علی حاتمی و ایرانِ آرمانی
سینماسینما، محمدرضا بیاتی*
۱۴ آذر سالروز درگذشت علی حاتمی است. او در ۵۲ سالگی رفت. بسیار زود. با معیارهای امروز مقایسه کنیم سفر او را نابهنگامتر احساس میکنیم وقتیکه میبینیم سن ازدواج و شروع زندگی از ۴۰ سال هم گذشته است. برای بازیگران و دیگران ۵۰ سالگی، میانسالی است ولی برای یک کارگردان -اغلب- آغاز پختگی و اندیشمندی و خودآگاهی به تجربههای زیستهی خلاق است؛ اما او با وجود جوانمرگیِ هنری، کارنامهای پُربار و جاودانه از خود به جای گذاشت.
علی حاتمی برای منِ نوجوان و بعدها جوانِ عاشقِ سینما محبوبترین فیلمساز نبود. برای کسی که عشق به سینما با پرسشگری عجین شده بود و نمیتوانست بفهمد چرا فیلمهای حاتمی تا این حد دلنشین است و بسیاری تماشاگران ایرانی را مسحور و افسون میکند. آثار او با معیارهای دراماتیک دچار کم و کاستیهای غیرقابل انکاری بود اما انگار خیلی از مخاطبان به آن نقصها حساسیتی نشان نمیدادند و در برابر شورِ خوشایندی که در فیلمهای او جاری بود نقائصی را نادیده میگرفتند که در فیلمهای دیگر -برای همان مخاطبان- نابخشودنی و داستانسوز به نظر میرسید. همه از آن کلامِ نَغز و پُرمغز و آن لحنِ موسیقایی و نثر مُسَجّع و ضربآهنگ موزونِ سعدیوارِ او حَظ میبردیم یا از آن صحنهپردازیهای خیالانگیز مینیاتوریِ شاعرانه و نگارگرانه، با اینحال برای یک پرسشگرِ سینما دیدنِ کاستیها به معنای ندیدن زیباییها نبود. اشتباه نکنید! مقصودم سنجیدنِ آثار او با قواعد قالبیِ دِرام کلاسیک سهپردهای نیست بلکه منظورم ارزیابی فیلمهای ارجمند او با معیارهای زبانشناسانه-روانشناسانه است که هستهی بنیادیِ داستان دراماتیک را شکل میدهد. نیچه، اگر حافظهام درست یاری کند، میگوید سَبک، یک حال درونی است و به این معنا سبکِ علی حاتمی حالِ درونی او و بازنماییِ خود او بود اما چنانچه پیش از این در یادداشتی به اختصار اشاره کرده بودم مرز بین سَبک و ضعف بسیار باریک است؛ چهبسا آنچه ضعف میپنداریم سبک باشد و بالعکس، آنچه سبک میدانیم پوششی بر ضعف باشد. کوتاه بگویم، به گمان نگارنده، حاتمی در کشف و انتخاب موقعیتهای دراماتیک یک دراماتیستِ تمامعیار و کمنظیر بود اما همینکه پای روایت در میان میآمد و قرار بود آن موقعیت را در یک ساختار روایی بسط بدهد و بیان کند انسجام و یکپارچگیِ روایی، تحلیل میرفت و انگار تار و پودهای اثر در جای درست به همدیگر گره نمیخوردند و جامهی برازندهای که انتظارش میرفت از کار در نمیآمد؛ مثلاً وقتی طرح داستان یا موقعیت دراماتیک هزاردستان را بخوانید یا خودتان آن را روی کاغذ بنویسید میتوانید داستانی را تخیل کنید بسیار درخشانتر از آن اثر ماندگار و زیبا؛ اما دینامیک جوشانِ نهفتهی هزاردستان در ساختار رواییِ آن شکوفا نمیشود و بخش قابل توجهِ قابلیتهای آن از دست میرود صرفاً به این دلیل که اجزاء داستان، یا تار و پودش، در بهترین حالتِ همنشینی و در هم تنیدگی باهم قرار نمیگیرند. او در بسیاری از آثارش-به گمانم- با این کاستی مواجه است؛ البته میدانیم که محدودیتهای تحمیلیِ ممیزی و مالی لطمات زیادی به آثار حاتمی زده، خیلی بیشتر از آنچه مخاطبان عام سینما تصور میکنند، با اینوجود به نظر میرسد این نقص -صرفنظر از تنگناها- برخاسته از یک خلاء بنیادیتر و فراگیرتر است و ریشه در جهاننگریهای متفاوتِ داستانگویی دارد.
