یادداشت احمد طالبینژاد درباره «ائو» / کسی به فکر باغچه نیست
سینماسینما، احمد طالبینژاد: اصغر یوسفینژاد، زاده و بزرگشده تبریز، همکار قدیمی ما در بخش کتاب ماهنامه فیلم، آدم شریفی است و این شرافت در نما به نمای نخستین ساخته سینماییاش – «خانه» یا «ائو» – هویداست. فیلمی درباره روح زمانه ما یعنی فقدان شرافت و وجدان و حاکمیت پول و سرمایه و حرص مال و هزار کوفت و زهرمار دیگر، که بلای جان جامعه شده و مقولهای به نام اخلاق را از یادها برده است. در عین حال یوسفینژاد بهعنوان فرزند راستین موطن خود آذربایجان، برای نخستین بار در ایران فیلمی ساخته به زبان آذری و با فرهنگ و باورهای این خطه، و البته کلا با عناصر بومی، برای اینکه نسبت به سرزمین خود ادای دین کرده باشد. چیزی که طی نزدیک به ۴۰ سال گذشته دائم از آن سخن رفته، اما هرگز به عمل درنیامده است. منظورم تمرکززدایی در زمینه تولید فیلم از تهران و گسترش آن در مراکز استانهاست.
همسنوسالهای من به یاد دارند که در اوایل دهه ۶۰، بحث سینمای بومی و گسترش مقوله تولید فیلم به مراکز استانها، مدتی ورد زبانها شد و یکی دو فیلم هم با سرمایه و امکانات شهرستانی تولید شدند. اما همه اینها از جنس فیلمهای تهرانی بودند و جز یکی دو مورد – مثلا «ساوالان» ساخته یدالله صمدی- بویی از اقلیم خود نبرده بودند. بعدها هم که این دکان کممشتری درش تخته شد و همه کوچ کردند به تهران، چون در عصر پیشادیجیتال همه امکانات فنی در پایتخت متمرکز بود. اما حالا که روزگار دیگرگون شده و نه نگاتیو و پزتیوی در کار است و نه نیازی به لابراتوار و استودیوی صداگذاری، بهانهای برای عدم گریز از مرکز وجود ندارد.
اصغر یوسفینژاد نخستین گام را برای شکستن این سد برداشته و نتیجهاش هم شده است یک فیلم جذاب، پرتحرک و خوشساخت. هر چند از نظر معرفی شخصیتها و دادن اطلاعات قطرهچکانی به مخاطب، سایه دست اصغر فرهادی را میتوان در این فیلم دید، ولی اجرای زنده و باورپذیرش، بهویژه در سکانسهای نخستین فیلم، استفاده از دوربین روی دست و برخی دیگر از مولفههای اجرایی، این شباهتها را کمرنگ میکند. یک جور مستندنمایی در حوزه درام، که البته بیسابقه نیست. اما بیگمان برای نخستین ساخته یک فیلمساز، امتیاز بزرگی است. نمیدانم یوسفینژاد پیش از این هم فیلم بلند – برای تلویزیون مثلا – ساخته یا نه، اما در این فیلم کمتر با خامدستیهای معمول در فیلمهای اول روبهروییم. البته حضور بازیگران پرقدرتی که امیدوارم این فیلم اولین و آخرین کارشان نباشد، بهویژه محدثه حیرت و رامین ریاضی در نقش سایه و پسرعمویش، چنان خیرهکننده است که میتواند در آینده بهعنوان نوعی از بازیگری شبیه به بازی نکردن مثال آورده شود. طنز جاری در همه لحظههای فیلم، یادآور شیوه گروتسک در نمایش است. لحظههای مضحکی که در عین حال هولناکاند. به یاد آوریم خواستگاری کردن حین عزاداری، یا سربازی که به بهانه فاتحه خواندن بر جنازه متوفی، شماره تلفنش را به دختری که از او خوشش آمده میدهد، آشنا درآمدن سایه و روحانی جوانی که برای انجام امور کفن و دفن آمده که در کودکی و نوجوانی همبازی و بعدها عاشق و معشوق بودهاند، و اصلا همین وصیت پدر سنتی خانواده مبنی بر اینکه جنازهاش برای تشریح به دانشکده پزشکی تحویل داده شود و اصرار و ابرام آقای احمدی مبنی بر اینکه جنازه را تحویل