گفت‌وگوی محمد حقیقت با عبدالرضا کاهانی به بهانه «یک زیارتگاه»/ در این ۱۰ سال از پا ننشستم

سینماسینما، محمد حقیقت؛

یکی از قدیمی ترین جشنواره‌های سینمایی ادینبورگ در اسکاتلند است که هفتاد و هفتمین دوره آن از ۱۵ تا ۲۱ آگوست ۲۰۲۴ با تعداد ۱۰ فیلم در بخش مسابقه برگزار خواهد شد. آخرین ساخته عبدالرضا کاهانی به نام «یک زیارتگاه» از کانادا در این رویداد سینمایی پذیرفته شده است.

این کارگردان شناخته شده که به‌ویژه با فیلم‌های «بیست»، «هیچ»، «اسب حیوان نجیبی است»، «بی‌خود و بی‌جهت» در ایران به شهرت رسید و درجشنوارهای خارجی هم مطرح شد و همچنین جوایزی به‌دست آورد.

وی بیش از ده سالی است در خارج از کشور مشغول به فعالیت است. ابتدا در فرانسه؛ «حالا وقت داریم» را در ۲۰۱۳ ساخت و تاکنون فیلم‌های گوناگونی کارگردانی کرده است. همه فیلم‌هایی که در خارج ساخته درباره ایرانی‌ها و مسایل آنان بوده از جمله «آزاد مثل هوا» با بازی رضا عطاران در کانادا که طرح اولیه سناریو بسیار خوبی داشت، اما درطول ساخت تبدیل به اثر دیگری شد. آخرین فیلم وی، «یک زیارتگاه» بدون شک بهترین فیلم او در خارج است. این اثر را می‌توان نسبت به سایر کارهای او اندیشمندانه و شخصی دانست که از نظر میزانسن و سناریو دارای ساختاری منسجم است و شاید به‌دلیل اینکه همه کارهای فیلم از جمله فیلمبرداری، مونتاژ و غیره را شخصا انجام داده است احاطه بیشتری برآنچه می‌خواسته خلق کند، داشته است.

محمد حقیقت: اول از همه تبریک برای پذیرفته شدن فیلم در جشنواره ادینبورگ. فیلم با پلان درشت شستشو دادن و تمیز کردن یک ماشین در یک کارگاه توسط مرد میان‌سالی به نام نیما در کانادا آغاز می‌شود. این تمیز کردن ناخود آگاه نمادی از وضعیت پرسوناژ اول فیلم حکایت دارد و بلافاصله بعد می‌بینیم وی دارد دست‌های خود را هم با زحمت تمیز می‌کند که ناشی از مشکل پوستی است به‌نظر می‌آید وی می‌خواهد خود را از شر چیزی خلاص کند. در طول فیلم در می‌یابیم این مشکل نه تنها فیزیکی است بلکه روحی هم هست و عاقبت کار وی سر به طبیعت گذاشتن است جایی که خود را می‌خواهد دور از اجتماع پر از تزویر و دروغ تطهیر کند.

عبدالرضا کاهانی:خیلی خوشحالم که چقدر با دقت فیلم را دیده‌ای. برای اینکه شخصیت فیلم باورپذیر باشد من به رفتارهای جزیی او توجه نشان داده‌ام. بیماری پوستی از عدم آرامش او می‌آید. همانطور که در جاهای فیلم وقتی پیش دکتر می‌رود و یا پیش دوست دخترش که بسیار به او علاقه دارد دیده می‌شود شخصیت او و درونیاتش آرام آرام واشکافی میشود. همچنان می‌بینیم که تناسبی با اجتماعی که در آن زندگی می‌کند ندارد. مثلا راست‌گویی او مزاحم اوست. رفته رفته این عدم تناسب با پیرامون خود و ضع او را بسوی وخامت می‌کشاند. موقعیت روانی‌اش اندک‌اندک به حالت عجیبی پیش می‌رود.