میدانیم که داستان دراماتیک استوار بر فلسفهی غرب است؛ فلسفهای عقلبنیاد که جهان و انسان را از چشماندازِ روابط علت و معلول میبیند؛ یعنی علیّتمدار است در حالیکه ما، و کلانتر شرقیها، جهان و انسان را بیش از آنکه از دریچهی عقل ببینیم از راه دل میفهمیم یا کوشیدهایم بفهمیم. ما فلسفه نداریم. ما دلبنیاد بودهایم و به شهود و اِشراق اتکاء داشتهایم؛ اما اگر بنیاد عقلگرایی، روابط علت و معلول یا علیت است، بنیاد دلگرایی(اِشراق) بر علیت نیست بلکه بر غایت است. غایتمدار است؛ غایتمداری یعنی توجه و تمرکز بر مقصودی که در هر چیز وجود دارد نه جستجو در علت ایجاد آن؛ علیت، گذشتهنگر است و پسروی به گذشته برای یافتن علت یک پیوستگی و فرایند میسازد درحالیکه غایت، آیندهنگر است و کشف مقصود یک رویداد است و گسستگی ایجاد میکند. نمیدانم و نمیتوانم توضیح بدهم چرا؛ ولی این ویژگی گسستگی و چندپارهگی را نه فقط در داستانگویی که در دیگر هنرهای ما هم کم و بیش میتوان دید. خودِ علی حاتمی در مصاحبهای آن را با ساختار داستانهای هزار و یک شب مقایسه و توجیه کرده است. آیا این یک ویژگی و سبک است یا ضعف؟ نظر مرا بخواهید میگویم ساختارهای گسسته ممکن است در شعر، مثل حافظ، به کمالِ یک سبکِ بیمانند برسد اما در داستان دراماتیک، یا هر جا که مسألهی روایت یا ساختار روایی مطرح باشد، بدون پیوستگی ما به آشفتگی یا چندپارگی که یک ضعف است میرسیم تا سبک؛ مگر آنکه کسی بتواند از دل این گسستگیها یک شبکهی پیوسته بسازد که کاری بسیار دشواریاب است.
شاید مقایسهی جان فورد در سینمای آمریکا با علی حاتمی برای برخی عجیب باشد اما دربارهی فورد هم، مثل حاتمی، به شاعرانگی زبان تصویر اشاره کردهاند و گفتهاند که فورد در سینمایاش بیش از آنکه آمریکای واقعی را به تصویر کشیده باشد آمریکای آرمانیاش را ساخته است. به نظر میآید آنچه در سینمای حاتمی نیز ناخودآگاه جمعیِ ما ایرانیها را سحر میکند شمایل ایران آرمانیِ اوست.
یادش گرامی.
*فیلمنامهنویس و فیلمساز
آخرین خبرها
- «خائن کشی» آنلاین میشود
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- تبری بهرام بیضایی از شبکه من و تو
- فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
- اکران آنلاین «قیف» از سهشنبه
- اولین اجرای «مزین السلطنه» تقدیم خبرنگاران میشود/ «ژن زامبی» در راه تماشاخانه هما
- وقتی از سینمای حرفه ای و اصیل حرف می زنیم
- نیرویی ماورایی برای فوتبالیستها؛ وقتی یک عشق زنانه میتواند کریستیانو رونالدو را هم دگرگون کند!
- بازگشت دِپ به هالیوود؛ پنه لوپه کروز و جانی دپ در یک فیلم اکشن مهیج بازی میکنند
- «پیر پسر» بهترین فیلم جشنواره لندنبریز شد
- «کیک محبوب من»؛ روایت سهل و ممتنع تنهایی
- فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ
- خواننده محبوب کشور: دوست دارم فرهاد مجیدی در ردیف اول کنسرتم مرا تماشا کند!
