نگاهی به فیلم درخت بید/ پیرمرد و تنهایی
سینماسینما، سیدرضا صائمی:
به نظر میرسد سفر جغرافیایی سهراب شهیدثالث و مهاجرت او بیشتر سفر آفاقی بوده تا انفسی. به این معنا که او در فیلمهای آلمانی خود نیز به بازنمایی همان جهان سینمایی میپردازد که برساخته جهان ذهنی و نگرشهای اگزیستیالیستی او به زندگی و انسان است. قهرمان قصههای او همیشه آدمهای تنها و تکافتادهای هستند که یا در ایستگاه راهآهن یا زیر درخت بید به روزمرگی و چه بسا روزمرگی خود تن دادهاند و ملال این جهان و جهد تکراری را طاقت میآورند. از این حیث میتوان رگههای مشترک پررنگی بین فیلم «درخت بید» و پیرمرد ماهیگیرش با سوزنبان قطار در «طبیعت بیجان» پیدا کرد. وقتی زیست جهان آدمی برساخته یک جهان ذهنی باشد، فرقی نمیکند که در ایران فیلم بسازی یا آلمان. فرقی نمیکند ملیت قهرمان قصهات چیست. آنچه شهیدثالث به تصویر میکشد، هویت فراملی شخصیتهایی است که همه در تجربه ملالانگیز جهان هستی و تلخیهایش شریکاند و از یک زبان واحد سخن میگویند. این یگانگی زبانی با زبان سینمایی هویتمند فیلمساز در هم تنیده شده و درنهایت جهان سینمایی خاص او را میسازد. از اینرو میتواند فیلمهای شهیدثالث را در هر کجای جهان ساخته شده باشد، بر اساس این شناسنامه هویتمند تشخیص داد و بر این اساس گفت در فیلمهای او شاهد نوعی بیزمانی و بیمکانی هستیم که جغرافیا اگرچه در آفرینش زیباییشناسی بصری فیلمهای او نقش پررنگی دارد، اما در نسبت معنایی با آنها صورتبندی و تفسیر نمیشود و درواقع دارای نوعی زبان جهانی در بازنمایی قصه و غصههایش است.
آنچه در ابتدای تماشای «درخت بید» نظر مرا جلب کرد، کادر قاببندی آن بود که برخلاف روال متداول مستطیلی، از کادر مربع استفاده کرده بود. به نظر میرسد انتخاب این قاب، حس بیشتری از تنهایی و محبوس بودن پیرمرد قصه را در جهان ذهنی و عینیاش به تصویر میکشد و نوعی خفقان در تجربههای زیسته او را به نمایش میگذارد. جهانی که درست برعکس جغرافیای پیرامونی اوست که از فرط زیبایی به تابلوی نقاشی میماند و میتوان ردپای علاقه فیلمساز به عکاسی و طبیعت را به واسطه آن حدس زد. اساسا در آثار شهیدثالث با طبیعت با جان و طراواتی روبهرو هستیم که شاید برآمده از نفرتی است که جهان ذهنی فیلمساز نسبت به مدرنیته و مظاهر ماشینی آن دارد. قاببندیهای زیبای فیلم نه فقط در بازنمایی طبیعت و جغرافیای طبیعی، که حتی در فضای بسته و کمنور خانه پیرمرد، یا حتی در فضای اداره پلیس هم دیده میشود و این بهانهای است تا به توانمندی رامین مولایی، فیلمبردار فیلم، که فیلمبردار اکثر آثار شهیدثالث است، اشارهای کنیم. قابهایی که مخاطب را به درون فضایی سرشار از رویا و جنون و سرخوشی و زندگی و مرگ میبرد و البته به یاد «پیرمرد و دریا»ی همینگوی هم میاندازد. پیرمردی تنها در دشتی زیبا و بزرگ که دائم به ماهیگیری مشغول است و روزی شاهد قتلی شده و روال ثابت زندگیاش دچار چرخهای ناهموار میشود. خلق فضای چخوفی فیلم، آن هم در سرزمین آلمان، کار سادهای نبوده است. شهیدثالث پیرو علاقهای وافر به چخوف، ضمن برداشت از داستان کوتاه «متهم» از این نویسنده، جهانی مختص به خود میسازد. جهان خالی از رخداد پیرمرد حالا به اتفاقی به هولناکی یک قتل گره میخورد تا او در مواجهه با این رخداد مورد بازخوانی روانکاوانه فیلمساز قرار گیرد. درخت فیلم و اغلب آثار شهیدثالث، جان و جهانی را به تفسیر میکشد که در تحلیلهای فلسفی-روانکاوی میتواند بازنمایی شود. ضمن اینکه از حیث بصری و ساختار درام نیز طبیعت در اینجا و اغلب آثارش در عین تعلق داشتن به رئالیست ذاتی خود تبدیل به فضا و تجربهای فانتزی میشود که در خدمت بازنمایی جهان درونی قهرمان قصه قرار میگیرد.