بگیرد و به سالن تشریح برساند، پیش از اینکه بو بگیرد و ممانعت سایه (دختر متوفی) از این کار به بهانه دوست داشتن پدر و حفظ حرمت او، که البته بعدها معلوم میشود خود او و همسرش که ساکن کانادا هستند، پدر را مسموم کردهاند تا زودتر ارث و میراثش را تبدیل به دلار کنند، حاکی از نگرش گروتسک به جامعهای است که همه به فکر «خویش»اند و برای هیچکس و هیچچیز حرمتی قائل نیستند. مثلا آقای احمدی از کمک به علم پزشکی داد سخن میدهد، اما درواقع در پی اثبات توانایی خود برای مدیران بالادستی است. نادر، همسر سایه که درواقع توطئه قتل کار او بوده، خود یک قربانی است که در کودکی مورد تجاوز قرار گرفته و به همین دلیل وجودش مملو از رذالت است و دارد از روزگار انتقام میگیرد (پای روانشناسی و نظریههای مربوط به تطور شخصیت هم به میان کشیده شده) که این نکته یادآور شخصیت ابی (بهروز وثوقی) در فیلم «کندو» ساخته ماندگار فریدون گله است که او هم در کودکی به همین بلا دچار شده و سرنوشتی چنین تلخ برایش رقم زده شده است.
اگرچه ضرباهنگ فیلم متناسب با موضوع، پرتنش پیش میرود، اما در برخی صحنهها این ضرباهنگ قربانی اهمیت موضوع شده است. بهعنوان مثال در سکانس طولانی گفتوگوی سایه با مجید پسرعمویش که در گذشته روابطی عاطفی بینشان جاری بوده و حالا از فرصت بهره میگیرند تا با هم درددل کنند، میشد با برش به حیاط خانه و مثلا نمایش اضطراب درونی و بیرونی آقای احمدی، از ملال ظاهری این سکانس کاست. و باز، اگرچه استفاده از زبان آذری در یک فیلم بلند سینمایی که قرار است نمایش سراسری داشته باشد، ریسک بزرگی بوده و جای تقدیر و تشکر دارد، اما در برخی موارد خواندن زیرنویسها برای تماشاگران غیرترکزبان، باعث عدم توجهشان به ظرایف بازیها، بهویژه در لحظههای عاطفی میشود. بهعنوان نمونه، لحظه ورود نادر به خانه و واکنش مجید که او را زیرچشمی میپاید، عالی است. این دو در گذشته رقیب عشقی هم بودهاند.
درمجموع، فیلم «خانه» تصویری باورپذیر و هشداردهنده از روزگاری است که جامعه ما بین سنت و مدرنیته آویزان مانده و نمیداند به کدامیک تعلق دارد تا خود را به آنسو بسپارد. از یک سو قرار است جنازه طبق تشریفات سنتی کفن و دفن شود و بالای سر جنازه قرآن میخوانند، و از سوی دیگر اغلب حاضران حتی مادربزرگ پیر از طریق تلفن همراه با بیرون از خانه در تماساند. مرز بین دنیای واقعی – مرگ بزرگ خاندان- با دنیای مجازی ناپیداست. معلوم نیست چه کسی در این غوغای هست و نیست، واقعا دلش برای متوفی میسوزد، یا از فقدانش ناراحت است. همه به نوعی بر سر این جنازه که میتواند نمادی از رگ و ریشه و هویت انسانی باشد، در حال معاملهاند. «کسی به فکر باغچه نیست و قلب باغچه زیر آفتاب ورم کرده است» (فروغ فرخزاد).
ماهنامه هنر و تجربه
۸۱ Total Views ۸۰ Views Todayآخرین خبرها
- «خائن کشی» آنلاین میشود
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- تبری بهرام بیضایی از شبکه من و تو
- فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
- اکران آنلاین «قیف» از سهشنبه
- اولین اجرای «مزین السلطنه» تقدیم خبرنگاران میشود/ «ژن زامبی» در راه تماشاخانه هما
- وقتی از سینمای حرفه ای و اصیل حرف می زنیم
- نیرویی ماورایی برای فوتبالیستها؛ وقتی یک عشق زنانه میتواند کریستیانو رونالدو را هم دگرگون کند!