حقیقت: بله درست می‌گویی. برگردیم به سوژه فیلم . برداشت من به عنوان منتقد این است که نیما جدا از بازیگر بودن می‌تواند درونیات واقعی خود را با تر کیبی از آن چه از روحیات کارگردان و دیالوگ‌هایی که به او داده شده ترکیب کرده باشد و همین فیلم را بارورتر کرده و قابل لمس می‌کند . این برداشت تا چه حد می‌تواند درست باشد؟

کاهانی: می‌توانم بگویم شاید ۸۰ در صد فیلم به همین شکل ساخته شده. من شناخت عمیقی از زندگی نیما داشتم. از بحران‌های او، از موفقیت‌های و شکست‌های او. در ضمن او هم مرا درک می‌کرد… این تفاهم دو نفره بود . اگر چه می‌گویم فیلمم را تک نفره ساختم اما نیاز به کسی داشتم که جو فکری و حسی او با جو فکری و حسی من مشترک با شد لذا حضور تکنیسین‌های دیگری را سر کار لازم نمی‌دیدم. این خلوت من بود با او . می‌خواستم که وی همراه با من باشد و به من اجازه دهد در خلوت او داخل شوم. با او همه جا بروم. کسی را می‌خواستم که خیلی مرا درک کند. او گاهی نمی‌دانست که از وی فیلمبرداری می‌کنم. اما به‌طور کل می‌دانست که فیلم می‌سازیم . از او خواسته بودم که خودش را از صبح تا شب در اختیارم بگذارد و تنها درگیر نقش خود باشد .

حقیقت: ایده یا جرقه اولیه از کجا ناشی شد؟

کاهانی: در فیلم‌های این‌چنینی ما به‌هرحال از خود آن فرد هم الهام و ایده‌هایی می‌گیریم. البته من در ابتدا یک داستانی داشتم که آنرا به نیما خوراندم. این ماجرا به شکل و شمایل نیما، حالاتش، مدل چشمهایش و غیره می‌خورد.

حقیقت: نیما بعد از خسته شدن از کار قبلی خود بر حسب پیش آمدی در گیر ساختن یک زیارتگاه می‌شود. آیا این درگیر شدن با مذهب و رفتن به طرف ساخت یک ضریح سیار در خود نیما بوده یا تو داستان را این شکلی پیش برده‌ای؟ جدا از این، این نکته که ایرانیانی که ایران را ترک کرده و مقیم کانادا شده‌اند و امروزه در یک جامعه سکولار با رژیمی غیرمذهبی زندگی می‌کنند چه اتفاقی می‌افتد که دوباره دلشان هوای رفتن به طرف ضریح می‌کند و مایلند به سنت برگردند و نذورات و صدقه در آن زیارتگاه بیاندازند؟ کمی بنظر گروتسک و آبسورد می‌آید اینطور نیست؟!

کاهانی: در کانادا واقعا این حالت وجود دارد و بسیاری از ایرانیان ساکن کانادا – ایران را با خودشان به آنجا برده‌اند. حتی مراسم تاسوعا و عاشورا هم برپا می‌کنند.

حقیقت: یک نکته جالب که توجه مرا جلب کرده اینکه چرا نیما یک ماشین کاروان سیار دارد که خانه‌اش را در آن انتخاب کرده. یعنی با وجودی که مها جرت کرده اما جای ثابتی و مستقر ندارد یا نمی‌خواهد داشته باشد. آیا به نشانه این نیست مهاجران و پناهندگان همچنان سرگردانند؟ آیا نیما به دنبال به دست آوردن یک هویت جدید در کشور دیگر نیست؟ چرا تلاشی نمی‌کند که خودش را در جامعه جدید یعنی کانادا وفق دهد و با این جماعت در ارتباط باشد؟ آنجا خودش را جا بیاندازد…؟