- رقابت «پیر پسر» در جشنواره ایرلندی
- فیلمی به تهیهکنندگی نوید محمدزاده در جشنواره لوکارنو
- چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟
- تخریب دریک توسط تیم ملی آرژانتین با اشاره به کندریک لامار
- حکایت کوسههای مکانیکی «آروارهها» اسپیلبرگ
- ماراتن عذاب؛ کریستیانو رونالدو و اشکهایی که باید سرازیر میشد
- فیلمهای سعید سهیلی و مهران مدیری در راه سینماها/ تعویق یک هفتهای اکران «یادگار جنوب»
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
حقایقی درباره فیلم مسافران بیضایی به بهانه نمایش نسخه بازسازی شده آن در موزه سینما
سینماسینما، محمد تاجیک – مسافران، فیلمی است به نویسندگی و کارگردانی بهرام بیضایی که سال ۱۳۶۹ (اواخر سال) و ۱۳۷۰ ساخته شد وبه نوشته ویکی پدیا بهرام بیضایی در سخنرانی خود به تاریخ ۱۱ فوریه ۲۰۱۱ در دانشگاه استنفورد گفت که این فیلم را در پاسخ به فیلم مادر علی...
۱۴۰۴/۱۰/۱۸
دستنوشته علی حاتمی از آخرین روز فیلمبرداری «حاجی واشنگتن»
دستنوشتهای از علی حاتمی درباره آخرین روز فیلمبرداری «حاجی واشنگتن» که در اختیار موزه سینما است منتشر شد. نوشته دستنوشته علی حاتمی از آخرین روز فیلمبرداری «حاجی واشنگتن» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۵/۲۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
لیلا حاتمی در ۵سالگی خیابانهای تهران را خلوت کرد!
زمستان سال ۱۳۵۶ پخش یک سریال با بازی لیلا حاتمی خیابانهای تهران را خلوت کرد. به گزارش سینماسینما، سریال «طلاق» ساخته شادروان مسعود اسدالهی در زمستان سال ۱۳۵۶ شبهای شنبه از شبکه یک تلویزیون پخش میشد. لیلا حاتمی که در هنگام ساخت این سریال ۵ سال بیشتر نداشت از طریق...
۱۴۰۳/۱۰/۱۲
پوستر جشنواره اصلاح میشود/ عقبنشینی قابل تقدیر جشنواره فیلم فجر
پوستر جشنواره چهل و سوم فیلم فجر که روز چهارشنبه ۵ دیماه رونمایی شد، با بهره گیری از نظرات سازنده مطرح شده مجددا اصلاح و منتشر خواهد شد. به گزارش سینماسینما، مدیر روابط عمومی جشنواره با اعلام این مطلب اظهار داشت: خوشبختانه ایده اصلی پوستر که از اثر ماندگار زنده...
۱۴۰۳/۱۰/۰۷
منتظر بمانید..
همه پوسترهای فجر، از ابتدا تاکنون؛ رکوردداران طراحی چه کسانی هستند؟
به بهانه رونمایی از پوستر چهلوسومین جشنواره فیلم فجر که با تصویری از فیلم «مادر» علی حاتمی طراحی شده و ...ادامه مطلب
۱۴۰۳/۱۰/۰۶
منتظر بمانید..