- بازگشت دِپ به هالیوود؛ پنه لوپه کروز و جانی دپ در یک فیلم اکشن مهیج بازی میکنند
- «پیر پسر» بهترین فیلم جشنواره لندنبریز شد
- «کیک محبوب من»؛ روایت سهل و ممتنع تنهایی
- فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ
- خواننده محبوب کشور: دوست دارم فرهاد مجیدی در ردیف اول کنسرتم مرا تماشا کند!
- رقابت «پیر پسر» در جشنواره ایرلندی
- فیلمی به تهیهکنندگی نوید محمدزاده در جشنواره لوکارنو
- چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟
- تخریب دریک توسط تیم ملی آرژانتین با اشاره به کندریک لامار
- حکایت کوسههای مکانیکی «آروارهها» اسپیلبرگ
- ماراتن عذاب؛ کریستیانو رونالدو و اشکهایی که باید سرازیر میشد
- فیلمهای سعید سهیلی و مهران مدیری در راه سینماها/ تعویق یک هفتهای اکران «یادگار جنوب»
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید
نقدِ کتاب «لُعبتکها»؛ بازیچههای شادیبخش!
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی احمد طالبینژاد، نویسنده، منتقد فیلم و فیلمساز نامآشنای سینمای ایران، از جمله کسانی است که در چهار دههی گذشته با نوشتهها و ساختههای کم شمارِ خود، همواره در عرصهی نقد سینما حضوری پُررنگ داشته است. انتشار تازهترین کتاب او با عنوان: «لُعبتکها» (سیر تحوّل تیپهای ثابت...
۱۴۰۴/۰۷/۱۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
گفتوگوی سینمایی نسلها/ نگاهی به مستند «موج نو»
سینماسینما، حبیب باوی ساجد این که تو سالها بر موج نوی سینمای ایران و پدید آورندگان آن موج بیهمتای سینمای این مُلک، تأکید و نظرداشتهای و در این راستا قلم و قدم زده باشی، میتواند به گاه فیلم مستند ساختن در این باره، پشتوانه تو باشد. پس وقتی دوربین تو...
۱۴۰۲/۱۰/۲۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
گفتوگوی میان نسلها/ نگاهی به مستند «موج نو»
سینماسینما، حبیب باوی ساجد این که تو سالهاست بر موج نوی سینمای ایران و پدیدآورندگان آن موجِ بیهمتا، تأکید و نظر داشتهای و در این راستا قلم زده باشی، میتواند پشتوانهای برای تو باشد به گاهِ فیلمِ مستند ساختن در این باره. پس وقتی دوربین تو روشن شود، خوب میدانی...
۱۴۰۲/۱۰/۱۷
دو سر برد یا دو سر باخت؟/یادداشتی از احمد طالبی نژاد
احمد طالبی نژاد در شرق نوشت : یکی از مضمون های تکرارشونده در آثار فرهادی، قضاوت کردن های ناشی از عدم شناخت واقعی است. در جایی از سریال سربداران (محمدعلی نجفی ۱۳۶۲)، قاضی شارح که قاضی شرع است خطاب به کس یا کسانی می گوید «قضاوت سهل است به...
۱۴۰۰/۰۹/۰۸
روایت دیدار با اعضای «سینمای آزاد اصفهان»/ شیداهایی که حالا حوصلهشان ابریشده
سینماسینما، عقیل قیومی سهشنبه دوم آذرماه به مناسبت انتشار کتاب ««سینما هشت» که دربرگیرندۀ روایتهایی از سینمای آزاد اصفهان است، مراسمی در خانۀ هنرمندان تهران با حضور و سخنرانی ابراهیم حقیقی و امیرحسین سیادت و نمایش برخی از فیلمهای ساخته شده در سینمای آزاد اصفهان برگزار شد. به این بهانه،...
۱۴۰۰/۰۹/۰۴
او همیشه بهانه برای زندگی داشت
من و او همیشه سر این قضیه کشمکش داشتیم که آیا فوتبال آن قدر اهمیت دارد که به اندازه سینما آن را دوست داشته باشیم یا نه؟ او معتقد بود همه این موضوعات بهانههایی هستند برای زندگی و او عاشق این بهانهها بود.
