
«هالیوود ریپورتر» و «فیگارو» به درگذشت بهرام بیضایی، نویسنده و کارگردان برجسته ایرانی و یکی از چهرههای شاخص موج نو سینمای ایران واکنش نشان دادند؛ هنرمندی که به گفته اصغر فرهادی «استاد بزرگ» او بود و در روز تولد ۸۷ سالگیاش، دور از وطن، چشم از جهان فروبست.
به گزارش سینماسینما، بهرام بیضایی، نمایشنامهنویس، فیلمنامهنویس، اسطورهشناس و کارگردان برجسته سینما و تئاتر ایران بر اثر عوارض ناشی از بیماری سرطان در آمریکا درگذشت. او در روز تولد ۸۷ سالگیاش در پنجم دیماه چشم از جهان فروبست.
نشریه آمریکایی «هالیوود ریپورتر» در گزارشی درباره درگذشت این چهره سرشناس فرهنگ و هنر ایران نوشته است: فیلم «باشو، غریبه کوچک» ساخته سال ۱۹۸۵ بیضایی، در سال ۲۰۲۵ در جشنواره فیلم ونیز به نمایش درآمد و جایزه بخش «کلاسیکهای ونیز» را برای بهترین فیلم مرمتشده دریافت کرد؛ موفقیتی که بار دیگر جایگاه این اثر را در تاریخ سینمای ایران و جهان تثبیت کرد.
اصغر فرهادی، فیلمساز شناختهشده ایرانی، در پیامی احساسی، از بیضایی به عنوان «استاد بزرگ» خود یاد کرد. فرهادی نوشت:
«بهرام بیضایی، استاد بزرگ من که شیفتهوار آثارش، سخنانش و بالاتر از آن عشقش به فرهنگ این سرزمین را با تمام وجود دنبال کردهام، حالا در غربت این دنیا را ترک کرده است. حقیقتا ایرانیتر از بهرام بیضایی در این روزگار نشناختهام و چه تلخ است که ایرانیترینِ ایرانی، هزاران هزار فرسنگ دور از ایران، چشم بر جهان فرو ببندد.»
بهرام بیضایی ۲۶ دسامبر ۱۹۳۸ در تهران به دنیا آمد و در خانوادهای اهل شعر و پژوهشهای ادبی رشد یافت. او در طول فعالیت هنری خود، کارگردانی ۱۰ فیلم بلند سینمایی، چهار فیلم کوتاه و ۱۴ نمایش صحنهای را بر عهده داشت و بیش از ۷۰ کتاب، تکنگاری، نمایشنامه و فیلمنامه نوشت.
بیضایی از چهرههای شاخص و رهبران موج نو سینمای ایران به شمار میرفت. از جمله آثار تحسینشده او که در جشنوارههای بینالمللی به نمایش درآمدهاند، علاوه بر «باشو، غریبه کوچک»، میتوان به «رگبار» (۱۹۷۲) و «سگکشی» (۲۰۰۱) اشاره کرد.
آثار بیضایی عمیقا از اسطورهشناسی و تاریخ هند و ایرانی الهام گرفته و بر پایه پژوهش در ادبیات و زبانهای کهن ایران شکل گرفتهاند. او در پروژههای سینمایی و نمایشی خود، گونههای بومی تئاتر ایرانی را بازسازی و احیا کرد.
نخستین نمایشنامه او با عنوان «آرش»، که در ۱۹ سالگی نوشت، پاسخی به اثر «آرش کمانگیر» سروده سیاوش کسرایی بود. بیضایی همچنین آثار پژوهشی متعددی درباره ریشههای «هزار و یک شب» و ارتباط آن با دیگر متون مهم ادبیات فارسی تألیف کرد. تکنگاریها و مقالههای او به بررسی سنتهای نمایشی هند، چین و ژاپن نیز میپردازد.
کتاب «نمایش در ایران» که در سال ۱۹۶۵ منتشر شد، پژوهشی جامع درباره ریشههای تاریخی گونههای نمایشی ایران از جمله نقالی، خیمهشببازی، تعزیه و روحوضی ارائه میدهد.
