصلحت سیاسی منطقه، یک کشور و فیلم سازش به عنوان ابزاری برای گسترش بازیهای سیاسی انتخاب میشوند.در دنیای سیاست زدهی امروز این تعبیر میتواند درست باشد. حتی شاید مجالی باشد برای فیلم سازانی که میخواهند اوضاع سیاسی و اجتماعی کشورشان را به گوش دنیا برسانند.
اما اینکه فیلم «یک تصادف ساده» بر پایهی همین زد و بندها جایزه نخل طلای کن را گرفته یا نه از طرفی موضوع اصلی برای حرف زدن دربارهی فیلم نیست. از طرفی هم اینکه فیلم به شدت به سمت پسند سیاسی مخالفان دولت ایران تاب میخورد غیرقابل انکار است. اینکه فیلم بی هیچ تعارفی صددرصد سیاسی است و تلاشی است برای تصویر کردن جامعهای که به دنبال آزادی میگردد، کاملا واضح است؛ چه به درد جشنوارههای بین المللی بخورد، چه نخورد.
اینکه بگوییم (یا بگویند) جعفر پناهی فیلم را فقط به منظور خوش خوشان مخالفان ساخته باشد بعید است. چون به هر حال او فیلم ساز و پیشتر از آن آدم باهوشی است و صرف گرفتن یک جایزه، خوش خدمتی برای یک گروه مخالف (حتی اگر خودش سردستهی مخالفان باشد) را توجیه نمیکند.
اما اینکه پناهی بخواهد آنچه از تجربههای زیسته و شخصیاش (از زندان و تبعات آن) را در بستر یک فیلم سینمایی روایت کند هم قابل قبول است هم جذاب.
مشکل هم دقیقا از همین جا شروع میشود. پناهی در انتقال این زندگی کرده، این زندان رفته، این بازجویی یا احتمالا شکنجهی شده و این خشم جا مانده مطلقا درست عمل نمیکند. از شروع تا پایان فیلم، پشت تمام سکانسها، انگار سایهی یک جعفر پناهی خسته، خشمگین و غمگین نشسته که در ذهنش مرتب تکرار میکند: جماعت! من دیگه حوصله ندارم ...
فیلم را طوری میسازد که گویی یک فیلم نامه نویس یا فیلم ساز نه چندان حرفهای که مدتی به جرم فعالیتهای سیاسی در حبس بوده و بسیار آزار دیده و پر از خشم است به تازگی آزاد شده و از آنجایی که خیلی فرو ریخته و اصلا هم وقت و تمرکز و دل و دماغ ندارد تجربیات مدت بازداشتش را با شتاب زدگی بیش از اندازه و بی هیچ سلیقهی سینمایی تبدیل به فیلم کرده است.
در «یک تصادف ساده» از ابتداییترین پایهی فیلم که فیلم نامه است را میشود نقد کرد تا تدوین و طراحی صحنه و قاب بندی و بازیهاو …
بازیگرها یا نتوانستهاند عمق رنج زندانی بودن و زیر بازجوییهای دردناک رفتن را درک کنند یا پناهی نتوانسته (یا نخواسته) این عمق را به آنها منتقل کند تا جایی که شخصیت پردازی که نه حتی تیپ سازی هم درست اتفاق نیافتاده است. بدن و بیان تمام بازیگرها از عهدهی نقش بر نمیآید. صداها، میمیک صورت و تمام آنچه شرط بازیگری است انگار در پلهی اول متوقف شده و تا آخر فیلم هم بی هیچ پویایی، رشد یا توانی برای ایجاد حس همذات پنداری متوقف میماند. این بازی ناشیانه و مصنوعی بازیگرها حتی سوژهی فیلم را هم تحت الشعاع قرار میدهد و باعث میشود هیچ چیز باورپذیر و واقعی به نظر نرسد.
اینکه یک فیلم ساز بخواهد از فشار به جامعه بگوید، از جوانهای معترض بگوید، از حس خشم و انتقام بگوید، از کینهی یک زندانی به بازجو_شکنجه گرش بگوید نه تنها بد نیست که بینهایت هم خوب است. اصلا ایدهی یک خطی یا حتی نیم صفحهای «یک تصادف ساده» درخشان است.
یک عده جوان که برای رسیدن به هدفی مشترک اعتراض کردهاند و دستگیر و حالا آزاد شدهاند در موقعیتی تصادفی مقابل بازجوشان قرار میگیرند و حالا بهترین فرصت برای انتقام، بخشش یا هر واکنش دیگری است.