کاهانی: آنچه که مربوط به شخصیت فیلم من است اینکه او آرامش ندارد، یک جا بند نمی‌شود. از خودش راضی نیست. از اجتماعش راضی نیست. به همین دلیل ذهنش بسوی داشتن یک کار سیار است و بر مبنای اتفاقی که می‌افتد به ساخت یک زیارتگاه سیار می‌افتد . در ابتدا به قصد کلاه‌برداری هم نیست . اما موقعیتی پیش می‌آید و روزی یک دروغ می‌گوید و ماجرا شروع می‌شود. عده‌ای از ایرانیان هم که هنوز برایشان دست زدن به یک امامزاده آرزو است تا حاجتشان بر آورده شود در کانادا زیاد هستند و با دیدن این زیارتگاه در آن پول می‌ریزند…. اما نیما بعدها دچار عذاب می‌شود و دایم از خودش و دیگران سوال می‌کند و حتی کمی بعدتر به گاو و به سگ و غیره می‌گوید: «‌من فقط یک دروغ گفتم…» من فقط یک دوغ گفتم.

حقیقت: و نیما سر انجام زیارتگاه را به همان نجاری که آنرا ساخته بود می‌سپارد و…

کاهانی: او اصرار دارد راست‌گو باشد. لذا نمی‌تواند با دوست دختری که به او علاقه دارد به زندگی ادامه دهد. این شخصیت به من به‌عنوان طراح ایده کمک می‌کند. بشر برای دفاع از خود دروغ می‌گوید انگار در ذات اوست. از آن کمک می‌گیرد که این زندگی اجتماعی را شکل بدهد. شخصیت فیلم من نمی‌تواند مثل دیگران باشد لذا راهش عوض می‌شود.

حقیقت: همین‌طور که داستان پیش می‌رود و آدم‌های مختلفی که بیشترشان هم زنان هستند در جاهای گوناگون به داخل امامزاده سیار پو ل می‌ریزند، یکی خانمی است که قرمزپوش است و در نیمه فیلم با نیما روبه‌رو می‌شود . او نیما را آدم متقلب قلمداد می‌کند و با او به جدال لفظی می‌پردازد و سر انجام حاضر نیست در ضریح پول بریزد. انتخاب لباس قرمز برای این زن را می‌توان نمادین فرض کرد ؟

کاهانی: خیلی با دقت فیلم را دیده‌ای. باید بگویم که نیما در سراسر فیلم مشکی‌پوش است. در واقع آدم یک رنگ است. برای آدم‌های دیگر سعی کردم رنگ‌های مختلفی در نظر بگیرم. این را می‌توان به حساب پتانسیل آدم‌ها گذاشت که با حقیقت بازی کنند. مثلا نجاری که امامزاده را درست می‌کند متوجه می‌شویم که آرام آرام از کجا به کجا می‌رسد و سر انجام متولی امامزاده می‌شود و آنرا جای ثابتی قرار می‌دهد. او در ابتدا نمی‌خواست با نیما شریک شود، ولی حالا پول خوبی در آن می‌ریزند قضیه فرق کرده است.

حقیقت: من همه فیلم‌های تو را دنبال کرده‌ام؛ می‌بینم که در این فیلم کادر بندی‌ها که همگی فیکس هستند و نسبت به سایر آثارت فکر شده‌تر و حساب شده‌تر کار شده. تمرکز بهتری در اجزای مختلف فیلم دیده می‌شود.

کاهانی: بله درست است. در طی فیلم‌های قبلی من می‌بایستی متوجه همه عواملی که روی صحنه و پشت دوربین هستند، باشم و این دست وپا گیراست، البته سال‌ها با آنها کار کرده‌ام و برایشان هم احترام قایل هستم، ولی جدا از این‌ها کمپانی فیلمسازی و غیره هم دست و بال آدم را می‌بندند . واقیعتش این بود که خیلی باید وقت می‌گذاشتم که فکرم را به این و آن بگویم تا طرح آن‌طور که دوست داشتم پیش رود. در عین حال آنها شاید نتوانند صد درصد فکر مرا به اجرا در آورند چون آنها هم ایده‌هایی از خودشان دارند و مایلند آن را اجرا کنند. آنچه می‌توانم در باره تجربه‌ام روی این فیلم بگویم اینکه بسیار از آن راضی هستم و دیگر اینکه در این ده سال در خارج باید راه‌ها و تجربه‌های مختلفی را پشت سر می‌گذاشتم. به‌هر حال کار سختی است. تنها خوشحالی‌ام از خودم این است که از پا ننشستم. هیچ وقت خسته نشدم . برایم جالب بود ببینم چطوری با تماشاگران جدید ارتباط بر قرار کنم. برایم مهم است که به این باور برسیم که می‌توان در جای دیگر فیلم ساخت. این تصور که فیلمساز فقط باید در کشور خودش فیلم بسازد تا موفق شود تفکری است که باید بدور ریخت .