۱۴۰۰/۰۵/۰۲
سینما و دههای که شصت بود!
سینماسینما، عقیل قیومی دهۀ شصت برای یک متولد آخرین سال دهۀ چهل دورانی برزخی بود. کودکنوجوانی در محمدیۀ نائین که بدجور معلق است و اسیر جبر جغرافیایی و جبر شرایط و حتی نمی داند با چیزی که نامش بلوغ است چه کند و حال و هوایِ صمیمیِ کوچهای قدیمی را...
۱۴۰۰/۰۲/۰۴
بلایی که سر صندوق ذخیره فرهنگیان آمد که نباید هیچ وقت فراموش شود
سینماپرس: احمد طالبینژاد، منتقد سینما، با اشاره به صرف بودجه دولتی در پروژههای سفارشی، تاکید کرد در این فیلمها، بازیگرانی که نهایتا دو یا سه ماه کار میکنند، رقمهایی را میگیرند که حیرتآور است.
۱۳۹۹/۰۲/۱۲
جلیل اکبریصحت: تبریز یکی از شهرهای مناسب برای فیلمسازی است
تهیهکننده فیلم «عروسک» گفت: بعد از چند سال رفت و آمد به تبریز فکر میکنم یکی از شهرهای مناسب برای فیلمسازی است. علاوه بر این که خزانه بازیگری است، خود شهر هم امکانات زیادی برای ساخت فیلم دارد. نوشته جلیل اکبریصحت: تبریز یکی از شهرهای مناسب برای فیلمسازی است اولین...
۱۴۰۳/۰۲/۲۹
نشست نقد و بررسی فیلم «عروسک» برگزار شد
نشست نقد و بررسی فیلم «عروسک» به کارگردانی اصغر یوسفینژاد دوشنبه ۱۰ اردیبهشت در پردیس سینمایی چارسو برگزار شد. نوشته نشست نقد و بررسی فیلم «عروسک» برگزار شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۲/۱۱
اکران «عروسک» در فقدان کارگردانش اصغر یوسفینژاد
اکران فیلم سینمایی «عروسک» آخرین ساخته مرحوم اصغر یوسفینژاد براساس نسخه تدوین شده توسط خود او به نمایش عمومی درمیآید. به گزارش ایسنا، اصغر یوسفینژاد را میتوان یکی از نامهای ...ادامه مطلب نوشته اکران «عروسک» در فقدان کارگردانش اصغر یوسفینژاد اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۲/۱۲/۱۶
نکوداشت زندهیاد اصغر یوسفینژاد با نمایش فیلم «عروسک»
انجمن منتقدان و نویسندگان آثار سینمایی ایران برای اولین بار «عروسک» آخرین فیلم اصغر یوسفینژاد را در خانه سینما به نمایش میگذارد. به گزارش مهر، انجمن منتقدان و نویسندگان آثار ...ادامه مطلب
۱۴۰۲/۰۴/۰۴
آغاز پیش تولید فیلم «عروسک»
سینماپرس: اصغر یوسفینژاد به برخی جزئیات جدید درباره فیلم بلند سینمایی جدید خود اشاره کرد.
۱۳۹۹/۰۵/۰۱
نگاهی به فیلم «ائو» / انسانیت نیمهجان در دایره جنایت و فریب
سینماسینما، شهرام اشرف ابیانه: «ائو» فیلم فرم است. فیلم میزانسن. درسهایی شاید از سینمای میکلوش یانچو، فیلمساز دهه ۶۰ و ۷۰ مجار در آن ببینیم، اما واقعگرایی حاکم بر فیلم از سینمای ایران میآید. برای همین فضا و فرم دوربین روی دست فیلم آزاردهنده و باسمهای و تقلیدی نیست. محتواست...
۱۳۹۷/۰۴/۰۸
کارگردان «ائو» به سراغ «عروس خوانده» میرود
اصغر یوسفی نژاد میگوید سینمای ایران در حال حاضر بالاترین سهم را در معرفی ایران و ارائه یک چهره خوب از کشور در آن سوی مرزها برعهده دارد.به گزارش سینماسینما، اصغر یوسفی نژاد با ساخت فیلم “ائو” نشان داد که میتوان با فرهنگ قومها و ملیتهای مختلف نیز حرفی جهانی...
