ناصر تقوایی؛ ثبتکننده آیینهای فراموشنشدنی
اگر قرار باشد از مهمترین فیلمساز عاشورایی سینمای مستند ایران نام برده شود، بیتردید ناصر تقوایی یکی از نخستین گزینههاست. تقوایی که بیشتر با آثار داستانی ماندگاری چون «ناخدا خورشید» و «کاغذ بیخط» شناخته میشود، در عرصه مستندسازی نیز سهم مهمی در ثبت آیینهای مذهبی و عزاداری داشته است.
«اربعین»؛ شاهکار ماندگار عزاداری جنوب
مستند «اربعین» ساخته سال ۱۳۴۹، نخستین اثر عاشورایی تقوایی و یکی از مهمترین مستندهای مذهبی تاریخ سینمای ایران است. این فیلم ۱۹ دقیقهای مراسم عزاداری مردم بوشهر در مسجد دهدشتی را در روز اربعین به تصویر میکشد.
ویژگی برجسته «اربعین» روایت کاملاً تصویری آن است؛ فیلم فاقد گفتارمتن است و تنها از طریق تصاویر، موسیقی آیینی، سنج و دمام و ریتم عزاداری با مخاطب ارتباط برقرار میکند. تقوایی با تدوینی دقیق و ضرباهنگی منطبق با حرکت عزاداران، مراسم را به بخشی از زندگی روزمره مردم بوشهر پیوند میزند؛ از دریا و لنجها گرفته تا نخلستانها و ماهیگیران.
این مستند علاوه بر ارزش سینمایی، سندی تاریخی از شیوه عزاداری جنوب ایران و نوحهخوانی مشهور بوشهری «بخشو» نیز به شمار میآید.
«مشهد قالی»؛ روایت آیین قالیشویان
تقوایی چند سال بعد به سراغ یکی دیگر از آیینهای منحصربهفرد مذهبی ایران رفت و مستند «مشهد قالی» را ساخت. این فیلم به مراسم قالیشویان مشهد اردهال میپردازد؛ آیینی که هر ساله به یاد شهادت امامزاده سلطانعلی برگزار میشود.
نسخه اصلی این مستند پس از ارسال نگاتیوها برای ظهور در ایتالیا هرگز به ایران بازنگشت و تقوایی ناچار شد یک سال بعد دوباره مراسم را فیلمبرداری کند. او سالها بعد از حسرت نسخه گمشده این فیلم سخن گفت.
«تمرین آخر»؛ تعزیه در قاب یونسکو
علاقه تقوایی به آیینهای مذهبی پس از انقلاب نیز ادامه یافت. او در سال ۱۳۸۳ مستند «تمرین آخر» را با محوریت تعزیه ساخت؛ اثری که برای ثبت جهانی این هنر آیینی در یونسکو تولید شد. فیلم در دو نسخه کوتاه و بلند ساخته شد و یکی از مهمترین اسناد تصویری درباره تعزیه ایرانی محسوب میشود.
مجید مجیدی و نگاه شاعرانه به عزاداری
مجید مجیدی پیش از آنکه با فیلمهایی مانند «بچههای آسمان» به شهرت جهانی برسد، فعالیت حرفهای خود را در عرصه مستندسازی آغاز کرده بود.
«نجوای عاشورایی»
این مستند کوتاه که در سال ۱۳۷۸ ساخته شد، مراسم عزاداری و سینهزنی حسینیه کربلاییهای تهران را به تصویر میکشد. مجیدی برای ثبت این آیین از ۱۱ دوربین استفاده کرد تا بتواند نماهایی متفاوت و تأثیرگذار از شور عزاداران خلق کند.
او درباره انگیزه ساخت فیلم گفته بود که خلأ آثار مذهبی با رویکرد هنری را احساس میکرده و این فیلم بدون سفارش و صرفاً از دغدغه شخصی او برای تولید اثری با نگاه معرفتی و هنری شکل گرفته است.
بهمن کیارستمی؛ نگاهی متفاوت به مداحی
«تباکی» ساخته بهمن کیارستمی در سال ۱۳۸۰ یکی از متفاوتترین مستندهای عاشورایی ایران است. فیلم گروهی از مداحان را در جریان سفری زیارتی به مشهد دنبال میکند و به رابطه آنان با مفهوم عزاداری، گریه و مداحی میپردازد.