پیرمرد ماهیگیر که کارگر مزرعه یک نظام ارباب و رعیتی بوده، اینک تنها و غریب در دشتی بزرگ و زیبا در کلبهای متروک زیست میکند و قتل پستچی به نقطه تحرکی در زندگی او بدل میشود. اما او همچنان در استحاله ملال درونی یا شاید آرامشی نهادینه و تثبیتشده این فردیت مفرط به زندگی خود ادامه میدهد و گویی به سرنوشت خویش تن داده است. زندگی فردگرایانه او با حضور قاتل پستچی هم چندان تغییری نمیکند و شاید آن مرد مشکوک و زخمی است که بهتدریج در جهان او استحاله میشود و درنهایت خود را در رودخانه غرق میکند. صحنه پایانی فیلم بیشباهت به صحنه پایانی فیلم «هامون» و غرق شدن در دریا نیست. گویی غرق شدن در دریا نوعی رستگاری در آب و رهایی از رنجی است که آدمی را مثل این پیرمرد تنها به فرسودگی میکشاند. «درخت بید» سرشار از تاویلهای هستیشناختی و روانکاوانه است که در خوانشهای نشانهشناختیاش میتوان به مفاهیم عمیقی از رنجهای انسان و ملالهای وجودیاش دست یافت.
منبع: ماهنامه هنر و تجربه
آخرین خبرها
- «خائن کشی» آنلاین میشود
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- تبری بهرام بیضایی از شبکه من و تو
- فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
- اکران آنلاین «قیف» از سهشنبه
- اولین اجرای «مزین السلطنه» تقدیم خبرنگاران میشود/ «ژن زامبی» در راه تماشاخانه هما
- وقتی از سینمای حرفه ای و اصیل حرف می زنیم
- نیرویی ماورایی برای فوتبالیستها؛ وقتی یک عشق زنانه میتواند کریستیانو رونالدو را هم دگرگون کند!
- بازگشت دِپ به هالیوود؛ پنه لوپه کروز و جانی دپ در یک فیلم اکشن مهیج بازی میکنند
- «پیر پسر» بهترین فیلم جشنواره لندنبریز شد
- «کیک محبوب من»؛ روایت سهل و ممتنع تنهایی
- فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ
- خواننده محبوب کشور: دوست دارم فرهاد مجیدی در ردیف اول کنسرتم مرا تماشا کند!
- رقابت «پیر پسر» در جشنواره ایرلندی
- فیلمی به تهیهکنندگی نوید محمدزاده در جشنواره لوکارنو
- چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟
- تخریب دریک توسط تیم ملی آرژانتین با اشاره به کندریک لامار
- حکایت کوسههای مکانیکی «آروارهها» اسپیلبرگ
- ماراتن عذاب؛ کریستیانو رونالدو و اشکهایی که باید سرازیر میشد
- فیلمهای سعید سهیلی و مهران مدیری در راه سینماها/ تعویق یک هفتهای اکران «یادگار جنوب»
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید
نمایش «مستندهای غربت» سهراب شهیدثالث در خانه هنرمندان
چهار مستند از «سهراب شهید ثالث» در سلسله برنامه هفتگی «مستندهای غربت» در سینماتک خانه هنرمندان روی پرده میرود. به ...ادامه مطلب نوشته نمایش «مستندهای غربت» سهراب شهیدثالث در خانه هنرمندان اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۲/۰۵
گفتوگوی اختصاصی سینماسینما با بهمن مقصودلو/ سهراب شهیدثالث فرزند خلف برسون است
سینماسینما، مهگان فرهنگ: با بهمن مقصودلو درباره سهراب شهید ثالث و مفهوم کودکی در فیلمهایش گفتگویی تلفنی بین من از سوئد و مقصودلو در آمریکا در ژوئن ۲۰۲۱ انجام شد. این گفتگو در شب سال نو میلادی با همراهی دکتر مقصودلو به سرانجام رسید. پیش از این نیز با او...
۱۴۰۰/۱۰/۱۲
منتظر بمانید..