حقیقت: به‌هرحال و خوشبختانه تلاش‌هایت نتیجه داده و بنظر من بین آثار فیلمسازان ایرانی که کارشان را از داخل شروع کرده و طی بیش از بیست سال اخیر در خارج فیلم ساخته‌اند «یک زیارتگاه» اثری قابل توجه، معقول و موفق از کار در آمده است. قرار است فیلم یک زیارتگاه از اوایل سپتامبر در شهر های کانادا بنمایش عمومی درآید.

منبع: سینما سینما

آدرس کوتاه: https://www.rokh.in/news/118564

دیدگاه

آخرین خبرها

مرتبط با خبر

محمد حقیقت

عبدالرضا کاهانی

خبرهای پربازدید

لابی نکونام برای بازگشت یک مدافع به تیم‌ملی؟

پس از دوری نسبی امیرحسین صادقی از تیم ملی بعد از جام جهانی ۲۰۰۶، کارلوس کی‌روش او را در انتخابی جام جهانی ۲۰۱۴ به تیم ملی برگرداند. در آن زمان این شائبه به وجود آمد که این مدافع با توصیه جواد نکونام کاپیتان وقت تیم ملی، ملی پوش شده است. امیرحسین صادقی در گفت‌وگو به ایسنا به این شائبه پاسخ داده است.

دیدگاه فعلی قلعه‌نویی را نمی‌پسندم!

امیرحسین صادقی بازیکن پیشین تیم ملی فوتبال که سابقه حضور در جام‌های جهانی ۲۰۰۶ و ۲۰۱۴ را دارد، در گفت‌وگو با ایسنا می‌گوید که نگاه فنی حال حاضر امیر قلعه‌نویی را نمی‌پسندد. او معتقد است که در گذشته، حتی در جام ملت‌های ۲۰۰۷ که قلعه‌نویی سرمربی تیم ملی بود، این تیم ساختار بهتری از نظر فنی داشته است.

راز کی‌روش برای جوان‌گرایی از نسل شکست‌خورده فوتبال ایران

فوتبال ایران پس از شکست در جام ملت‌های ۲۰۰۷ و ۲۰۱۱ و ناکامی در صعود به جام جهانی ۲۰۱۰ وارد دوره پرافولی شد که علاوه بر مسن شدن ستاره‌ها، دیگر اعتماد به نفس لازم برای انجام کارهای بزرگ را نداشت، تا این که کارلوس کی‌روش وارد فوتبال ایران شد. امیرحسین صادقی مدافع تیم ملی در دوره این سرمربی پرتغالی درباره راهکار کی‌روش برای جوانگرایی توضیح داد.

«تهران کنارت»؛ همچون طنینی که در خود می‌پیچد

سینماسینما، محمدرضا امیر احمدی یک فیلم عاشقانه‌ی شبانه. انگار علی بهراد به این درام‌های عاشقانه‌ی شبانه دلبسته باشد. فیلم قبلی‌اش، «تصور» (۱۴۰۰) با بازی مهرداد صدیقیان و لیلا حاتمی، هم درام عاشقانه‌ی شبانه‌ی مالیخولیایی بود درباره‌ی راننده‌ی تاکسی جوانی، که عاشق زن جذاب شیرینی فروشی شده، و همه‌ی مسافرانش را در شکل و شمایل آن […]

سیاسی‌کاری برای حذف علی دایی از جام جهانی ۲۰۰۶؟

امیرحسین صادقی بازیکن تیم ملی در جام جهانی ۲۰۰۶ درباره شائبه دخالت علی آبادی رئیس سازمان تربیت بدنی برای کنار گذاشتن علی دایی و یحیی گل‌محمدی از تیم ملی توضیح داد.

