هفتاد و چهارمین شماره فصلنامه ماهور منتشر شد
هفتاد و چهارمین شماره فصلنامه موسیقی ماهور به صاحب امتیازی موسسه فرهنگی و هنری ماهور، مدیر مسئولی «محمد موسوی» و با حضور نویسندگانی چون ساسان فاطمی، محمد موسوی، بابک خضرایی، آرش محافظ و سعید کردمافی منتشر شد.
این نشریه در معرفی مطالب شماره ۷۴ خود این توضیحات را رائه داده است:
«نخستین مقاله این شماره مطلبی است درباره رساله موسیقی معروف درویش‌علی چنگی که تا کنون چاپ نشده و به حالت نسخه‌ی خطی باقی مانده است. نوشته‌ی ژرانسکا‌ـ کُمینک، که قبلاً از او مقاله‌ای درباره‌ی موسیقی ترکمنی در شماره‌ی ۴۹ فصلنامه به چاپ رساندیم. مؤلف در این مقاله تنها به بخش کوچکی از این رساله‌ی نسبتاً حجیم پرداخته و بر داستان‌ها و حکایاتی که پیرامون ساز چنگ در آن آمده، و برخی از آنها با روایت‌های مشهورشان در منابع دیگر تفاوت‌هایی دارند، متمرکز شده است و نشان می‌دهد که این ساز در زمان مؤلف رساله، قرن دهم هجری، هنوز ساز مهمی به شمار می‌آمده است. او همچنین بر این نکته تأکید میکند که کمبود اطلاعات فنی و علمی در این رساله نه معلول ناآگاهی مؤلف آن ــ که درواقع از استادان برجسته‌ی موسیقی زمان خود بوده ــ بلکه نشانگر نوعی نگاه شاعرانه‌ـ اسطوره‌شناختی به جهان بوده که به‌خصوص در زمان مؤلف رواج داشته است.
در مقاله‌ی بعدی، آرش محافظ تاریخچه‌ی مُدها و مفاهیمی که با اصطلاحات «راست» و «پنجگاه» در تاریخ موسیقی ما مشخص شده‌اند را به‌تفصیل ارائه می‌دهد و به مطالعه‌ی نسبت‌های خویشاوندی همه‌ی آنها با یکدیگر می‌پردازد. مؤلفْ این خویشاوندی‌ها را هم در محور زمان ــ گذشته و اکنون ــ بررسی میکند و هم در محور مکان ــ فرهنگ‌های موسیقایی ایرانی و عثمانی و عربی ــ و معتقد است که می‌بایست از ظرفیت‌های این مقام در همه‌ی شکل‌های آن، مبتنی بر نسبت‌های خویشاوندی کشف‌شده، چه در شکل قاجاری و چه در شکل‌های پیشاقاجاری آن برای خلاقیت موسیقایی امروز استفاده کرد.
مقاله‌ی بابک خضرائی به مسئله‌ی فرم و گونه (ژانر) می‌پردازد و با تعریفی نظام‌مند از مفهوم فرم و ارائه‌ی نمونه‌های مشخص در شعر و خطاطی و حتی هندسه از فرم، به تعمیم این مفهوم در موسیقی می‌پردازد و وجود فرم مشخص و ازپیش‌تعیین‌شده در موسیقی ایرانی را به بحث می‌گذارد. مؤلف، ضمن اینکه به این نتیجه می‌رسد که هیچ‌یک از انواع موسیقی ایرانی ــ چهارمضراب، تصنیف، پیش‌درآمد و رنگ ــ فرم محسوب نمی‌شوند و باید آنها را «گونه» به حساب آورد، تعاریف خود را از آنها در انتهای مقاله ارائه می‌دهد.
نیره خادمی، در مقاله‌ی «نقش ارتباطات غیرکلامی در اجرای موسیقی ایرانی»، به بررسی حرکات و ژست‌های نوازندگان و خوانندگان موسیقی ایرانی در هنگام اجرای صحنه‌ای می‌پردازد و، با مطالعه‌ی ویدئوهای کنسرت‌های هشت موسیقیدان ایرانی و بر مبنای نظریه‌های مربوط به ارتباطات غیرکلامی، به تحلیل حرکات بدنی این موسیقیدانان هنگام اجرای موسیقی بر روی صحنه می‌پردازد.