چقدر دراماتیک است که این جوانها، یکی یکی به هم اضافه میشوند و یک اجتماع کوچک میشوند مثل نمادی برای یک اجتماع بزرگ در برابر ظلم یا خفقان یا هر آن چیزی که آرمانشان بوده اما حیف که این طرح چند خطی، در فیلم دراماتیزه نمیشود و رابطهها بیهیچ جزئیاتی، چفت و بست یا منطقی، فقط در دل دیالوگهای شعاری و مستقیم گفته میشوند و از اصلیترین عنصر سینما که «نشان دادن است،نه گفتن» دور میمانند.
مفاهیم، اشارهها و تمام آنچه میتواند تماشاگر را (از هر جناحی که باشد) به دیدن فیلم مشتاق کند یا اصلا به کار گرفته نمیشوند و یا در حداقل و بسیار خام به کار گرفته میشوند.
تفاوت دیدگاه این جوانها میتوانست نقطه طلایی بسیاری از سکانسها باشد. میتوانست رابطهها را بسازد و فضا را چنان بچیند که دقیقا آنچه مد نظر فیلم ساز بوده به درستی در بیاید: نمونهای کوچک از جامعهای بزرگ.
طرح اولیه فیلم پتانسیل بسیار قوی دارد برای همین مفهوم. همین تضادها و تشابهها و از همه مهمتر تصمیم گیریها. اینکه یکیاز این جوانها خشونت طلب است یکی بخشنده و یکی خنثی یا حتی یکی عکاس، یکی عروس، یکی مفسد اقتصادی، یکی کتابفروش، یکی کارگر و یکی مکانیک یا حتی سگی که داستان با آن شروع میشود هر کدام، تک تک ،جایی است برای پرورش شخصیتهایی به یاد ماندنی که از دل جایگاه اجتماعی هر کدامشان میتواند بیرون بیاید .حتی یک اکت، یک تکیه کلام، یک جملهی تاثیر گذار هر یک از این آدمها میتوانست دست کم سکانسی از فیلم را در ذهن بیننده ماندگار کند. یا حتی یک موسیقی خاص یا … و چقدر افسوس که این اتفاق نمیافتد.
اصلا چه کسی است که نداند فیلم خوب، فیلمی است که بتواند چیزی از خودش را در تماشاگر جا بگذارد. چقدر افسوس که فیلم با قصههای فرعی گل درشت (مثل زایمان زن) به بیراهه میرود و از مسیر یک فیلم خوش ساخت سیاسی_اجتماعی فاصله میگیرد.
آنچه قابل تامل است و شاید در تماشاگر جا میماند تلاش فیلم ساز است که با وجود همهی تجارب زیسته، محدودیتها و ممنوعیتها دست از تنها نقطه آرامشش که سینماست بر نمیدارد. شاید وقتی دیگر این نقطه بتواند فیلمی به مراتب به یاد ماندنیتر شود.
آخرین خبرها
- «خائن کشی» آنلاین میشود
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- تبری بهرام بیضایی از شبکه من و تو
- فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
- اکران آنلاین «قیف» از سهشنبه
- اولین اجرای «مزین السلطنه» تقدیم خبرنگاران میشود/ «ژن زامبی» در راه تماشاخانه هما
- وقتی از سینمای حرفه ای و اصیل حرف می زنیم
- نیرویی ماورایی برای فوتبالیستها؛ وقتی یک عشق زنانه میتواند کریستیانو رونالدو را هم دگرگون کند!
- بازگشت دِپ به هالیوود؛ پنه لوپه کروز و جانی دپ در یک فیلم اکشن مهیج بازی میکنند
- «پیر پسر» بهترین فیلم جشنواره لندنبریز شد
- «کیک محبوب من»؛ روایت سهل و ممتنع تنهایی
- فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ
- خواننده محبوب کشور: دوست دارم فرهاد مجیدی در ردیف اول کنسرتم مرا تماشا کند!
