مستندهای ناصر تقوایی در موزه سینما نقد و بررسی شد

به گزارش سوره سینما به نقل از روابط عمومی موزه سینما، برنامه نمایش و نقد و بررسی دو مستند «باد جن» و «نخل» ساخته ناصر تقوایی در قالب بیست و دومین نشست «شب‌های مستند» با مشارکت انجمن صنفی تهیه‌کنندگان سینمای مستند و با حضور محمدرضا اصلانی؛ فیلمساز و پژوهشگر پیشکسوت و ارد زند؛ مستندساز در سالن فردوس موزه سینما برگزار شد.

محمدرضا اصلانی فیلمساز برجسته سینمای مستند در ابتدای این نشست گفت: ناصر تقوایی کارگردان شناخته شده‌ای در سینمای ایران است و یکی از مهم‌ترین فیلمسازان نسل ما به شمار می‌رود. او از جمله نخستین افرادی است که در سال ۱۳۴۵ به استخدام تلویزیون ملی درآمد. زمانی که بخش پژوهش در این مجموعه راه اندازی شد و نسل جوان فیلمساز توانستند نخستین آثار خود را مقابل دوربین برده و تجربه کسب کنند. هر یک از آن‌ها به بخشی از این سرزمین رفتند و فیلم‌هایی را درباره زادگاه خود کارگردانی کردند.

در سینمای مستند دهه چهل شاهد سبک‌ها و رویکردهای متنوعی هستیم

اصلانی با اشاره به اینکه تقوایی درباره مراسم زار دو فیلم ساخته است، ادامه داد: او فیلمی به نام «اربعین» را در کارنامه هنری خود دارد که ابتدا قرار بود اثری درباره «عاشورا» کارگردانی کند اما شرایط تولید آن به وجود نیامد و تقوایی با هوشمندی به سراغ ایده ساخت فیلمی درباره اربعین رفت و آن فیلم امروزه یکی از آثار درخشان سینمای مستند ایران است.

اصلانی با بیان اینکه غلامحسین ساعدی، جلال آل احمد و ناصر تقوایی دوستان نزدیکی به شمار می‌رفتند، خاطرنشان کرد: تقوایی در آن زمان با کمک‌های پژوهشی ساعدی موفق به ساخت فیلم «باد جن» شد اما در واقع او از شناخت عمیق‌تری نسبت به ساعدی درباره جنوب کشور برخوردار بود. به خاطر دارم اولین بار ناصر تقوایی را در دفتر پژوهش ملاقات کردم. در آن دیدار فریدون رهنما نیز حضور داشت. در آن دیدار قرار بر این شد ناصر تقوایی به دلیل شناخت کافی از جنوب کشور، موضوعی را درباره آن منطقه به تصویر بکشد. در آن مقطع هر فرد می‌توانست خود موضوع مورد علاقه‌اش را انتخاب کند و همین مسئله مسیر مناسبی را برای بروز خلاقیت گشود.

در رمان‌های تقوایی نوعی نگاه سینمایی به چشم می‌خورد

وی ادامه داد: در آن زمان دیدگاه، سبک‌ها و رویکردهای مختلفی به وجود آمد و به همین دلیل شاهد یکی از درخشان‌ترین دوران‌های تاریخ سینمای مستند ایران بودیم.

اصلانی خاطرنشان کرد: همان زمان تقوایی یک نویسنده محسوب می‌شد و مجموعه‌ نوول او در همان سال منتشر شده بود. در آن زمان مسیری آغاز شده بود که در پی آن ادبیات مدرن کشور در حال شکل‌گیری بود و مشخصه آن نثر خاص و نگاه به زوایای مختلف جامعه به شمار می‌رفت. تقوایی دوران فعالیت سینمایی خود را از استودیو گلستان آغاز کرد. نکته جالب این است که در رمان‌های تقوایی نوعی نگاه تصویری و سینمایی به چشم می‌خورد، مانند همینگوی که او نیز تاثیراتی را از سینما دریافت کرده بود. در واقع نوعی تصویرگری سینماتوگرافی در نوشته‌های تقوایی به چشم می‌خورد.