اصطلاحات «ملی» و «موسیقی ملی» و پیشینه‌ی استفاده از آنها در موسیقی معاصر ایران موضوع مقاله‌ی بعدی است به‌قلم مسعود خمسه‌پور. مؤلف در این مقاله به بررسی پاره‌ای مستندات تاریخی که بازتاب‌دهنده‌ی نگرش گذشتگان و نیز موسیقیدانان امروز به این مفاهیم است می‌پردازد و نشان می‌دهد که از زمان استفاده از واژه‌ی «ملی» در حوزه‌ی موسیقی ایران تا کنون، اصطلاح «موسیقی ملی» چگونه در معنا تحول پیدا کرده و در هر دوره به چه نوع موسیقی‌ای اطلاق می‌شده است.
در بخش «مفاهیم بنیادین»، مقاله‌ای ترجمه کرده‌ایم از دو محقق علوم ارتباطات و رسانه که به مسئله‌ی هویت و موسیقی و هویت موسیقایی می‌پردازد. مؤلفین، پیش از هرچیز، قصد دارند ادبیات موسیقی‌شناسی مربوط به مسئله‌ی هویت را نقد کنند و ضعف‌ها و خلاءهای آن را نشان دهند. به‌خصوص در بحث آنها، در کنار پرسش‌های اساسی‌ای که مطرح می‌کنند، این واقعیت که به خود موسیقی به‌عنوان پدیده‌ای هویت‌مند پرداخته نشده و نیز اینکه، در کنار احساس تعلق به یک فرهنگ موسیقایی، احساس تفریق و عدم تعلق نیز می‌تواند وجود داشته باشد جالب توجه است.
در بخش «گفتگو»، مصاحبه‌هایی قدیمی با استادان درگذشته‌ی موسیقی ایرانی ــ عبدالله دوامی، علی‌اکبر شهنازی، علینقی وزیری، احمد عبادی و اسماعیل مهرتاش ــ را از شماره‌های مختلف مجله‌ی رودکی استخراج کرده و آورده‌ایم. این گفتگوها حاوی نکات بسیار ارزشمندی‌اند درباره‌ی فضای فکری زمان خودشان در حوزه‌ی موسیقی.
ژان دورینگ، در بخش «یاد یاران»، به بزرگداشت علی‌محمد بلوچ، موسیقیدان اخیراً درگذشته‌ی بلوچ می‌پردازد و، با تکیه بر گفتگویی که در زمان حیات این موسیقیدان بزرگ با او داشته است، اطلاعات جالب و تازه‌ای از زندگی او و همچنین از برخی زوایای موسیقی بلوچی به خواننده می‌دهد.
«نقد و بررسی» این شماره سه مقاله در خود دارد. مقاله‌ی نخست نقدی است درباره‌ی آلبوم عیاران احمد پژمان، نوشته‌ی آروین صداقتکیش، که در آن مؤلف، به‌خصوص با تمرکز بر این پرسش مهم که فاصله‌ی زمانی زیاد میان اجرای اولیه و اجرای امروزی این اثر چه معنایی می‌تواند داشته باشد، به بررسی ویژگی‌های فنی آن می‌پردازد. در مقاله‌ی دوم، کامیار صلواتی نقدهای نوشته‌شده بر آثار صوتی‌ـ شنیداری را در مجله‌های تخصصی موسیقی بین سال‌های ۱۳۱۸ و ۱۳۴۰ بررسی و تحلیل کرده قلت این نوع نقدها و تحول آنها در طی این زمان را نشان می‌دهد. آخرین نقد این بخش ترجمه‌ای است از مقاله‌ی ژُزف‌ـ مارک بلبه درباره‌ی برلیوز منتقد موسیقی که برای آشنایی خوانندگان با نقدهای قرن نوزدهمی در اروپا که درضمن به‌قلم یک آهنگساز برجسته نیز بوده‌اند و درک فضای نقد و نقادی آن دوره می‌تواند بسیار مفید باشد.»
آخرین خبرها
- «خائن کشی» آنلاین می‌شود
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- تبری بهرام بیضایی از شبکه من و تو
- فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
- اکران آنلاین «قیف» از سهشنبه
- اولین اجرای «مزین السلطنه» تقدیم خبرنگاران می‌شود/ «ژن زامبی» در راه تماشاخانه هما
- وقتی از سینمای حرفه ای و اصیل حرف می زنیم
- نیرویی ماورایی برای فوتبالیستها؛ وقتی یک عشق زنانه می‌تواند کریستیانو رونالدو را هم دگرگون کند!