چرا فیلم علی حاتمی پوستر فجر شد؟
در مراسم رونمایی از پوستر جشنواره فیلم فجر، درباره دلایل انتخاب فیلم «مادر» علی حاتمی برای این اعلان صحبت شد. ...ادامه مطلب
۱۴۰۳/۱۰/۰۶
ادای دین به علی حاتمی در سالمرگش؛ او برای چه کسانی فیلم میساخت؟
علی حاتمی میگفت: «سینما را تقسیم بندی نمیکنم اما درعین حال عقیده دارم که گروهی از فیلمها هستند که برای ...ادامه مطلب نوشته ادای دین به علی حاتمی در سالمرگش؛ او برای چه کسانی فیلم میساخت؟ اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۹/۱۴
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
یشایایی تهیهکننده «هامون»: دوران مهرجوییها و حاتمیها تمام نشده
تهیهکننده فیلم سینمایی «هامون» گفت: باور ندارم که زمان مهرجوییها و حاتمیها تمام شده باشد؛ سینما در حال حاضر فیلمهای ...ادامه مطلب نوشته یشایایی تهیهکننده «هامون»: دوران مهرجوییها و حاتمیها تمام نشده اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۸/۱۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سوینا منتشر میکند؛ قسمت پانزدهم نسخه ویژه نابینایان «هزار دستان» با صدای بهروز رضوی
قسمت پانزدهم نسخه ویژه نابینایان سریال «هزار دستان» به کارگردانی علی حاتمی و با توضیح بهروز رضوی جمعه ۴ آبان ماه ساعت ۱۰ صبح منتشر میشود و از طریق سایت سوینا در دسترس علاقهمندان قرار خواهد گرفت. به گزارش سینماسینما، این مجموعه زیرنظر گلاره عباسی و با سردبیری کیوان کثیریان...
۱۴۰۳/۰۸/۰۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
آیین بزرگداشت احترام برومند برگزار شد/ حواستان به هنرمندانی که نیستند، باشد
آیین بزرگداشت احترام برومند بازیگر فیلم سینمایی «آغوش باز» شامگاه دوشنبه ۲۳ مهرماه با حضور هنرمندان و مردم در پردیس سینمایی باغ کتاب تهران برگزار شد. به گزارش سینماسینما، در ابتدای این مراسم که در سالن علی حاتمی برگزار شد، بهروز شعیبی کارگردان «آغوش باز» ضمن خوشامدگویی به حضار گفت:...
۱۴۰۳/۰۷/۲۴
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینمای ملی ایران را تعریف کنید و شکل آن را بکشید
سینماسینما، سید حسام فروزان بیست و یکم شهریور ماه روز ملی سینما، فرصتی است تا به بررسی هویت ملی و نقش آن در سینمای ایران بپردازیم. هویت ملی، مفهومی پیچیده و چند بُعدی است که شامل تاریخ، فرهنگ، ارزشها و باورهای یک ملت میشود. در سینمای ایران، این هویت به...
۱۴۰۳/۰۷/۰۷
نامگذاری سالن اصلی پردیس سینمایی باغ کتاب به نام علی حاتمی
همزمان با روز ملی سینما، سالن اصلی پردیس سینمایی باغ کتاب به نام علی حاتمی نامگذاری شد. به گزارش روابط ...ادامه مطلب نوشته نامگذاری سالن اصلی پردیس سینمایی باغ کتاب به نام علی حاتمی اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۶/۲۱
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سوینا منتشر میکند؛ قسمت نهم نسخه ویژه نابینایان «هزار دستان» با صدای بهروز رضوی
قسمت نهم نسخه ویژه نابینایان سریال «هزار دستان» به کارگردانی علی حاتمی و با توضیح بهروز رضوی جمعه ۲۳ شهریور ماه ساعت ۱۰ صبح منتشر میشود و از طریق سایت سوینا در دسترس علاقهمندان قرار خواهد گرفت. به گزارش سینماسینما، این مجموعه زیرنظر گلاره عباسی و با سردبیری کیوان کثیریان...
۱۴۰۳/۰۶/۲۰
۱۹ هنرمند زن بر اساس جمله علی حاتمی ایران را تصویر کردند
نمایشگاه گروهی عکس «دیار یارا» که دربرگیرنده آثار ۱۹ بانوی هنرمند جوان است روز پنجشنبه، ۱۸ مرداد در گالری خانه عکاسان جوان افتتاح شد. به گزارش سینماسینما، نمایشگاه گروهی عکس «دیاریارا» که بر اساس جمله معروف سعدی سینمای ایران زندهیاد علی حاتمی شکل گرفته است روز گذشته با حضور جمعی...