- رقابت «پیر پسر» در جشنواره ایرلندی
- فیلمی به تهیهکنندگی نوید محمدزاده در جشنواره لوکارنو
- چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟
- تخریب دریک توسط تیم ملی آرژانتین با اشاره به کندریک لامار
- حکایت کوسههای مکانیکی «آروارهها» اسپیلبرگ
- ماراتن عذاب؛ کریستیانو رونالدو و اشکهایی که باید سرازیر میشد
- فیلمهای سعید سهیلی و مهران مدیری در راه سینماها/ تعویق یک هفتهای اکران «یادگار جنوب»
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید
برندگان جوایز سزار اعلام شد
سینماسینما، پاریس پنجاه و یکمین دوره مراسم سزار (معادل اسکار برای فرانسوی ها) شب پنجشنبه ۲۶ فوریه از ساعت هشت و نیم در سالن مشهور المپیا پاریس آغاز شد و بطور مستقیم نیز طبق معمول هرسال از کانال تلویزیونی «کانال پلوس» پخش شد. این مراسم در ساعت ۱۲ شب با...
۱۴۰۴/۱۲/۰۸
محک خوردن نامزدهای اسکار در جوایر اسپیریت
سینماسینما، پاریس مراسم جوایز Spirit Awards ویژه سینمای مستقل و هنری یکشنبه شب در لسآنجلس برپا شد و «مامورمخفی» از برزیل بهترین فیلم بینالمللی شناخته شد. برندگان این جایزه همچون برندگان گلدن گلوب از شانش بسیار بالایی برای دربافت اسکار بهترین فیلم بینالمللی (غیرانگلیسی زبان) هستند. مراسم اسکار ۱۵ مارس...
۱۴۰۴/۱۱/۲۷
نامزدهای جوایز سزار فرانسه معرفی شدند
فیلم «موج نو» ساخته ریچارد لینکلیتر با ۱۰ نامزدی، از جمله برای بهترین فیلم، کارگردانی و فیلمنامه اورجینال، پیشتاز جوایز سزار ۲۰۲۶ است. به گزارش سینماسینما، «موج نو» ساخته ریچارد لینکلیتر، نامهای عاشقانه به جنبش سینمایی فرانسه که با عنوان موج نو شناخته می شود، با کسب ۱۰ نامزدی پیشتاز...
۱۴۰۴/۱۱/۰۹
با حضور سینماگران ایرانی؛ نامزدهای اسکار ۲۰۲۶ معرفی شدند
فهرست نامزدهای نهایی نود و هشتمین دوره جوایز سینمایی اسکار در ۲۴ شاخه اعلام شد و فیلم «گناهگاران» با ثبت رکوردی تاریخی در ۱۶ شاخه نامزد دریافت جایزه شد. همچنین سینماگران ایرانی در میان نامزدها حضور دارند. به گزارش سینماسینما، فهرست نامزدهای نود و هشتمین دوره جوایز سینمایی اسکار در...
۱۴۰۴/۱۱/۰۴
جعفر پناهی با «یک تصادف ساده» از منتقدان آمریکایی جایزه گرفت
سینماسینما، پاریس انجمن ملی منتقدان آمریکا شنبه شب به وقت این کشور آرای نهایی خود را درباره بهترینهای سال اعلام کرد. این انجمن از سال ۱۹۶۶ بنیانگذاری شده و بیش از ۶۰ منتقد از رسانههای برجسته کشور در آن عضویت دارند. در این رایگیری، به ترتیب اهمیت، فیلم اول، دوم...
۱۴۰۴/۱۰/۱۴
یک پنجره برای دیدن ایرانیها؛ «یک تصادف ناکام»
سینماسینما، سحر عصرآزاد؛ فیلم «یک تصادف ساده» یک درام جنایی- معمایی دلهره آور مبتنی بر کشف هویت بازجو- شکنجه گری است که روند شناسایی او تبدیل به چالش قربانیان می شود. چالشی به گستره تقابل و تضاد آنها بر سر چندراهی انتقام، اخلاق، عدالت، وجدان و … طرح یک پرسش...
۱۴۰۴/۱۰/۱۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینمای مستقل ایران را به رسمیت بشناسید
سینماسینما غزاله سلطانی در لوموند در یادداشتی که بخشهایی از آن در ادامه میآید، نوشت: در اتفاقی بیسابقه در تاریخ سینما، چهار فیلمساز ایرانی با چهار پرچم متفاوت راهی اسکار شدهاند: «یک تصادف ساده» ساخته جعفر پناهی زیر پرچم فرانسه؛ «چیزهایی که میکُشی» ساخته علیرضا خاتمی بهعنوان نماینده کانادا؛ «خرگوش...