در ادامه مطلب «هالیوود ریپورتر» از بیضایی به عنوان یکی از اعضای بنیانگذار «کانون سینماگران پیشرو ایران»، «کانون نویسندگان ایران» و «انجمن نمایشنامهنویسان و آهنگسازان نمایشی» یاد شده که ریاست گروه هنرهای نمایشی دانشگاه تهران را بر عهده داشته است. سپس به استعفای او از دانشگاه تهران و سانسور آثارش اشاره شده است.
در پایان این گزارش هم آمده است: «او در سال ۲۰۱۰ ایران را ترک کرد و به عنوان مدرس مطالعات ایرانی به دانشگاه استنفورد پیوست؛ جایی که چندین نمایش صحنهای اجرا کرد و کارگاههایی درباره اسطورهشناسی ایرانی برگزار کرد.
بهرام بیضایی عضو آکادمی علوم و هنرهای سینمایی اسکار بود و در سال ۲۰۲۴ برای عضویت در هیات رایدهندگان جوایز اسکار نیز دعوت شده بود.»
روزنامه فرانسوی «فیگارو» هم درباره بهرام بیضایی نوشته است: «این فیلمساز پرکار در طول یک دوران حرفهای طولانی، کارگردانی ۱۰ فیلم بلند سینمایی را بر عهده داشت، دهها نمایش صحنهای را کارگردانی کرد و آثار مکتوب متعددی منتشر ساخت که شماری از آنها به تئاتر ایران اختصاص دارد.
از ابتدای دهه ۱۹۷۰ میلادی، او به عنوان یکی از چهرههای اصلی موج نو سینمای ایران مطرح شد؛ بهویژه با فیلمهایی چون «رگبار» (۱۹۷۱)، «غریبه و مه» (۱۹۷۴) و «کلاغ» (۱۹۷۶).
بیضایی بعدتر فیلم «باشو، غریبه کوچک» را ساخت؛ اثری که زندگی کودکی آسیبدیده از جنگ ایران و عراق (۱۹۸۰ تا ۱۹۸۸) را روایت میکند. او همچنین فیلمنامه فیلم «روز واقعه» (۱۹۹۵) را نوشت؛ فیلمی که از آن به عنوان یکی از مهمترین آثار سینمای ایران درباره واقعه شهادت امام حسین، چهره محوری آیین تشیع، یاد میشود.»
همچنین در پی درگذشت بهرام بیضایی، گروه ایرانشناسی دانشگاه استنفورد پیامی در صفحه مجازی خود منتشر کرد که بخشی از آن به این شرح است: «درگذشت فخر ادب و هنر ایران، استاد و همکار برجسته ما در ۱۵ سال اخیر، بهرام بیضایی را به اطلاع همگان میرساند. او درست در روز تولد هشتاد و هفتسالگیاش درگذشت؛ پنجم دی، که به احترام زادروزش و (درگذشت اکبر رادی) روز نمایشنامهنویس نامیده شده، پنج سال پس از تلاش حماسی و درخشانش برای تکمیل متن «داش آکل به گفته مرجان».
دانشگاه ما بهزودی جلسهای در بزرگداشت زندگی و آثار این هنرمند بیبدیل ایراندوست و ایرانشناس برگزار خواهد کرد.
گروه ایرانشناسی دانشگاه استنفورد بهویژه سپاسگزار مژده شمسایی است که بی همدلی و همراهیاش زندگی بیضایی در این سالها از لونی دیگر میبود.
به قول شاهنامه که بیضایی عمری در آن زیست، اگر مرگ داد است، بیداد چیست.»
منبع: ایسنا
سینماسینما، ساسان گلفر پنجاهوهشت سال پیش که بهرام بیضایی نمایشنامه «چهار صندوق» را نوشت، صورتهایی را در افق میدید که دیگران توانایی دیدنشان را نداشتند. آن دیگران یا اصلاً تصوری نداشتند که مدتی پیش در جهان چه روی داده است یا باور نمیکردند که ممکن است چنان رویدادهایی در زادبوم...