۱۴۰۳/۰۵/۱۹
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
انتشار قسمت چهارم نسخه ویژه نابینایان «هزار دستان» با صدای بهروز رضوی
قسمت چهارم نسخه ویژه نابینایان سریال «هزار دستان» به کارگردانی علی حاتمی و با توضیح بهروز رضوی جمعه ۱۹ مرداد ماه ساعت ۱۰ صبح منتشر میشود و از طریق سایت سوینا در دسترس علاقهمندان قرار خواهد گرفت. به گزارش سینماسینما، این مجموعه زیرنظر گلاره عباسی و با سردبیری کیوان کثیریان...
۱۴۰۳/۰۵/۱۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
انتشار قسمت سوم نسخه ویژه نابینایان «هزار دستان» با صدای بهروز رضوی
قسمت سوم نسخه ویژه نابینایان سریال «هزار دستان» به کارگردانی علی حاتمی و با توضیح بهروز رضوی جمعه ۱۲ مرداد ماه ساعت ۱۰ صبح منتشر میشود و از طریق سایت سوینا در دسترس علاقهمندان قرار خواهد گرفت. به گزارش سینماسینما، این مجموعه زیرنظر گلاره عباسی و با سردبیری کیوان کثیریان...
۱۴۰۳/۰۵/۰۹
منتظر بمانید..
داستان ۴۷۱۱ و فیلم «مادر» زنده یاد علی حاتمی
سینماسینما، هومن اشکبوس به بهانه بازنشر بخشی از فیلم مادر، شاهکار بیبدیل -سعدی سینمای ایران- زنده یاد علی حاتمی در یکی از پیجهای سینمایی، بر آن شدم که یادداشت کوتاهی درباره یکی از شگردها و ظرایف و ریزه کاریهای نهفته در دیالوگهای ماندگار و جاودانه او و برای یادآوری دوستداران...
۱۴۰۳/۰۵/۰۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
انتشار قسمت دوم نسخه ویژه نابینایان «هزار دستان» با صدای بهروز رضوی
قسمت دوم نسخه ویژه نابینایان سریال «هزار دستان» به کارگردانی علی حاتمی و با توضیح بهروز رضوی جمعه ۵ مرداد ماه ساعت ۱۰ صبح منتشر میشود و از طریق سایت سوینا در دسترس علاقهمندان قرار خواهد گرفت. به گزارش سینماسینما، این مجموعه زیرنظر گلاره عباسی و با سردبیری کیوان کثیریان...
۱۴۰۳/۰۵/۰۲
در آستانه ۵ ساله شدن سوینا (سینمای نابینایان)؛نسخه ویژه نابینایان «هزار دستان» با صدای بهروز رضوی منتشر میشود
بهروز رضوی، سریال «هزار دستان» ساخته علی حاتمی را برای نابینایان توضیحدار کرد. به گزارش سینماسینما، این گروه همزمان با پنج ساله شدن فعالیت خود، نسخه ویژه نابینایان سریال «هزار دستان» به کارگردانی علی حاتمی را روزهای جمعه ساعت ۱۰ صبح منتشر میکند که اولین قسمت آن جمعه ۲۹ تیر...
۱۴۰۳/۰۴/۲۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
رضا مافی؛ هنرمندی که جانش را در سریال علی حاتمی از دست داد
بدلکار دستان جمشید مشایخی در نقش رضا خوشنویس که بود؟ به تایید دستنوشتهها و اقوام نزدیک این مرد، زانوانش به هنگامِ خطاطی و ورود به دنیای خط ـ نقاشی، به ...ادامه مطلب نوشته رضا مافی؛ هنرمندی که جانش را در سریال علی حاتمی از دست داد اولین بار در بانی...
۱۴۰۳/۰۳/۲۴
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
زری خوشکام در کنار علی حاتمی به خاک سپرده شد
پیکر زری خوشکام در جوار مزار همسرش علی حاتمی آرام گرفت. به گزارش سینماسینما، زهرا خوشکام همسر زندهیاد علی حاتمی و مادر لیلا حاتمی که خبر درگذشت او در سن ۷۷ سالگی روز جمعه ۲۸ اردیبهشتماه منتشر شد، صبح امروز ۲۹ اردیبهشت در جمعی که بیشتر خانوادگی بود، راهی خانه...
