«داستان‌های موازی»؛ همه نمی‌دانند

سینماسینما، حمیدرضا گرشاسبی

«استان‌های موازی» فقط یک فیلم درباره‌ی نوشتن نیست. فیلمی است درباره‌ی این که داستان‌ها و زندگی واقعی، چگونه یکدیگر را می‌بلعند. دو جهان موازی که نه در دو خط جدا، که در یک چرخه‌ی بی‌پایان، مدام از هم تغذیه می‌کنند. این چرخه، دو جهت دارد. یک جهت، از داستان به زندگی است. جهت دیگر، از زندگی به داستان. و فرهادی، با ظرافتی آزاردهنده، هر دو جهت را به تصویر می‌کشد.

جهت اول: داستان به زندگی نفوذ می‌کند. داستانی که نویسنده نوشته، در ذهن آدم‌ها رها نمی‌شود. بلکه مثل یک ویروس، در بدن زندگی‌شان پخش می‌شود. برادر کوچک‌تر، تحت تأثیر داستان، به سمت زن سوق پیدا می‌کند. او داستان را خوانده یا شنیده، و ناگهان خودش را در موقعیتی می‌یابد که قبلاً فقط در متن وجود داشت. داستان، به او یک نقش داده. و او آن نقش را بازی می‌کند. زن نیز، تحت تأثیر داستان، از رابطه‌هایش جدا می‌شود. داستان به او نشان داده که زندگی‌اش شبیه چه چیزی است. و او، به جای انکار، می‌پذیرد. این پذیرش، زندگی‌اش را از هم می‌پاشد. داستان، فقط روی کاغذ نمانده. به دست آدم‌ها افتاده. و آدم‌ها، با آن، خودشان را نابود می‌کنند.

اوج این نفوذ، در سیم برق دیده می‌شود. سیمی که در داستان در دست برادر کوچک می‌افتد و با آن گردن برادر بزرگ را زخم می‌کند و تا خفگی پیش می‌رود. سیمی که در پایان فیلم، توسط برادر بزرگ‌ دیده می‌شود. در واقع به پایش قلاب می‌شود. در آن لحظه، او به یاد داستان می‌افتد. و فکر می‌کند می‌تواند با همان سیم، برادرش را خفه کند. این لحظه، لحظه‌ی کاملِ نفوذ داستان به زندگی است. سیم، دیگر فقط یک شیء در متن نیست. سیم، یک راه‌حل است. یک راه‌حل که از جهان داستان وارد جهان واقعیت شده و برادر بزرگ‌، آن را به کار می‌گیرد. داستان، نه فقط الهام‌بخش، که آموزش‌دهنده شده. به آدم‌ها یاد داده که چگونه بکشند. چگونه نابود کنند. و آن‌ها، شاگردان خوبی بوده‌اند.

جهت دوم: زندگی واقعی به جهان داستان وارد می‌شود. این جهت، پیچیده‌تر و نامرئی‌تر است. نویسنده، وقتی پشت تلسکوپ می‌نشیند و به همسایه‌ها نگاه می‌کند، فکر می‌کند دارد فقط تماشا می‌کند. فکر می‌کند فقط یک ناظر است. اما در واقع، زندگی آن‌ها را وارد متن خود می‌کند. صداهایشان را. حرکت‌هایشان را. دعواهایشان را. او فکر می‌کند دارد داستان می‌سازد. اما در واقع، دارد زندگی واقعی آن‌ها را بازنویسی می‌کند. و اینجاست که مرز میان خیال و واقعیت محو می‌شود. چه چیزی از زندگی آن‌ها وارد داستان شده؟ و چه چیزی از داستان، به زندگی آن‌ها برگشته؟ هیچ‌کس نمی‌داند. حتی خود نویسنده.

نکته‌ی مهم این است که این دو جهت، هم‌زمان عمل می‌کنند. زندگی واقعی به داستان وارد می‌شود، و داستان به زندگی واقعی نفوذ می‌کند. یک چرخه‌ی بی‌پایان. و در این چرخه، هیچ‌کس نمی‌تواند بگوید کدام اول آمده. آیا اول داستان بود؟ یا اول زندگی؟ آیا نویسنده زندگی همسایه‌ها را دزدید و به داستان تبدیل کرد؟ یا همسایه‌ها زندگی‌شان را از داستان نویسنده دزدیدند و آن را زندگی کردند؟ این پرسش، پرسشی است که فیلم پاسخ نمی‌دهد.