۱۴۰۴/۱۱/۲۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، محمد تاجیک – مسافران، فیلمی است به نویسندگی و کارگردانی بهرام بیضایی که سال ۱۳۶۹ (اواخر سال) و ۱۳۷۰ ساخته شد وبه نوشته ویکی پدیا بهرام بیضایی در سخنرانی خود به تاریخ ۱۱ فوریه ۲۰۱۱ در دانشگاه استنفورد گفت که این فیلم را در پاسخ به فیلم مادر علی...
۱۴۰۴/۱۰/۱۸
سنماسینما، فرنوش آبا این یادداشت را در حالی نوشتم که هنوز در سوگ یگانه هنر ایران، گیج و مغموم بودم، اما زلزله خبرها در ایران، مرددم کرد در انتشار آن… بهرام بیضایی از آن نسل هنرمندانی بود که حذف نشدند؛ آرامآرام کنار گذاشته شدند. نه با حکم، که با بیتوجهی....
۱۴۰۴/۱۰/۱۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، ابوالفضل نجیب این متن بخشی از کتاب مجموعهٔ مقالات سینمایی نگارنده دربارهٔ سوسن تسلیمی است. سوسن تسلیمی بیتردید از چهرههای بیبدیل هنر بازیگری در سینمای ایران است. این ویژگی برای بازیگری که در مقایسه با بازیگران زن سینمای قبل و بعد از انقلاب تنها ۶ فیلم «چریکه تارا» (۱۳۵۷)،...
۱۴۰۴/۱۰/۱۷
نسخه مرمتشده فیلم سینمایی «مسافران» به کارگردانی بهرام بیضایی در موزه سینما نمایش داده میشود. نوشته نمایش نسخه مرمتشده «مسافران» در موزه سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۱۰/۱۶
سینماسینما، علیاصغر کشانی ای مزدا، هنگامی که در آغاز با اندیشه خویش برای ما تن و خرد و وجدان آفریدی، و به تن ما جان دمیدی، و به ما، توانایی گفتار و کردار دادی، خواستی که ما باور خویش را به دلخواه برگزینیم.(۱) ما چه کم داریم از ایران؟...
۱۴۰۴/۱۰/۱۶
علیرضا داود نژاد در اینستاگرام خود نوشت : بهرام بیضایی سه خاطره از استاد : قرار بود سریال امام حسین را بسازم؛ که نشد. روزی با استاد در اینباره صحبت میکردم. گفتوگو کشید به صحنهٔ نهرِ علقمه؛ به نبرد حضرت عباس برای رساندن مشک آب. ایستاده بودم و میزانسن...
۱۴۰۴/۱۰/۱۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، شهرام اشرف ابیانه در آغاز چه شد که بهرام بیضایی اینطور بر تارَک فرهنگ ایران نشست. بدل شد به فردوسی زمانهی خودش. آن اندازه که دیالوگهای نمایشی نمایشنامههای تاریخیاش، گویی از قعر تاریخ شفاهی و نوشتاری زبان پارسی نمایان شده. انگار تصویرسازیهای شاهنامهوارهایاند، که حماسهای را روایت میکنند. جوشش...
۱۴۰۴/۱۰/۱۳
جدیدترین قسمت از برنامه سینمایی «هفت» با اجرای محمدرضا مقدسیان جمعه ۱۲ دیماه با بررسی فیلم سینمایی «برای رعنا» و گفتگوی ویژه درباره بهرام بیضایی از شبکه نمایش پخش میشود. نوشته گفتگوی ویژه درباره بهرام بیضایی در برنامه «هفت» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۱۰/۱۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
در هفتهای که پشت سر گذاشتیم بهرام بیضایی، ژولیت رضاعی، سوگل خلیق، شیرین یزدانبخش و صابر ابر از مهمترین چهرههای خبرساز در محافل رسانهای بودند. نوشته از وایرالشدن متفاوت «سوگل» تا چالش پرهیجان «صابر» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۱۰/۱۲
پیکر بهرام بیضایی شنبه ۱۳ دی ماه به دعوت خانواده و بخش ایران شناسی دانشگاه استنفورد آمریکا بدرقه میشود. به گزارش سینماسینما، بهرام بیضایی کارگردان سرشناس سینما و تئاتر ایران که ۵ دی ماه همزمان با سالروز تولدش در آمریکا از دنیا رفت، طبق اعلام مژده شمسایی که گفته است،پیکرش...