نام فیلم از واژه «تباکی» گرفته شده؛ اصطلاحی که به حالت گریه گرفتن یا نشان دادن اندوه برای گرم شدن مجلس عزاداری اشاره دارد. کیارستمی در ابتدا قصد داشت درباره کلاسهای آموزش مداحی فیلم بسازد، اما پس از آشنایی با این گروه، مسیر فیلم تغییر کرد و به مستندی درباره سفر، مداحی و تجربه زیسته مداحان تبدیل شد.
ریتم تند، لحن صمیمی و نمایش چهره انسانی مداحان باعث شد «تباکی» به یکی از آثار شاخص مستند دهه هشتاد تبدیل شود و جایزه منتقدان و نویسندگان جشنواره مستند کیش را نیز دریافت کند.
رضا میرکریمی؛ از حسینیه اعظم تا ضریح امام حسین (ع)
رضا میرکریمی اگرچه بیشتر بهعنوان فیلمساز سینمای داستانی شناخته میشود، اما در حوزه مستندهای مذهبی نیز فعالیتهایی قابل توجه داشته است. او در سال ۱۳۹۰ بهعنوان مشاور ساخت مستند «حسینیه اعظم» به کارگردانی مجید عاشقی حضور داشت؛ مستندی که یکی از بزرگترین و مشهورترین آیینهای عزاداری کشور در زنجان را روایت میکند.
مهمترین فعالیت عاشورایی میرکریمی اما تکمیل مستند «شش گوشه عرش» بود؛ پروژهای که مرحوم رسول ملاقلیپور درباره ساخت و نصب ضریح جدید حرم امام حسین(ع) آغاز کرده بود اما با درگذشت ناگهانی او نیمهتمام ماند. میرکریمی این پروژه را به پایان رساند و آن را به اثری ماندگار تبدیل کرد.
محسن امیریوسفی و بازسازی حماسه کربلا در «کاروان»
این مستند که در سال ۱۳۸۰ ساخته شد، یکی از آیینهای ویژه شهر سده اصفهان را به تصویر میکشد؛ مراسمی که در آن شخصیتهای واقعه کربلا بازسازی میشوند.
در این آیین، شخصیتهایی همچون شمر، حر، عمر سعد، حرمله، جعفر جنی و دیگر چهرههای تاریخی و افسانهای مرتبط با واقعه عاشورا با لباسها و نمادهای ویژه در میان مردم حضور پیدا میکنند و نقش خود را اجرا میکنند. «کاروان» بیش از آنکه یک مستند صرفاً مذهبی باشد، اثری مردمشناسانه درباره شیوه بازنمایی واقعه عاشورا در فرهنگ عامه ایران است.
«کاروان و ساربان»؛ روایت یک نذر خانوادگی
مرجان اشرفیزاده در مستند «کاروان و ساربان» به سراغ آیینی در دزفول رفته است. فیلم داستان خانوادهای را روایت میکند که هر سال با هزینه شخصی کاروانی نمادین برای عزاداری محرم برپا میکنند. مستند بیش از آنکه بر خود مراسم تمرکز داشته باشد، تلاش و اعتقاد مردمی را به تصویر میکشد که برای زنده نگه داشتن سنتهای عاشورایی از جان و مال خود مایه میگذارند.
«پولکه؛ یک آیین مذهبی»
مجید صباغ بهروز در سال ۱۳۸۱ یکی از متفاوتترین آیینهای عزاداری ایران را ثبت کرد. «پولکه» مراسمی است که در روستای شیشوان آذربایجان شرقی برگزار میشود و عزاداران با مشعلهای آتشین در مراسمی ویژه شرکت میکنند. فیلم ضمن ثبت جزئیات این مراسم، به ریشهها و باورهای مرتبط با آن نیز میپردازد و تصویری کمنظیر از یکی از ناشناختهترین آیینهای عاشورایی ایران ارائه میدهد.
«نخل»؛ سوگواری در ابیانه
فرهاد ورهرام در سال ۱۳۵۶ مستند «نخل» را درباره مراسم نخلگردانی روستای تاریخی ابیانه ساخت. این فیلم علاوه بر ثبت آیین عزاداری، فضایی شاعرانه و رازآلود از معماری و زندگی مردم ابیانه ارائه میدهد. بسیاری از منتقدان معتقدند «نخل» از قالب رایج مستندهای مردمشناختی فاصله گرفته و با بهرهگیری از موسیقی و ساختار تدوینی خاص، به اثری سینمایی و تأثیرگذار تبدیل شده است.