سهراب شهیدثالث؛ فیلمسازی که در برابر سینمای مبتذل سازشناپذیر بود
امید عبدالهی فیلمساز در سینماتک خانه هنرمندان ایران که به نمایش سه فیلم سهراب شهیدثالث اختصاص داشت، گفت: صفت «فیلمساز سازش ناپذیر» در برابر فشار تهیهکنندگان و سینمای مبتذل و گیشه محور که در سینمای آلمان به سهراب شهیدثالث اطلاق میشود، به راستی برازنده این فیلمساز بوده است. به گزارش...
۱۴۰۰/۱۰/۰۷
منتظر بمانید..
صفت "فیلم ساز سازش ناپذیر" به راستی برازنده سهراب شهید ثالث است
امید عبدالهی فیلمساز در سینماتک خانه هنرمندان ایران که به نمایش سه فیلم سهراب شهیدثالث اختصاص داشت، گفت: صفت «فیلمساز سازش ناپذیر» در برابر فشار تهیهکنندگان و سینمای مبتذل و گیشه محور که در سینمای آلمان به سهراب شهیدثالث اطلاق میشود، به راستی برازنده این فیلمساز بوده است.
۱۴۰۰/۱۰/۰۷
منتظر بمانید..
نمایش آثاری از سهراب شهیدثالث در سینماتک خانه هنرمندان ایران
سه فیلم سهراب شهید ثالث دوشنبه ۶ دی در چهارصد و هشتاد و هشتمین برنامه «سینماتک» خانه هنرمندان ایران نمایش داده میشود. به گزارش سینماسینما، به نقل از روابط عمومی خانه هنرمندان ایران، در چهارصد و هشتاد و هشتمین نوبت از سینماتک خانه هنرمندان ایران فیلمهای «خاطرات یک عاشق»، «آیا»...
۱۴۰۰/۱۰/۰۴
منتظر بمانید..
سازشناپذیر/ نگاهی به سهراب شهیدثالث و سینمای او
سینماسینما، مازیار معاونی اگر در عرصه شعر و ادبیات، نام «سهراب» بیش از هر چهره و نام دیگری، «سهراب سپهری» را به ذهن متبادر میکند و او بهعنوان شاخصترین «سهراب» این عرصه شناخته میشود، در حوزه سینمای ایران هم خواندن و شنیدن این واژه بیشتر از هر «سهراب» دیگری یادآور...
۱۴۰۰/۰۴/۰۶
روایت و نقد «بیتا» در بیستمین قسمت پادکست «سینما، خاطره»
پادکست «سینما، خاطره» این هفته با بررسی فیلمسینمایی «بیتا» از رادیو سوینا پخش میشود. به گزارش سینماسینما، به نقل از روابط عمومی سوینا، این گروه روز پنجشنبه ۳۰ اردیبهشت ماه، بیستمین قسمت از پادکست «سینما، خاطره» را با روایت و تحلیل فیلم سینمایی «بیتا» ساخته هژیر داریوش منتشر میکند. سردبیری...
۱۴۰۰/۰۲/۲۹
تولید «سهراب شهید ثالث» به تعویق افتاد
سینماپرس: مرتضی فرشباف از به تعویق افتادن تولیدِ فیلم «سهراب شهید ثالث» خبر داد.
۱۳۹۹/۰۹/۱۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
از اکران«پناه» راضی هستم
سینماپرس: کارگردان «پناه» در نشست نقد و بررسی فیلمش در مشهد با بیان اینکه به سینمای سهراب شهیدثالث و عباس کیارستمی علاقه دارد، گفت که در این فیلم قصد داشته است روی دیگری از هجوم شهریها را به مناطق دست نخورده نشان دهد.
۱۳۹۸/۰۲/۲۳
ناگفتههایی درباره شهید ثالث به بهانه نمایش «یک اتفاق ساده»
احمد طالبینژاد میگوید: شهیدثالث تنها فیلمساز ایرانی است که ثابت میکند سکوت سرشار از ناگفتههاست؛ سکوتهایی که گاهی حتی لجوجانه در فیلم او به کار رفتهاند، اما در نهایت باعث حذف صداهای مزاحم و جنبی شدهاند.
۱۳۹۷/۱۲/۰۸
سکونِ سهراب/ نگاهی به فیلم «سفر سهراب»
سینماسینما، علیرضا نراقی: تاریخ هنر ایران، انسان غریب و تنها کم نداشته، اما در این میان سهراب شهیدثالث می تواند نمونه ای ویژه و رادیکال از آن چیزی باشد که«جداافتادگی»۱ نامیده می شود؛ یک شخصیت منزوی که با جامعه ایران و سازوکارهای حاکم بر زندگی روزانه و اجتماعی در...