۱۳۹۷/۰۴/۰۸
درخشش «ائو» در ترانسیلوانیا
در مراسمی که برنده بزرگ آن فیلمی از پاراگوئه بود، فیلم «ائو» اصغر یوسفینژاد موفق به کسب جایزه ویژه هیات داوران بزرگترین فستیوال هنری بینالمللی رومانی شد. به گزارش مهر به نقل از ورایتی، فیلم «وارث» ساخته مارسلو مارتینزی که داستانش در پاراگوئه اتفاق میافتد و به تمهای موضوعی روابط...
۱۳۹۷/۰۳/۱۴
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
همکاری مجدد کمال تبریزی و مهران مدیری در «ول شدگان»
مهران مدیری و کمال تبریزی «ول شدگان» را تجربه می کنند. به گزارش سینماسینما، مهران مدیری بعد از فیلم «همیشه پای یک زن درمیان است» مجدداً برای بازی در فیلم «ولشدگان » به کارگردانی کمال تبریزی با او به توافق رسید. این فیلم را رضا کریمی تهیه می کند و...
۱۳۹۶/۱۱/۲۵
«گمشدگان» زیر پوست شهر
بانی فیلم-گروه تلویزیون ـ فاطمه شهدوست: «گمشدگان» عنوان جدیدترین سریال رضا کریمی است که این روزها مراحل پایانی فیلمبرداری را پشت سر می گذارد و پخش آن مدتی است که در شبکه ۲ آغاز شده است. کریمی در این سریال از منظر جدیدی موضوع اعتیاد و تأثیرات آن را به...
۱۳۹۶/۰۵/۲۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
میرباقری: از متنهای قوی استقبال میکنیم
مرتضی میرباقری از پشت صحنه سریال «گمشدگان» بازدید کرد و در جریان بخش هایی از سریال قرار گرفت. به گزارش بانی فیلم، مرتضی میرباقری معاون سیما هفته گذشته از پشت صحنه و مراحل تصویربرداری سریال «گمشدگان» به کارگردانی رضا کریمی دیدن کرد. میرباقری در حاشیه این بازدید در جمع بازیگرانی...
۱۳۹۶/۰۴/۲۴
رضا یزدانی به شبکه دو آمد
تیتراژ سریال «گمشدگان» به تهیهکنندگی علی حجازیمهر و کارگردانی رضا کریمی توسط رضا یزدانی خوانده میشود. به گزارش بانی فیلم، سریال «گمشدگان» این روزها در لوکیشنی در منظریه در حال تولید است و قرار است مرداد ماه و پس از پایان مجموعه تلویزیونی «پنجرهای به گذشته» راهی آنتن شبکه دو...
۱۳۹۶/۰۴/۲۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
پورحسینی، بازغی و فراهانی بازیگر سریال” گمشدگان” شدند
مجموعه تلویزیونی “گمشدگان” به کارگردانی رضا کریمی، محصول گروه فیلم و سریال شبکه دو سیما است. به گزارش هنرآنلاین، تصویر برداری مجموعه “گمشدگان” به کارگردانی رضا کریمی در حالی ادامه دارد که به تازگی بازیگران شناخته شدهای به این سریال پیوستند. پرویز پور حسینی، پژمان بازغی، فریبا نادری، شقایق فراهانی،...
۱۳۹۶/۰۳/۲۱
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
پور حسینی، بازغی و فراهانی به«گمشدگان» پیوستند
تصویربرداری مجموعه تلویزیونی «گمشدگان» به کارگردانی رضا کریمی همچنان ادامه دارد و اخیراً تعدادی از بازیگران به پروژه اضافه شدند. به گزارش بانی فیلم، پرویز پورحسینی، پژمان بازغی، فریبا نادری، شقایق فراهانی، رامین ناصر نصیر، پاشا رستمی و بهاران بنی احمدی به عنوان بازیگران جدید به سریال گمشدگان پیوستند و...
۱۳۹۶/۰۳/۲۰