حضور دوباره رامبد جوان در تئاتر

رامبد جوان که هر از چندی در تئاتر حضور پیدا می‌کند، در تازه‌ترین فعالیت خود در این عرصه، تهیه‌کنندگی نمایش «زنبورهای کارگر» را بر عهده گرفته است.

تایید حکم غیابی جعفر پناهی به حبس و ممنوعیت خروج از کشوردر دادگاه انقلاب

وکیل مدافع جعفر پناهی گفت: شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب به ریاست قاضی ایمان افشاری ضمن رد واخواهی حکم غیابی صادر شده علیه جعفر پناهی را عینا تایید کرد.

مجید جلالی: الان زمان ایراد گرفتن از تیم ملی نیست

کارشناس فوتبال ایران می‌گوید امیر قلعه‌نویی بر اساس فلسه مربیگری خود لیست تیم ملی برای جام‌جهانی را انتخاب کرده است.

از نقشی برای رضا عطاران تا قصه کولبران و یک خواننده

خسرو معصومی که این روزها در حال نگارش متن یک سریال است و یکی از نقش‌های آن را هم برای رضا عطاران کنار گذاشته، امیدوار است که شرایط برای ساخت فیلم‌های سینمایی‌اش زودتر مهیا شود.

استقبال از فیلم‌های سینماگران ایرانی در فرانسه چطور است؟

سینماسینما، پاریس از اول سال جاری میلادی تاکنون سه فیلم از سینماگران ایرانی بر پرده رفته‌اند که تازه‌ترین آن «همه خواهران من» مستند بلند از مسعود بخشی است که از چهارشنبه هفته قبل، سوم ژوین، در ۳۵ سالن پاریس و شهرستان‌ها به نمایش درآمد. با توجه به «سانسن‌های پیش نمایش» که اکثرا پخش‌کنندگان آن را […]

تولد هفتادسالگی سینمای هنروتجربه

سینماسینما، محمد حقیقت- کن؛ انجمن سینماهای هنر و تجربه، هفتاد سالگی خود را در کن، جشن گرفت. جالب توجه است که امسال بیشترین فیلم‌های بخش مسابقه از کارگردان بزرگ سینمای هنر و تجربه جهان بودند که بیشتر شامل اروپا و آسیا می‌شد. مولفین فیلم‌های هنری که در ابتدای کار هنری...

۱۴۰۵/۰۳/۰۴

یادی از نظام‌الدین کیایی؛ صدابرداری که اخلاق حرفه‌ای‌اش زبانزد بود

سینماسینما، محمد حقیقت سینمای ایران با درگذشت نظام کیانی، یکی از بهترین صدابرداران خود را از دست داد. متأسفانه باخبر شدیم که وی روز جمعه ۱۷ بهمن ۱۴۰۰ درگذشت. او را از نزدیک می‌شناختم؛ انسانی شریف، بسیار مهربان و در کارش حرفه‌ای و دلسوز بود. زمانی که از نزدیک با...

۱۴۰۴/۱۱/۱۹

منتظر بمانید..

گفت‌وگوی محمد حقیقت با عبدالرضا کاهانی به بهانه «یک زیارتگاه»/ در این ۱۰ سال از پا ننشستم

آخرین خبرها

مرتبط با خبر

محمد حقیقت

عبدالرضا کاهانی

خبرهای پربازدید

لابی نکونام برای بازگشت یک مدافع به تیم‌ملی؟

دیدگاه فعلی قلعه‌نویی را نمی‌پسندم!