۱۳۹۷/۰۸/۲۷
سهراب، جوانی از ایران!/ نگاهی به فیلم «هانس جوانی از آلمان»
سینماسینما، ساقی سلیمانی: در هفته فیلم سهراب شهیدثالث که اتفاق نادری در سال های اخیر هنر و تجربه بود، فیلم «هانس جوانی از آلمان» که از فیلم های آلمانی شهیدثالث محسوب می شود، به نمایش درآمد. این فیلم سیاه و سفید که بی شک از بهترین فیلم هایی است...
۱۳۹۷/۰۸/۱۱
تهی بودن ارزش ها/ نگاهی به فیلم «درخت بید»
سینماسینما، منوچهر دین پرست: «درخت بید» سهراب شهیدثالث را باید از آن دست فیلم هایی دانست که تنهایی در آن معنای خاصی یافته است. شهیدثالث با به تصویر کشیدن پیرمرد مفلوک و تک و تنها که مشغول ماهیگیری است، می خواهد تنهایی او را که بخشی از طبقه فرودست...
۱۳۹۷/۰۸/۰۷
نگاهی به فیلم«هانس جوانی از آلمان»/ هویت و حریت
سینماسینما، سیدرضا صائمی: «هانس جوانی از آلمان» روایتی از هویت طلبی در میانه نژادپرستی و ناسیونالیسم افراطی است. در میان آثار سهراب شهیدثالث، «هانس جوانی از آلمان» شاید متفاوت ترین فیلمش باشد؛ هم از جهت نوع سوژه، هم از حیث حجم داستانگویی. فیلم به شرایط زندگی پسری کارگر (هانس)...
۱۳۹۷/۰۷/۲۳
گفت وگو با امید عبدالهی، کارگردان مستند «سفر سهراب»/ برای شهیدثالث به جز سینما هیچ چیز دیگری مهم نبود
سهراب شهیدثالث، فیلمساز نوگرا و خلاق سینما، پیش از انقلاب با دو فیلم متفاوت و بلند «یک اتفاق ساده» و «طبیعت بیجان» که در داخل کشور ساخت، خیلی زود به عنوان چهره ای تاثیرگذار در سینمای ایران شناخته شد. او خیلی زود راهی آلمان شد و فیلمسازی را در آنجا...
۱۳۹۷/۰۷/۱۴
نگاهی به فیلم «سفر سهراب»/ غریب در اتوپیا
سینماسینما، حمیدرضا گرشاسبی: ذهنمان را باز میکنیم به سینمای نوین ایران و بهسرعت یاد میآوریم که سهراب شهیدثالث از آن دست سینماسازانی است که در سکوهای نخست این نوع از سینما قرار میگیرد و مرتبتی بالا دارد؛ مردی جریانساز و حرکتدهنده خط و خطوطی در سینمایی ساکن و یکشکل....
۱۳۹۷/۰۷/۱۴
نگاهی به فیلم «آخرین تابستان گرابه» / سایهای حقیقی از زندگی سهراب شهیدثالث
سینماسینما، منوچهر دین پرست: زندگی نمایشنامهنویسی که سر در سودای حقیقتجویی دارد. دائمالخمری که هنگام مستی صحبت از راستی میکند و دوستانش او را شاعر تئاتر مینامند. سرنوشت مردی که میخواهد میان خیر و شر در دامن خیر قرار گیرد، اما زمینه و زمانه با او سر ناسازگاری دارد. او...
۱۳۹۷/۰۷/۰۸
نقد «سفر سهراب» در کرمان
نشست نقد و بررسی مستند سینمایی «سفر سهراب» ساخته امید عبدالهی با حضور امیر پوریا نویسنده و منتقد سینما در تماشاخانه پارس کرمان برگزار می شود. به گزارش رسیده، در ادامه برگزاری هفته فیلم سهراب شهیدثالث در کرمان، روز پنجشنبه ۱۱ مرداد، ساعت ۱۹ مستند سینمایی «سفر سهراب» که مستند...
۱۳۹۷/۰۵/۰۹
اکران پنج اثر از شهید ثالث در تهران و شهرستان
همزمان با هفته سوم اکران مستند سینمایی «سفر سهراب» به کارگردانی امید عبدالهی، نمایش آثار سهراب شهیدثالث در قالب هفتههای فیلم، از روز سه شنبه ۲۶ تیرماه در تهران آغاز میشود.