۱۴۰۴/۱۰/۰۴
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
«یک تصادف ساده»، فیلم مورد علاقه باراک اوباما
سینماسینما، منصور جهانی؛ «باراک اوباما» رئیس جمهور سابق آمریکا فیلم سینمایی «یک تصادف ساده» آخرین ساخته «جعفر پناهی» کارگردان مطرح ایرانی را جزو سومین فیلم مورد علاقه خود در میان ۱۱ فیلم سینمایی در سال ۲۰۲۵ انتخاب کرد. «باراک اوباما» Barack Obama رئیس جمهور آمریکا در دورههای چهلوچهارم و چهلوپنجم...
۱۴۰۴/۱۰/۰۱
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
از «بادکنک سفید» تا «طعم گیلاس» در نیویورک
سالن سینمای بزرگ نیویورک میزبان مرور آثار جعفر پناهی و استاد و راهنمای او عباس کیارستمی خواهد بود؛ دو فیلمساز ایرانی که تنها برندگان نخل طلای جشنواره کن از ایران به شمار میروند. به گزارش سینماسینما، مرکز «IFC» نیویورک از ۲ تا ۸ ژانویه ۲۰۲۶ (۱۲ تا ۱۸ دی ۱۴۰۴)...
۱۴۰۴/۰۹/۳۰
از استعفای اعتراضی جعفر پناهی تا تقابل با هیاتمدیره؛ پشت پرده اختلافات صنفی سینماگران
در پی بروز اختلافات درباره مطالبه حذف پروانه ساخت در انجمن صنفی تهیهکننده-کارگردانان سینما، یکسومِ اعضا خواهان برگزاری مجمع عمومی فوق العاده شدند. به گزارش سینماسینما، در پی بروز اختلافات درباره مطالبه حذف پروانه ساخت در انجمن صنفی تهیهکننده-کارگردانان سینما، یکسومِ اعضا خواهان برگزاری مجمع عمومی فوق العاده شدند. بر...
۱۴۰۴/۰۹/۲۷
با رای منتقدان مجله IndieWire؛ آخرین ساخته جعفر پناهی در میان بهترینهای ۲۰۲۵
سایت معتبر و تخصصی سینمایی «ایندیوایر» برترین آثار ۲۰۲۵ از نگاه منتقدان بینالمللی را معرفی کرد. به گزارش سینماسینما، فیلم سینمایی «یک تصادف ساده» به کارگردانی جعفر پناهی در نظرسنجی سالانه سایت IndieWire با رأی ۱۴۸ منتقد بینالمللی در ۴ بخش در میان برترینهای ۲۰۲۵ قرار گرفت. این فیلم که...
۱۴۰۴/۰۹/۲۵
بازیگر «پاریس تگزاس» در فیلم تازه نادر ساعیور
سینماسینما، پاریس: ناستازیا کینسکی، بازیگر فیلم «پاریس تگزاس» در فیلم ساعیور بازی کرده و جعفر پناهی تدوینگر این فیلم است. فیلمبرداری جدید ترین اثر سینماگر ایرانی «حجامت» اخیرا در برلین به پایان رسید و هم اکنون تدوین آن توسط جعفر پناهی در برلین آغاز شده است. یکی از بازیگران این...
۱۴۰۴/۰۹/۲۵
سیویکمین دوره جوایز سینمایی لومیر فرانسه؛ نامزدی ۲ سینماگر ایرانی/ «بیگانه» نامزد ۶ جایزه شد
سیویکمین دوره جوایز سینمایی لومیر فرانسه فهرست نامزدهای خود را با پیشتازی فیلم «بیگانه» ساخته فرانسوا اوزون با اقتباس از رمان معروف نوشته آلبر کامو، اعلام کرد. به گزارش سینماسینما، فیلم «بیگانه» که اقتباسی از شاهکار ادبی آلبر کامو است، با حمایت کمپانی گومون ساخته شده و نخستین نمایش جهانی...
۱۴۰۴/۰۹/۲۲
بهترین فیلمهای ۲۰۲۵ از نگاه سایت راجر ایبرت؛ «نبردی پس از دیگری» در صدر، «یک تصادف ساده» در رده دوم
سینماسینما، ترجمه: فریبا جمور؛ بهسادگی میتوان پذیرفت که سال ۲۰۲۵ برای دوستداران سینما سالی نسبتاً گیجکننده بوده است. آیا این همان سالی بود که فیلم ابرقهرمانی بالاخره لغزید؟ («سوپرمن» سرگرمکننده بود، اما بههیچوجه آن تحول بنیادینی نبود که انتظارش را داشتیم؛ «چهار شگفتانگیز» هم با وجود درخشش دههشصتیاش نتوانست جهان...