- بازگشت دِپ به هالیوود؛ پنه لوپه کروز و جانی دپ در یک فیلم اکشن مهیج بازی می‌کنند
- «پیر پسر» بهترین فیلم جشنواره لندنبریز شد
- «کیک محبوب من»؛ روایت سهل و ممتنع تنهایی
- فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ
- خواننده محبوب کشور: دوست دارم فرهاد مجیدی در ردیف اول کنسرتم مرا تماشا کند!
- رقابت «پیر پسر» در جشنواره ایرلندی
- فیلمی به تهیهکنندگی نوید محمدزاده در جشنواره لوکارنو
- چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟
- تخریب دریک توسط تیم ملی آرژانتین با اشاره به کندریک لامار
- حکایت کوسههای مکانیکی «آروارهها» اسپیلبرگ
- ماراتن عذاب؛ کریستیانو رونالدو و اشکهایی که باید سرازیر میشد
- فیلم‌های سعید سهیلی و مهران مدیری در راه سینماها/ تعویق یک هفتهای اکران «یادگار جنوب»
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید
یک ترانه اعتراضی وقتی ریشه‌دار می‌شود که مثل چاووش باشد
ساسان فاطمی با بررسی نسبت موسیقی با تکانه‌های اجتماعی می‌گوید جایی که اعتراضات واقعی بوده‌اند، تفکر روشنفکری به دنبالشان نرفته و حمایتشان نکرده است. چون ساخت ترانه و تصنیف، نوعی حمایت از اعتراضات از سوی طبقه روشنفکر است که با گذر از کارهای گروه چاووش دیگر شاهدش نبوده‌ایم. به گزارش...
۱۳۹۷/۰۷/۲۵
تازه‌ترین شماره ماهنامه «ماهور» منتشر شد
هفتاد و نهمین شماره‌ی ماهنامه‌ی فرهنگی – هنری «ماهور» به مدیر مسوولی سیدمحمد موسوی و با حضورِ ساسان فاطمی، بابک خضرائی، آرش محافظ و سعید کُردمافی منتشر شد.
۱۳۹۷/۰۴/۱۹
مجید کیانی: اگر تصویر این مسجد و معماری را درک کردید، موسیقی را نیز درک می‌کنید
نشست معرفی و بررسی کتاب «شناخت هنر موسیقی» نوشته‌ی «مجید کیانی» با حضور ساسان فاطمی، داریوش طلایی و مولف در سرای اهل قلم موسسه‌ی خانه کتاب برگزار شد؛ کتابی که گفته می‌شود حاصل ۲۵ سال تلاش این نوازنده‌ی برجسته‌ی سنتور است و «داریوش طلایی» براین اعتقاد است که باید آن...
۱۳۹۷/۰۴/۰۲
«شناخت هنر موسیقی» بررسی می‌شود
نشست معرفی و بررسی کتاب «شناخت هنر موسیقی» فردا چهارشنبه ۳۰ خرداد در سرای اهل قلم برگزار می شود. به نقل از روابط عمومی موسسه خانه کتاب، کتاب «شناخت هنر موسیقی» چهارشنبه ۳۰ خرداد در سرای اهل قلم معرفی و بررسی می‌شود. در این نشست ساسان فاطمی، داریوش طلایی و...
۱۳۹۷/۰۳/۲۹
ساسان فاطمی: ۱۰ سال پژوهش کردم
مجموعه پژوهشی موسیقایی «غزل خوانی های شهرری» برگرفته از غزل خوانی طهران قدیم به همت ساسان فاطمی آماده انتشار شد. ساسان فاطمی مدرس، مولف و پژوهشگر موسیقی درباره اثر پژوهشی جدیدش اینگونه گفت: تمامی کارهای مربوط به انتشار مجموعه پژوهشی «غزل خوانی های شهر ری» به اتمام رسیده و هم...
۱۳۹۷/۰۳/۲۸
ساسان فاطمی: «غزل خوانی های شهر ری» کتاب می شود
مدرس و موسیقیدان مطرح کشورمان تا پایان سال جاری مجموعه پژوهشی تالیفی «غزل خوانی های شهر ری » را با ارائه نمونه های صوتی و تصویری منتشر می کند. ساسان فاطمی مدرس، مولف و پژوهشگر صاحب نام موسیقی در گفتگو با خبرنگار مهر ضمن تشریح تازه ترین فعالیت های خود...
۱۳۹۶/۰۶/۲۷