۱۳۹۷/۰۴/۲۳
امیر نادری: "سهراب شهیدثالث" اصلا نمرده است
امیرنادری با بیان اینکه مستند «سفرسهراب» حالش را دگرگون کرده است، نوشت:به عقیده من سهراب شهیدثالث اصلاً نمرده است.
۱۳۹۷/۰۴/۰۹
نگاهی به سینمای سهراب شهیدثالث
بیمرزیِ مَلال ناصر صفاریان سهراب شهیدثالث، سال چهلوهفت به ایران میآید و سال پنجاهوسه میرود. در این فاصله که به استخدام وزارت فرهنگ درآمده، سینما را با مستندسازی شروع میکند، با فیلمهایی دربارۀ رقصهای محلیِ قومهای مختلف ایرانی. بعد میرود سراغ کارگرها و شرایط ناگوار زندگیشان؛ گرچه گفته میشود همان...
۱۳۹۷/۰۴/۰۹
آیین افتتاحیه مستند سینمایی «سفر سهراب» برگزار شد
سینماپرس: آیین افتتاح مستند سینمایی «سفر سهراب» به کارگردانی امید عبدالهی عصر چهارشنبه ۶ تیر، همزمان با سالروز تولد سهراب شهیدثالث برگزار شد.
۱۳۹۷/۰۴/۰۸
خاطرهگویی ابوالفضل جلیلی از یک مکالمه تلفنی با شهیدثالث
ابوالفضل جلیلی با بیان اینکه حسرت دیدن سهراب شهیدثالث به دلش مانده است، گفت: با شناخت کمی که از او داشتم متوجه شدهام، به جای اینکه زور بزنیم فیلم خوب بسازیم باید تلاش کنیم فیلمساز خوب بسازیم و سهراب شهیدثالث هم یک فیلمساز خوب و با اخلاق بود و هم...
۱۳۹۷/۰۴/۰۷
آغاز اکران مستندهای سهراب شهیدثالث
پوستر برنامه اکران فیلمهای سهراب شهیدثالث همراه با مستند سینمایی «سفر سهراب» ساخته امید عبدالهی با طرحی از بهزاد خورشیدی رونمایی شد.
۱۳۹۷/۰۴/۰۶
رونمایی از پوستر برنامه «هنر و تجربه میزبان سهراب شهیدثالث»
سینماپرس: پوستر برنامه اکران فیلم های سهراب شهیدثالث همراه با مستند سینمایی «سفر سهراب» ساخته امید عبدالهی با طرحی از بهزاد خورشیدی رونمایی شد.
۱۳۹۷/۰۴/۰۶
اکران «سفر سهراب» در «هنر و تجربه»
همزمان با سالروز تولد ۷۴ سالگی سهراب شهیدثالث فیلمساز فقید ایران، مستند سینمایی «سفر سهراب» روی پرده میرود.
۱۳۹۷/۰۳/۳۰
اکران مستند سینمایی «سفر سهراب» در گروه «هنر و تجربه»
سینماپرس: همزمان با سالروز تولد ۷۴ سالگی سهراب شهیدثالث فیلمساز فقید ایران، مستند سینمایی «سفر سهراب» به تهیه کنندگی و کارگردانی امید عبدالهی اکران می شود.
۱۳۹۷/۰۳/۳۰
نظر آیدین آغداشلو درباره سهراب شهیدثالث: او اپوزیسیون تمام وقت بود
روزنامه شرق نوشت: مؤسسه گوته لندناولین برنامه گسترده مرور آثار و کنفرانس درباره سهراب شهیدثالث در انگلستان را با عنوان «سهراب شهیدثالث: تبعیدها» از شنبه ١٣ آبان برابر با چهارم نوامبر آغاز کرده و تا جمعه ٢٩ دی برابر با ١٩ ژانویه ادامه خواهد داد. فیلمها در مؤسسه گوته لندن،...
۱۳۹۶/۰۸/۲۲
نظر آیدین آغداشلو درباره سهراب شهیدثالث: او اپوزیسیون تماموقت بود
شرق نوشت: مؤسسه گوته لندناولین برنامه گسترده مرور آثار و کنفرانس درباره سهراب شهیدثالث در انگلستان را با عنوان «سهراب شهیدثالث: تبعیدها» از شنبه ١٣ آبان برابر با چهارم نوامبر آغاز کرده و تا جمعه ٢٩ دی برابر با ١٩ ژانویه ادامه خواهد داد
۱۳۹۶/۰۸/۲۲