۱۴۰۴/۰۹/۱۹
در آمریکا تب اسکار بالا میرود
سینماسینما، پاریس؛ عنوان مطلب نشریه آمریکایی ردیت این است: «فرانسه امکان دارد برای سومین بار شانس جایزه اسکار بهترین فیلم بین المللی را از دست بدهد». نویسنده ادامه میدهد: فرانسه با معرفی «یک تصادف ساده» که مدعی بزرگی برای بدست آوردن بهترین فیلم بین المللی است، احتمالا نتواند شانسی هم...
۱۴۰۴/۰۹/۱۸
نگاهی به سریال «شیش ماهه»/ دیگه فایده نداره، نداره…
سینماسینما، سپیده ابرآویز بدترین فیلمها و سریالها آنهایی هستند که تلویزیون روشن باشد، غذایت را بخوری، با تلفنت مشغول شوی، تا دم در بروی و برگردی، چهار تا خمیازه بکشی و یک چرت نصفه نیمه بزنی و نگران از دست دادن هیچ دیالوگ، صحنه یا اتفاقی نباشی چون بعد از...
۱۴۰۴/۱۰/۱۳
نگاهی به فیلم سینمایی «بی سر و صدا»؛ چی شد که تو دیو شدی؟
سینماسینما، سپیده ابرآویز؛ «بی سروصدا» فیلم جمع و جوری است. جمع و جور در جغرافیای کوچکی که هویتش معلوم نیست اما شاید جایی باشد در حومه ی تهران. کاری به کار آدمها و قصههای دیگر ندارد و هر چه که روایت میکند مربوط است به همین پنج شش نفری که...
۱۴۰۴/۰۹/۱۸
«پیرپسر»؛ پیرمرد پرحاشیه
سینماسینما، سپیده ابرآویز فیلمساز چه نویسنده فیلمنامه باشد چه کارگردان، خوب است روانشناسی بداند. خوب که نه اصلا واجب است و ضروری. اکتای براهنی این موضوع را به درستی درک میکند او فارغ از اینکه اقتباس میکند یا نمیکند بازیگر حرفهای میآورد یا نمیآورد فیلمش را خوب میسازد یا نمیسازد...
۱۴۰۴/۰۸/۱۵
فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
سینماسینما، سپیده ابرآویز بوسه تلخ است. من، همین خود من، من نویسنده، تجربهی صد بارهی بوسهی تلخم. بوسهای که طعم درد و خون و تهوع می دهد. چه مهم است که پیش از این سال ها و سال ها از فیلم هایی که دیده ام نوشته ام . گفته ام...
۱۴۰۳/۱۰/۱۷
درباره «کیک محبوب من»؛ در رو وا نمیکنم، نه در رو وا نمیکنم
سینماسینما، سپیده ابرآویز نمیشود زیاد از «کیک محبوب من» ساخته بهتاش صناعیها حرف زد، نمیشود جزییاتش را تحلیل و تعریف کرد، چون قرار نیست بگذاریم فیلم اسپویل شود. چون تماشاگر هنوز فرصت دارد برود فرامرز و مهین را ببیند که روی پرده سینما عاشقی میکنند، مینوشند، می رقصند، کیک میخورند...
۱۴۰۳/۰۷/۰۲
این بنان دوست نداشتنی/ نگاهی به فیلم «برسد به دست آقای بنان»
سینماسینما، سپیده ابرآویز «هیچ وقت در برابر چیزی که تجربه اش نکرده اید، گارد نداشته باشید، یا شیفته اش نشوید. دنیا طوری خودش را می چرخاند تا حالی تان کند آن چیز واقعا چقدر دوست داشتنی یا نداشتنی است.» این جمله ای است از زهره محقق. به نقل از...
۱۳۹۷/۰۷/۳۰
افتتاح نمایش «ترومای سرخ» در موزه سینما
مراسم افتتاحیه فیلم «ترومای سرخ» به نویسندگی و کارگردانی اسماعیل میهن دوست بعدازظهر چهارشنبه چهارم مهرماه در موزه سینما برگزار شد. به گزارش سینماسینما، این نمایش که اولین اکران رسمی فیلم در گروه هنر و تجربه محسوب می شود با حضور جمعی از اهالی مطبوعات، سینما و ادبیات و با...
۱۳۹۷/۰۷/۰۵