۱۴۰۴/۱۰/۱۱
سینماسینما،مسعود ارجمندفر پیشدرآمد: یافتنِ حلقه مفقوده در کلاسهای رضاقلی سالها پیش، زمانی که در جلسات و کلاسهای درس زندهیاد علی رضاقلی حضور مییافتم، دغدغهی مشترک همه ما یک پرسش سهمگین و تاریخی بود: «چرا درجا میزنیم؟» ما با راهنمایی استاد، در واکاوی ریشههای استبداد و توسعهنیافتگی در لایههای زیرین متون...
۱۴۰۴/۱۰/۰۹
مژده شمسایی، همسر بهرام بیضایی، با نگارش یادداشتی خبر داد که پیکر بهرام بیضایی در آمریکا به خاک سپرده میشود. به گزارش سینماسینما، پس از درگذشت بهرام بیضایی در خارج از کشور، در چند روز اخیر گمانهزنیهایی درباره مکان دفن او ایجاد شد و مژده شمسایی، بازیگر تئاتر و سینما...
۱۴۰۴/۱۰/۰۹
سینماسینما، ابوالفضل نجیب این یادداشت چهار سال پیش و به مناسبت تولد بهرام بیضایی نوشته شده و یک سال بعد در کتاب چهرهها شامل مجموعه نوشتارهایی درباره ۲۵ چهره تاثیرگذار در حوزه هنر و ادبیات تاریخ معاصر به چاپ رسیده است. خبر درگذشت او در شامگاه هشتاد و هفتمین سال...
۱۴۰۴/۱۰/۰۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، منوچهر دینپرست خبر درگذشت بهرام بیضایی، اگرچه همچون انفجاری رسانهای جامعه هنری و فرهنگی ایران را در اندوهی عمیق فرو برد، اما بار دیگر ما را با حقیقتی تلخ و در عین حال بیدارکننده مواجه ساخت؛ حقیقتی شبیه به مرگ عباس کیارستمی که همچون بسیاری از آثارش، نه فریادی...
۱۴۰۴/۱۰/۰۸
سینماسینما، محمد حقیقت سال نوی میلادی آغاز شد و از هم اکنون در رسانههای سینمایی آمریکا از جمله ددلاین و همچنین سایتهای اروپایی، از فیلمهای بسیاری نام بردهاند که مدیران جشنواره و منتقدان را وسوسه میکند و باید منتظر دیدن آنها در جشنوارههای مهم مثل کن، ونیز و غیره باشیم....
۱۴۰۴/۱۰/۱۲
فیلمبرداری دهمین فیلم سینمایی اصغر فرهادی با عنوان «داستانهای موازی» در پاریس به پایان رسید. نوشته پایان فیلمبرداری «داستانهای موازی» در پاریس اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۹/۲۴
سینماسینما، پاریس: نخستین خبرهای غیررسمی درباره فیلم اصغر فرهادی در تلویزیون BFM و فضای مجازی نظیر فیس بوک در فرانسه منتشر شد. «پییر نینه» از بازیگران جوان و سرشناس سینمای فرانسه توسط هوادارانش که روبهروی محل فیلمبرداری فیلم داستانهای موازی او را در حال کار بوده دیدهاند و او را...
۱۴۰۴/۰۹/۰۷
سینماسینما، آریو همتی فیلم «فروشنده» اصغر فرهادی بنا بر تقسیمبندی ساختاریک یعنی سینمای پیشاساختار، ساختارمند، پساساختارگرا و فراساختارگرا در نوع سینمای فراساختارگرا قرار میگیرد. و در مبحث سوژههای بیستگانه فرائیستی در نوع سنت سوژهگرایی و الگوی متعین پیشینی خانواده روایت میشود. قرار گرفتن خانواده در جایگاه سوژه کلیت اثر را...