در یک ساعت اول فیلم، این چرخه، شکل یک تعلیق جذاب به خود می‌گیرد. نمی‌دانیم آن همسایه‌ها در ساختمان روبرو واقعاً وجود دارند و آن کارها را می‌کنند یا نه. وقتی به سراغ صداگذاران می‌رویم، روایت به شکلی موازی پیش می‌رود، طوری که گویی آن‌ها شکل تصویریِ متنِ داستان‌نویسنده‌اند. چون قبلاً کلمات نویسنده را شنیده‌ایم و می‌بینیم که آن‌ها دارند همان حرف‌ها را تکرار می‌کنند. این تعلیق جذاب است: نمی‌دانیم آن‌ها واقعی هستند یا خیالی. اما این تعلیق، فقط یک بازی روایی نیست. این تعلیق، پرسشی است درباره‌ی خودِ هستی. آیا زندگی ما، داستانی است که کسی دیگر نوشته؟ آیا ما، شخصیت‌های داستان کسی دیگریم؟ و اگر هستیم، آیا می‌توانیم از آن داستان فرار کنیم؟

«داستان‌های موازی» نشان می‌دهد که سینما، به‌عنوان یک ماشین داستان‌سازی، ذاتاً یک ماشین چشم‌چرانی است. اما پرسشی که در پایان باقی می‌ماند این است: آیا این چشم‌چرانی، این دزدی، این فضولی، ما را به جایی می‌رساند؟ یا فقط ما را در دنیایی معلق رها می‌کند، جایی میان دو آپارتمان، میان دو زندگی، میان دو داستان، که هیچ‌کدام واقعی نیستند و هیچ‌کدام خیالی؟ شاید پاسخ فرهادی این باشد که موازی بودن، نه به معنای جدایی، که به معنای هم‌زیستی است. خیال و واقعیت هم‌زیستی می‌کنند. و سینما، همین هم‌زیستی را روی پرده می‌آورد. زنی از پنجره نگاه می‌کند. داستانی شکل می‌گیرد. و آن داستان، زندگی خودِ زن را هم تغییر می‌دهد. این چرخه‌ای است که هیچ‌کس نمی‌تواند از آن فرار کند. نه نویسنده، نه تماشاگر، نه سینما.

منبع: سینما سینما

آدرس کوتاه: https://www.rokh.in/news/159104

دیدگاه

آخرین خبرها

مرتبط با خبر

اصغر فرهادی

خبرهای پربازدید

درباره سیف‌الله صمدیان که نشان‌دار شد

سیف‌الله صمدیان - عکاس، مستندساز و فیلمبردار پیشکسوت سینما - که به مناسبت روز سینما نشان موزه سینما را دریافت کرد، چهره‌ای است که چند دهه حضور جدی او در عرصه تصویر، از عکاسی خبری تا همکاری با عباس کیارستمی، در حافظه فرهنگ و هنر ایران ثبت شده است.

خداداد احترام جامعه را شکست/ ادبیات بعضی برنامه‌های صداوسیما در شان مردم ایران نیست

امیر عابدینی یکی از مدیران پیشین فوتبال ایران در گفت‌وگو با برنامه خط داغ ایسنا ورزشی، در واکنش به فایل صوتی منتسب به خداداد عزیزی گفت که وقتی در برخی برنامه‌های صداوسیما ادبیاتی درست استفاده نشود، در فوتبال هم شاهد چنین ادبیاتی خواهیم بود.

یک ملاحظه درباره حرف‌های لاله مرزبان

یک کارشناس فرهنگی درباره حرف‌های لاله مرزبان در جشنواره فیلم ونیز و حواشی آن نقطه نظراتش را مطرح کرد.

ویدیو / برگزاری مراسم اهدای نشان درجه یک هنری به علیرضا داوودنژاد

عصر (یک‌شنبه ۲۲ شهریور) همزمان با روز ملی سینما مراسم اهدای نشان درجه یک هنری به علیرضا داوودنژاد اهدا شد. این مراسم در سالن سیف‌الله داد سازمان سینمایی با حضور جمعی از سینماگران و خانواده این کارگردان برگزار شد.

سردار رادان: بیرانوند سرباز است/ او باید به ملوان یا فجرسپاسی برود

فرمانده کل انتظامی کشور تاکید کرد: علیرضا بیرانوند سرباز است و باید به خدمت سربازی برود و یکی از دو تیم ملوان یا فجر را انتخاب کند.

بیرانوندِ سرباز در دوراهی؛ بازی در لیگ یک یا انتظار تا نیم‌فصل؟

با نزدیک شدن به یکم مهر و پایان معافیت علیرضا بیرانوند، وضعیت این دروازه‌بان ملی‌پوش وارد مرحله حساسی شده است چرا که با پایان مهلت نقل‌وانتقالات لیگ برتر، او در مقطع فعلی امکان پیوستن به فجر سپاسی یا ملوان را ندارد و حضور در یک تیم نظامی لیگ یکی یعنی نیروی زمینی، تنها مسیر مطرح برای ادامه فعالیت فوتبالی او است؛ مسیری که نحوه استفاده از آن می‌تواند سرنوشت بیرانوند در نیم‌فصل دوم را تعیین کند.