«تکیه کن»؛ تاریخ عزاداری در تهران
محسن خانجهانی در مستند کوتاه «تکیه کن» سراغ تاریخچه تکیهها در تهران رفته است. این فیلم با مرور تکیه دولت، تکیه تجریش و برخی تکیههای قدیمی دیگر، روند شکلگیری این فضاهای مذهبی را بررسی میکند.
«تکیه کن» یادآور این نکته است که عزاداری محرم تنها در مراسم خیابانی خلاصه نمیشود و معماری، شهرسازی و فرهنگ عمومی ایران نیز تحت تأثیر آن شکل گرفتهاند.
مرور مستندهای عاشورایی سینمای ایران نشان میدهد که فیلمسازان هر یک از زاویهای متفاوت به این واقعه و آیینهای مرتبط با آن نگریستهاند؛ از نگاه مردمشناسانه ناصر تقوایی و فرهاد ورهرام تا روایتهای اجتماعی بهمن کیارستمی، مجید مجیدی و محسن امیریوسفی.
این آثار تنها ثبتکننده مراسم عزاداری نیستند؛ بلکه اسنادی ارزشمند از فرهنگ، هویت، باورها و شیوه زندگی مردمی هستند که قرنهاست واقعه عاشورا را در حافظه جمعی خود زنده نگه داشتهاند. به همین دلیل مستندهای عاشورایی را میتوان بخشی مهم از گنجینه فرهنگی و تصویری ایران دانست؛ گنجینهای که هر سال با فرارسیدن محرم، ارزش و اهمیت آن بیش از پیش آشکار میشود.
نوشته مستندهایی برای روایت یک حماسه؛ مروری بر مهمترین آثار عاشورایی و محرمی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
در نشست رسانهای جشنواره فیلم شهر ،اعتراض به قطع درختان شهر توسط تعدادی از خبرنگاران، بحث برانگیز شد. به گزارش سینماسینما، مریم پیرکاری، دبیر نهمین جشنواره فیلم شهر در پاسخ به پرسش درباره قطع درختان و… با تأکید بر این که جای طرح چنین مسائلی در نشست خبری یک جشنواره...
۱۴۰۴/۰۸/۱۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
مراسم تشیع زنده یاد محمد کاسبی بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون، سهشنبه ۲۲ مهر ۱۴۰۴ با حضور مردم و هنرمندان در حوزه هنری برگزار شد. در این مراسم پیکر زندهیاد محمد کاسبی با سخنرانی مجید مجیدی، مسعود دهنمکی، کوروش سلیمانی، آواز خوانی حسامالدین سراج و… به سوی قطعه هنرمندان بهشت...
۱۴۰۴/۰۷/۲۲
سینماسینما، عدنان شاه طلایی در میان انبوه آثار سینمایی که به موضوع جنگ (دفاع مقدس) پرداختهاند، «اتاقک گلی» نخستین ساخته محمدعلی عسگری و به تهیهکنندگی داود صبوری است و مجید مجیدی به عنوان مشاور کارگردان در پروژه حضور دارد. این فیلم ماجرای حمله گروهک منافقین در سال ۶۷ به غرب...
۱۴۰۴/۰۷/۲۰
همزمان با فرارسیدن سالروز پیامبر اعظم (ص)، فیلم سینمایی «محمد رسولالله (ص)» با حضور مجید مجیدی کارگردان اثر و رئیس سازمان سینمایی و جمعی از مدیران سازمان در موسسه سینماشهر اکران شد. نوشته اکران «محمد رسولالله (ص)» با حضور مجید مجیدی در سینماشهر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۶/۱۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
گمانهزنیها حاکی از آن است که اصغر فرهادی، سعید روستایی و مجید مجیدی با فیلمهای جدید خود شانس حضور در هفتاد و هشتمین جشنواره فیلم کن را دارند. نوشته مجیدی، فرهادی، روستایی؛ چشم کن به سینمای ایران روشن میشود؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۱/۱۹
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
خبرها حاکی از این است که در میان فیلمسازان ایرانی که درخواست حضور در جشنواره کن را دادهاند، نامهای مهمی به چشم میخورد اما نام اصغر فرهادی و مجید مجیدی را برای امسال فراموش کنید. شنیدههای موثق سینماسینما حکایت از آن دارد که فیلم اصغر فرهادی پس از جشنواره کن...