راز کی‌روش برای جوان‌گرایی از نسل شکست‌خورده فوتبال ایران

«تهران کنارت»؛ همچون طنینی که در خود می‌پیچد

سیاسی‌کاری برای حذف علی دایی از جام جهانی ۲۰۰۶؟

حضور دوباره رامبد جوان در تئاتر

تایید حکم غیابی جعفر پناهی به حبس و ممنوعیت خروج از کشوردر دادگاه انقلاب

مجید جلالی: الان زمان ایراد گرفتن از تیم ملی نیست

از نقشی برای رضا عطاران تا قصه کولبران و یک خواننده

استقبال از فیلم‌های سینماگران ایرانی در فرانسه چطور است؟

تولد هفتادسالگی سینمای هنروتجربه

یادی از نظام‌الدین کیایی؛ صدابرداری که اخلاق حرفه‌ای‌اش زبانزد بود

اصغر فرهادی

asghar farhadi

ستاره‌های جشنواره‌‌های سینمایی در سال ۲۰۲۶ کدام‌اند؟/ شانسی برای فیلم‌های مجیدی و فرهادی

افت فروش نگران‌کننده در سینماهای فرانسه/ آمار تماشاگران در ۲۰۲۵ سقوط کرد

نامزدهای جوایز آکادمی فیلم اروپا معرفی شدند/ «یک تصادف ساده» در میان نامزدها

نگاهی به فیلم متفاوت همایون غنی‌زاده؛ رازها و دروغ‌ها

توصیه کارگردان فرانسوی ایرانی تبار؛ قصه‌های شاهنامه را فیلم کنید

ستایش دلپذیر یک کارگردان آمریکایی از «موج نو»ی فرانسه

دنیای پرتلاش برخی از کارگردانان/ بن هنیه فیلم جدیدش را کلید زد

«منفعت آدام»؛ رای دادگاه برای بچه چهار ساله

گمانه‌زنی درباره هفت فیلم معرفی‌شده به بخش اسکار بین‌المللی

بهرام بیضایی

Bahram Beyzai

درباره «باشو غریبه کوچک» و جایزه‌اش از جشنواره ونیز

جایزه شیر طلای یک منتقد برای «فرانکشتاین» اثر گیرمو دل تورو

جایزه بزرگ روزهای مولفین جشنواره فیلم ونیز برای سینمای مستقل ایران

ستاره‌باران منتقدان برای «صدای هند رجب»

عبدالرضا کاهانی

abdolreza kahani

جشنواره ادینبورگ برگزیدگانش را شناخت/ جایزه شون کانری به عبدالرضا کاهانی رسید

عبدالرضا کاهانی

abdolreza kahani

«مرده شور» مورد توجه منتقدان جهانی قرار گرفت

عبدالرضا کاهانی

abdolreza kahani

آماده‌سازی «رستاخیز مسیح» برای ماه مارس ۲۰۲۷

عبدالرضا کاهانی

abdolreza kahani

حضور «مرده‌شور» در بخش مسابقه جشنواره ادینبورگ

عبدالرضا کاهانی

abdolreza kahani

برنامه‌های فستیوال ادینبورگ اعلام شد؛ «مرده‌شور» کاهانی در بخش مسابقه

عبدالرضا کاهانی

abdolreza kahani

مارتین اسکورسیزی

Martin Scorsese

جشنواره هلندی اعلام کرد؛ نامزدی کاهانی و اسکورسیزی برای جایزه سپتیمیوس آمستردام

عبدالرضا کاهانی

abdolreza kahani

فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ

عبدالرضا کاهانی

abdolreza kahani

کاهانی : با اینکه سکه های زیادی می دادند ولی دوبار داوری جشنواره را نپذیرفتم

عبدالرضا کاهانی

abdolreza kahani

امید بنکدار

omid bonakdar

سلیقه شخصی جایگزین اولویت سینمایی/ درباره غیبت «صحنه زنی» در جشنواره فجر

عبدالرضا کاهانی

abdolreza kahani

مخالفت کاهانی با نمایش فیلم ارادتمند نازنین بهاره تینا در جشنواره هنر زنده است

عبدالرضا کاهانی

abdolreza kahani

سعید خانی

saeid khani

قصد آقای «ارادتمند؛ نازنین، بهاره و تینا» برای تولید فیلم در ایران

عبدالرضا کاهانی

abdolreza kahani

سازمان سینمایی به چه کسانی باج می‌دهد؟!

کمال تبریزی

kamal tabrizi

عبدالرضا کاهانی