پوستر فیلم سینمایی «جانشین» رونمایی شد

پوستر فیلم سینمایی «جانشین» به کارگردانی مهدی شامحمدی همزمان با نزدیک شدن به آغاز اکران رونمایی شد. نوشته پوستر فیلم سینمایی «جانشین» رونمایی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

گل اول شباب الاهلی به تراکتور با اثرگذاری سردار آزمون

شباب الاهلی امارات در دقیقه ۲۲ دیدار با تراکتور ایران توسط یوری سزار به گل اول رسید.

یک نامگذاری به یاد تقوایی در آستانه نخستین سالگرد درگذشت

در فاصله کمتر از یک ماه مانده تا اولین سالروز درگذشت ناصر تقوایی، سالنی در خانه سینما ۲ به یاد این فیلساز مشهور ایرانی نامگذاری شد.

بیرانوند می‌خواهد به فجرسپاسی برود

حاتم احمدی، مدیر عامل تیم فوتبال فجرسپاسی در رابطه با سربازی علیرضا بیرانوند گفت: با خود او صحبت کردیم و تمایل دارد به فجر بیاید.

منتظر بمانید..

«داستان‌های موازی»؛ همه نمی‌دانند

آخرین خبرها

مرتبط با خبر

اصغر فرهادی

خبرهای پربازدید

درباره سیف‌الله صمدیان که نشان‌دار شد

خداداد احترام جامعه را شکست/ ادبیات بعضی برنامه‌های صداوسیما در شان مردم ایران نیست

یک ملاحظه درباره حرف‌های لاله مرزبان

ویدیو / برگزاری مراسم اهدای نشان درجه یک هنری به علیرضا داوودنژاد

سردار رادان: بیرانوند سرباز است/ او باید به ملوان یا فجرسپاسی برود

بیرانوندِ سرباز در دوراهی؛ بازی در لیگ یک یا انتظار تا نیم‌فصل؟

پوستر فیلم سینمایی «جانشین» رونمایی شد

گل اول شباب الاهلی به تراکتور با اثرگذاری سردار آزمون

یک نامگذاری به یاد تقوایی در آستانه نخستین سالگرد درگذشت

بیرانوند می‌خواهد به فجرسپاسی برود

اصغر فرهادی

asghar farhadi

فیلم جدید اصغر فرهادی در ایران قابل دیدن شد

اصغر فرهادی

asghar farhadi

فرهادی از رفتن به اسکار باز ماند

اصغر فرهادی

asghar farhadi

سی‌ودومین جشنواره فیلم سارایوو؛ نشان افتخاری به اصغر فرهادی اهدا شد

اصغر فرهادی

asghar farhadi

اصغر فرهادی «قلب سارایوو» را گرفت

اصغر فرهادی

asghar farhadi

بازگشت به زبان مادری؛ فیلمنامه بعدی فرهادی به زبان فارسی خواهد بود

اصغر فرهادی

asghar farhadi

بازگشت اصغر فرهادی به زبان مادری‌

شهاب حسینی

shehab hosseini

اصغر فرهادی

asghar farhadi

شهاب حسینی؛ بازیگر مؤلف و قائم به اراده

اصغر فرهادی

asghar farhadi

از اصغر فرهادی تا وودی هارلسون در سارایوو

اصغر فرهادی

asghar farhadi

تقدیر جشنواره سارایوو از اصغر فرهادی

اصغر فرهادی

asghar farhadi

جشنواره سارایوو به اصغر فرهادی جایزه افتخاری می‌دهد

محسن مخملباف

mohsen makhmalbaf

محمود کلاری

mahmoud kalari

محمود کلاری رییس هییت داورانِ جشنواره زردآلوی طلایی شد

اصغر فرهادی

asghar farhadi

اصغر فرهادی در پرتغال مسترکلاس کارگردانی برگزار می‌کند

اصغر فرهادی

asghar farhadi

اصغر فرهادی به پرتغال می‌رود

اصغر فرهادی

asghar farhadi

ورایتی گزارش داد؛ فروش گسترده فیلم اصغر فرهادی در بازارهای جهانی

اصغر فرهادی

asghar farhadi

بازار داغ «داستان‌های موازی» فرهادی

اصغر فرهادی

asghar farhadi

مسعود بخشی

masavd bakhshi

استقبال از فیلم‌های سینماگران ایرانی در فرانسه چطور است؟

اصغر فرهادی

asghar farhadi

هندی‌ها خریدار فیلم فرهادی شدند

اصغر فرهادی

asghar farhadi

ستاره‌های جشنواره‌‌های سینمایی در سال ۲۰۲۶ کدام‌اند؟/ شانسی برای فیلم‌های مجیدی و فرهادی

بهرام بیضایی

Bahram Beyzai

اصغر فرهادی

asghar farhadi

در اندوه فقدان چهره شاخص موج نو سینمای ایران؛ بازتاب جهانی درگذشت بهرام بیضایی