اصلانی با بیان اینکه تقوایی در تلویزیون یک کارمند معمولی محسوب نمی‌شد، ادامه داد: او به عنوان یک جوان روشنفکر و چهره وارد این مجموعه شد. در سینمایی که تقوایی و دیگران در آن زمان به وجود آورند، نوعی تصویرگری دراماتیک به چشم می‌خورد. تقوایی در این دو فیلم تنها به موضوع وفادار مانده و آن را بدون هیچ مورد اضافه‌ای به شکلی صریح مطرح می‌کند. با این وجود، او تنها با تکیه بر موضوع باعث خلق یک فضای دراماتیک می‌شود.

تقوایی در مستندهای خود به وجوه داستانی نزدیک نمی‌شود

وی ادامه داد: تقوایی در فیلم‌های مستند خود هیچگاه به وجوه داستانی نزدیک نشده، بلکه به موضوع فیلم به مثابه امر داستانی نگاه می‌کند. تقوایی فضا را به عنوان یک عنصر دراماتیک مطرح می‌کند و این یک ویژگی بسیار مهم در مجموعه مستندهای او به شمار می‌رود.

کارگردان «جام حسنلو» یادآور شد: تقوایی به شکلی بی‌پیرایه نوعی رویکرد و سبقه حماسی را در پیش می‌گیرد و این مسئله حتی درباره فیلم «باد جن» که درباره بیماری ساخته شده است نیز به چشم می‌خورد و این بیماری را به شکلی نوعی از خود بیرون آمدن و استقامت تصویر کرده است. در فیلم بیماران به شکل جنگاورانی با بیماری ترسیم شده‌اند. اگر تقوایی تنها دو فیلم «باد جن» و «نخل» را ساخته بود، باز هم می‌توانستیم او را فیلمسازی طراز اول به حساب بیاوریم.

اصلانی یاداور شد: کارهای امثال تقوایی بنیانگذار مستندهای دراماتیک در ایران بودند که بعدها گسترش پیدا کرد و به عنوان سبکی ملی مطرح شد.

عکس‌های تقوایی حاوی نوعی بینش شخصی است

اصلانی در ادامه بیان کرد: وجه مشترک افراد روشنفکر جامعه در زمان ساخت این آثار، توجه به طبقه فرودست بود. تقوایی از جمله نویسندگان و عکاسان مهم دوران ما به شمار می‌رود و امیدوارم روزی فرصتی برای نمایش عکس‌های شاخص او نیز به وجود بیاید. تقوایی در این آثار نیز رنجی از رنگ خاکستری را به کار می‌گیرد و عکاس‌های او دارای نوعی بینش شخصی است. در آن هنگام افراد حاضر در شاخه‌های هنری مختلف همگی با یکدیگر آشنایی و همکاری داشته و آثار مختلف در معرض دید بودند و به همین دلیل است که در کنار سبک‌های فیلمسازی، ما شاهد بروز و ظهور سبک در عالم نقاشی نیز هستیم.

اصلانی یادآور شد: این روزها ناصر تقوایی ناخوش احوال است و من بسیار از این موضوع دلگیر هستم. حال بد او ناشی از کهولت سن نیست، بلکه او به دلیل شرایط کاری، روزهای بدی را سپری می‌کند. او دو فیلمنامه که مدت طولانی بر روی آن‌ها کار کرده بود را نتوانست به صورت کامل فیلمبرداری کند و سرمایه گذاران پس از آنکه به نفع شخصی خود رسیدند، او را تنها گذاشتند.

«باد جن» و «نخل» دارای تفاوت‌های اساسی هستند

در ادامه این نشست ارد زند گفت: ناصر تقوایی در ۲۵ سالگی این فیلم را کارگردانی کرده است. در آن زمان جوانانی روشنفکر و تحصیل کرده وارد تلویزیون شدند و نوعی نگاه آزادمنشانه بر روی هر موضوعی اعمال می‌شود. در آن زمان فیلمسازان نوگرا و خلاق توانستند آزادانه موضوع‌های مورد علاقه خود را انتخاب کنند و فیلمسازان سینمای داستانی می‌توانستند فیلم‌های روز سینمای دنیا را تماشا کنند در حالی که چنین امکانی برای سینمای مستند فراهم نبود.