۱۴۰۳/۰۲/۲۹
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
آرامش در کنار همسر؛ زهرا خوشکام در کنار علی حاتمی به خاک سپرده شد
پیکر زهرا خوشکام در جوار مزار همسرش علی حاتمی آرام گرفت. به گزارش ایسنا، زهرا خوشکام همسر زندهیاد علی حاتمی و مادر لیلا حاتمی که خبر درگذشت او در سن ...ادامه مطلب نوشته آرامش در کنار همسر؛ زهرا خوشکام در کنار علی حاتمی به خاک سپرده شد اولین بار در...
۱۴۰۳/۰۲/۲۹
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
زری خوشکام درگذشت
زری خوشکام، بازیگر پیشکسوت سینما دارفانی را وداع گفت. به گزارش سینماسینما، زری خوشکام بازیگر پیشکسوت سینمای ایران، همسر علی حاتمی و مادر لیلا حاتمی روز گذشته ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۳ درگذشت. او متولد ۱۳۲۶ بود و در سالهای اخیر در آثاری چون «در دنیای تو ساعت چند است»، «شعله ور»،...
۱۴۰۳/۰۲/۲۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
مرگ در ۷۷سالگی؛ زری خوشکام درگذشت
زهرا خوشکام بازیگر قدیمی سینما و همسر علی حاتمی از دنیا رفت. به گزارش ایسنا و طبق تایید خانه سینما، زهرا خوشکام جمعه ۲۸ اردیبهشتماه در ۷۷ سالگی درگذشت. این ...ادامه مطلب نوشته مرگ در ۷۷سالگی؛ زری خوشکام درگذشت اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۲/۲۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
دل سپارید به موسیقی لطفی
به مناسبت سالروز تولد استاد محمدرضا لطفی، سه سکانس از فیلم «حاجی واشنگتن» علی حاتمی را ببینید که با بازی عزتالله انتظامی و ساز لطفی جاودانه شده است. نوشته دل سپارید به موسیقی لطفی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۲/۱۰/۱۸
ایرج پزشکزاد، علی حاتمی ادبیات ایران است
شهرام شهیدی با بیان اینکه ایرج پزشکزاد در قله رمان طنز ایران قرار دارد، میگوید: میتوانم بگویم او علی حاتمی ادبیات ایران است زیرا جزئیاتی که علی حاتمی در سینما ...ادامه مطلب
۱۴۰۰/۱۰/۲۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
گرامیداشت یاد علی حاتمی در برنامه سینماتک خانه هنرمندان/ نعمتالله: پا جای پای سنتهای فیلمسازی علی حاتمی گذاشتهایم که پیش میرویم
حمید نعمتالله در سینماتک ۴۸۵ خانه هنرمندان ایران که به نکوداشت زندهیاد علی حاتمی اختصاص داشت، گفت: در هنگام ساخت «قاتل و وحشی» که نمونه مشابهی در سنت فیلمسازی ایرانی نداشت فهمیدم که علی حاتمی در ساخت آثارش چقدر تنها بوده است. امروز اگر فیلمی درباره دوران قاجار میسازیم و...
۱۴۰۰/۰۹/۱۶
حمید نعمتالله: سنت سینمای ایران نمونهای برای «قاتل و وحشی» ندارد
حمید نعمتالله با اشاره به اینکه سنت فیلمسازی علی حاتمی در ایران و دنیا بیسابقه بوده، بیان کرد: در هنگام ساخت «قاتل و وحشی» که نمونه مشابهی در سنت فیلمسازی ایرانی نداشت، فهمیدم که علی حاتمی در ساخت آثارش چقدر تنها بوده است.
۱۴۰۰/۰۹/۱۶
مصطفی جلالی فخر : فیلم های علی حاتمی می تواند باعث جذب گردشگر به ایران شود
طاهره آشیانی در جام جم نوشت : ما یکی از کشورهایی هستیم که از همان اوایل اختراع سینما در دنیا به آن روی خوش نشان دادیم و سینما دار شدیم. آن هم نه فقط با ساخت سالن سینما و اکران فیلم های خارجی. ایران از همان اول فیلمساز...
۱۴۰۰/۰۹/۱۵