۱۴۰۳/۱۲/۳۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
محمدحسین سلطانی در روزنامه فرهیختگان نوشت : گرمی هوای تابستان ۹۳ خوابیده است. عکاسان جلوی در بیمارستان جمع شدهاند. گویا چند لحظه قبل حاتمیکیا، مجید مجیدی و کمال تبریزی و چند نفر دیگر به عیادت رهبر انقلاب رفتند. مقابل تخت رهبری جای سوزن انداختن نیست و صدای فلاشها...
۱۴۰۳/۱۰/۱۷
یک منتقد سینما به مناسبت هفته وحدت یادآور شد که فیلم «محمد رسول الله» مجید مجیدی براساس واقعیتهای عمیق و ...ادامه مطلب نوشته جبار آذین: «محمد رسول الله» اثری وحدتآفرین است اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۶/۳۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
مفهوم سینمای دینی سالهاست که تعریف مشخصی میان فیلمسازان، مخاطبان و منتقدان ندارد. در این بین طیف نظرات از فرزاد موتمن که سینمای دینی را نمیپذیرد تا مجید مجیدی که ...ادامه مطلب نوشته سینمای دینی از نگاه فیلمسازان اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۳/۲۸
مجید مجیدی در واکنش به اظهارات به علیرضا پناهیان نوشت : کاش آن که به یاری صدا و سیما شهرت یافته است دین پاک و مطهر را قربانی سیاست نکند به گزارش سینماسینما ،مجید مجیدی کارگردان سینمای ایران با انتشار یادداشتی نوشت : هوالرحمن الرحیم من نه گوشت و استخوانم...
۱۴۰۳/۰۱/۲۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماگران خارجی اغلب عباس کیارستمی و مجید مجیدی و آثارشان را میشناسند، آنها معتقدند فرهنگ بهترین دغدغه برای فیلمسازی است و میتوان به کمک آن از شر تمایزها خلاص شد. ...ادامه مطلب نوشته سینماگران خارجی گفتند؛ فرهنگ بهترین دغدغه برای فیلمسازی اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۱/۰۴
مراسم اختتامیه سومین رویداد فیلم کوتاه «تصویر دهم» درحالی برگزار شد که مجید مجیدی آرزو کرد که اختتامیه دورههای آتی این رویداد در کربلا برگزار شود. نوشته آرزوی مجید مجیدی در اختتامیه «تصویر دهم» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۲/۱۲/۱۹
مراسم اختتامیه سومین رویداد فیلم کوتاه «تصویر دهم» با مدیریت مجید مجیدی و توسط موسسه فرهنگی و خیریه راه ایمان، شنبه ۱۹ اسفندماه با حضور سینماگران شاخص ایرانی برگزار میشود. نوشته برگزاری اختتامیه «تصویر دهم» با حضور سینماگران شاخص اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۲/۱۲/۱۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
هیات داوران سومین رویداد فیلم کوتاه «تصویر دهم» با حضور چهرههای شاخص سینمای ایران معرفی شدند. نوشته معرفی هیات داوران سومین رویداد «تصویر دهم» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۲/۱۲/۱۵
پروژه جدید رضا میرکریمی در قالب فیلم سینمایی و مینیسریال وارد مرحله پیشتولید شد.
۱۴۰۵/۰۳/۱۵
رضا میرکریمی به شهادت یحیی سنوار در غزه واکنش نشان داد. به گزارش ایسنا، این کارگردان سینمای ایران با انتشار ...ادامه مطلب نوشته رضا میرکریمی به شهادت یحیی سنوار واکنش نشان داد اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۷/۲۸
دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی از تولید فیلم سینمایی «ماهنشان» با موضوع وحدت شیعه و سنی خبر داد. حجت ...ادامه مطلب نوشته ساخت فیلم سینمایی «ماهنشان» با موضوع وحدت؛ نویسنده و تهیهکننده رضا میرکریمی اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۶/۳۱
مراسم اکران خصوصی فیلم نیمه بلند «زیر سایه بلوط» با حضور هنرمندان و سینماگران در پردیس چارسو برگزار شد. نوشته «زیر سایه بلوط» در غیاب فتحالله طاهری به نمایش درآمد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۵/۲۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
در میان قبضه کمدیها و فروش خیرهکننده آنها، فیلمهایی روی پرده رفتند که اکران برخی از آنها بدون در نظر گرفتن فضای فعلی سینمای ایران میتوانست اتفاقات خوبی را رقم بزند. درامهایی اجتماعی که نامهای سرشناسی چون محمدحسین لطیفی، محمدحسین مهدویان، منوچهر هادی و یا رضا میرکریمی هم نتوانستند پشتوانه...