۱۴۰۴/۰۸/۲۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، آریو همتی «پیرپسر» به کارگردانی و نویسندگی اکتای براهنی بنا بر مقولهبندی ساختاریک، یعنی سینمای پیشا ساختارگرا، ساختارگرا، پسا ساختارگرا و فراساختارگرا در نوع سینمای فراساختارگرا و در ادامه مسیر فیلمهای «دونده» امیر نادری، «بادکنک سفید» جعفر پناهی، «طعم گیلاس» عباس کیارستمی، «فروشنده» اصغر فرهادی و… قرار میگیرد. این...
۱۴۰۴/۰۸/۲۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، محمد ناصریراد فیلم «ارتفاع پست» به کارگردانی ابراهیم حاتمیکیا و فیلمنامهای مشترک از اصغر فرهادی، بیانیهای تصویری است از جامعهای که میان زمین و آسمان، میان زیستن و رهایی، میان وطن و رؤیای فرار، در آن دهه یعنی آغاز دهه هشتاد خورشیدی در حال تردید است، تردیدی که کماکان...
۱۴۰۴/۰۷/۲۹
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، محمد حقیقت؛ فروش هفته اول «یک تصادف ساده» رکورد همه ایرانی ها را در فرانسه شکست! این فیلم برنده نخل طلا، که از اول اکتبر ۲۰۲۵ در ۳۰۰ سینمای فرانسه به نمایش درآمده، در هفته اول با تعداد ۲۲۱.۷۴۳ تماشاگر در صدر فروش همه فیلمهای ایرانی از آغاز تا...
۱۴۰۴/۰۷/۱۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
در هفتهای که پشت سر گذاشتیم حسن معجونی، کامران تفتی، اصغر فرهادی، آیدا پناهنده و گرشا رضایی از مهمترین چهرهها در محافل رسانهای بودند. نوشته از ماهیگیری شیرین «حسن» تا درخشش فرامرزی «آیدا» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۷/۰۴
فیلمبرداری فیلم سینمایی «داستانهای موازی» به کارگردانی اصغر فرهادی به تازگی در پاریس آغاز شده است. نوشته اصغر فرهادی فیلم تازهاش را در پاریس کلید زد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۷/۰۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
فیلمبرداری «داستان های موازی» (Parallel Tales) دهمین ساخته اصغرفرهادی، روز ۸ سپتامبر (۱۷شهریورماه) در پاریس آغاز شد. به گزارش سینماسینما، ایزابل هوپر، ونسانکسل، ویرجینی افیرا، پییر نینه، آدام بئسا و کاترین دونو ستارگان سینمای فرانسه، بازیگران اصلی «داستان های موازی»اند که فیلمبرداری آن سه ماه ادامه خواهد داشت. تاکنون ایزابل...
۱۴۰۴/۰۷/۰۲
مصطفی کشاورز درباره پروژههای جدید خود، اوضاعواحوال فیلم کوتاه و تلاش برای ساخت فیلم بلند سینمایی توضیح داد. نوشته فیلم کوتاه میتواند ابزار تربیتی مؤثری باشد/ درسی از اصغر فرهادی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۴/۳۰
فیلم «جدایی نادر از سیمین» اثر اصغر فرهادی در ایتالیا چند روز قبل با حضور بیش از پنج هزار تماشاگر روی پرده رفت. به گزارش سینماسینما، جشنواره «سینما ریترواتو» که هر سال برای نمایش آثار برجسته تاریخ سینما در شهر بولونیای ایتالیا برگزار میشود، روز دوم جولای (۱۱ تیر)، در...
۱۴۰۴/۰۴/۱۹
فیلم «جدایی نادر از سیمین» اثر اصغر فرهادی در ایتالیا چند روز قبل با حضور بیش از پنج هزار تماشاگر ...ادامه مطلب
۱۴۰۴/۰۴/۱۹
فیلم سینمایی «جدایی نادر از سیمین» به کارگردانی اصغر فرهادی با حضور بیش از پنج هزار تماشاگر در ایتالیا اکران شد. نوشته اکران «جدایی نادر از سیمین» در ایتالیا با حضور اصغر فرهادی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۴/۱۹