۱۴۰۳/۰۱/۱۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
جشنواره چهل و دوم فیلم فجر امسال میزبان کارگردانان باتجربه در کنار فیلم اولیها خواهد بود. در صورت اتمام مراحل فنی فیلمهای «رئیسعلی» به کارگردانی رضا میرکریمی و «صبح اعدام» ساخته بهروز افخمی، احتمال میرود این دو فیلم نیز به عنوان مهمترین فیلمهای امسال، در جشنواره رونمایی شوند. نوشته از...
۱۴۰۲/۱۰/۱۷
شب پیش آکادمی اسکار فهرست اولیه ۱۰ بخش خود از جمله نامزدهای بهترین فیلم بینالمللی، مستند بلند و انیمیشن کوتاه را اعلام کرد. به گزارش سینماسینما، ۱۰ بخش از اسکار نود و ششم نامزدهای اولیه خود را شناخت که شامل مستند بلند، مستند کوتاه، فیلم بلند بینالمللی، گریم و آرایش...
۱۴۰۲/۱۰/۰۱
آکادمی علوم و هنرهای سینمایی اسکار فهرست ۸۸ فیلم واجد شرایط رقابت در شاخه بهترین فیلم بینالمللی اسکار ۲۰۲۴ را منتشر کرد. به گزارش سینماسینماا، آکادمی اسکار پس از بررسی شرایط فیلمهای ارسال شده از سوی کشورها طبق قوانین اسکار، فهرست ۸۸ فیلم واجد شرایط رقابت در شاخه بهترین فیلم...
۱۴۰۲/۰۹/۱۷
فیلم «نگهبان شب» ساخته رضا میرکریمی به بیست و چهارمین جشنواره بین المللی فیلم تفلیس در کشور گرجستان دعوت شد. به گزارش سینماسینما، بیست و چهارمین جشنواره بین المللی فیلم تفلیس در کشور گرجستان از تاریخ ۲۶ نوامبر تا سوم دسامبر (۵ تا ۱۲ آذر) برگزار میشود و فیلم «نگهبان...
۱۴۰۲/۰۹/۰۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، محمد تاجیک: در بخش پایانی گفتگو با جواد نوروزبیگی به جشنواره جهانی فیلم فجر پرداختهایم که بخشهای مهم این گفتگو را در زیر میخوانید: *کسانی که جشنواره جهانی فجر را برگزار میکردند سینماگران سوپر انقلابی این مملکت و جزو فیلمسازان متعهد هستند. *استقبال خیلی خوبی از جشنواره جهانی شده...
۱۴۰۰/۱۰/۱۲
در پی شائبه تماشای فیلمهای جشنواره فجر توسط برخی، روابط عمومی فیلم «نگهبان شب» اطلاعیهای را صادر کرد. همچنین محمدتقی فهیم، منتقد و نویسنده سینمایی در این باره مطلبی را در صفحه اجتماعی خود منتشر کرد. به گزارش سینماسینما در اطلاعیه روابط عمومی فیلم «نگهبان شب» آمده است: «پیرو اتفاقات...
۱۴۰۰/۱۰/۱۱
سینماسینما: تابناک نوشت: برخی اشخاص مطالبی درباره شماری از فیلمهای سینمایی منتخب جشنواره فجر نوشتهاند که حکایت از نمایش این فیلمها برای آنها دارد. موضوعی که با توجه به تبعات امنیتی چنین مسالهای و نگرانی صاحبان فیلمها از امنیت سرمایهشان، اسباب نگرانی فراوان را در پی داشت و این پرسش...
۱۴۰۰/۱۰/۱۰
همزمان با انتخاب فیلم سینمایی «نگهبان شب» ساخته رضا میرکریمی برای حضور در چهلمین جشنواره فیلم فجر از جدیدترین تصاویر بازیگران این فیلم رونمایی شد. نوشته رونمایی از جدیدترین تصاویر «نگهبان شب» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۰/۱۰/۰۸