وی ادامه داد: ناصر تقوایی در سفرهای مختلف خود فردی پرشور و خلاق همچون غلامحسین ساعدی را در کنار خود داشت. فیلمبرداری و صدابرداری این فیلم‌ها بسیار بی‌نظیر است چراکه عوامل فنی این آثار در آن زمان افراد برجسته سینمای ایران به شمار می‌رفتند. در آن سال‌ها روشنفکران از عقب ماندگی جامعه ایران رنجور بوده به همین دلیل به دنبال فرصتی برای تغییر شرایط بودند. در فیلم «باد جن» تنها شاهد تصاویری از ویرانی هستیم و این مسئله حاصل نگاه دقیق تقوایی به منطقه است. در هنگام ساخت فیلم پدیده جن گیری موضوعی پنهانی به شمار می‌رفت و کسی اجازه ورود به این مکان‌ها را نداشت.

وی ادامه داد: تقوایی به واسطه اعتبار خانواده خود در منطقه موفق می‌شود تا وارد چنین فضایی شود. به عقیده تقوایی مردم این منطقه افرادی تنگ دست بودند و او بر این موضوع تمرکز می‌کند و از نماهای بسته برای القای معنی استفاده می‌کند. همچنین گفتار متن نیز در تمام مدت همین نگاه را دنبال کرده است.

ارد زند با بیان اینکه بار اصلی در موضوع زار بر دوش سیاهان است، افرود: این مراسم از آفریقا به جنوب کشور وارد شده است. زمانی که این فیلم ساخته شده است، سیاهان ایران افراد عقب مانده‌ای بودند و نوعی برده به حساب می‌آمدند. این فیلم نشان می‌دهد که چگونه یک روشنفکر می‌تواند موضوعی را دستمایه ساخت فیلم قرار دهد که از طرف باقی اعضای جامعه دیده نمی‌شود. فیلم «باد جن» و «نخل» هر دو در جنوب کشور ساخته شده‌اند اما دارای تفاوت‌های اساسی با یکدیگر هستند. فیلم‌های «باد جن»، «نخل» و «اربعین» حکم یک سه گانه را در کارنامه تقوایی دارا هستند و به همین دلیل نیاز است تا این آثار در کنار یکدیگر مورد تحلیل قرار بگیرند.

ارد زند خاطرنشان کرد: فیلم «نخل» تفاوت زیادی با «باد جن» دارد، چراکه سرشار از حس زندگی است و همه در آن مشغول کار، فعالیت و شادی هستند و حتی در پایان نیز نمایی از کاشت نهال وجود دارد و امیدواری در سرتاسر آن قابل مشاهده است. تقوایی در فیلم «اربعین» حامل این مفهوم است که در نهایت آنچه می‌تواند در جامعه تحول و انقلاب ایجاد کند، مذهب شیعه خواهد بود و اندیشه او بعدها جنبه‌ای حقیقی به خود گرفت.

اجرای این برنامه را فخرالدین سیدی مستندساز پیشکسوت بر عهده داشت.

در این برنامه افرادی همچون محمدرضا اصلانی، ارد زند، سعید رشتیان، سعید الهی، پروین ثقه الاسلامی، حبیب رضایی، کیوان کیانی، آرش قاسمی">آرش قاسمی">آرش قاسمی">آرش قاسمی">آرش قاسمی">آرش قاسمی">آرش قاسمی">آرش قاسمی، فخرالدین سیدی و … حضور داشتند.

نوشته مستندهای ناصر تقوایی در موزه سینما نقد و بررسی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

منبع: سوره سینما

آدرس کوتاه: https://www.rokh.in/news/124848

دیدگاه

آخرین خبرها

مرتبط با خبر

محمدرضا اصلانی

ناصر تقوایی

ارد زند

خبرهای پربازدید

با نگاهی به فیلم «بی‌داد»/ نسبت سینمای اجتماعی با اخلاق

سینماسینما، سید محمد حسینی سینمای اجتماعی، اگر قرار است از انسان و رنج‌ها و مسائل او سخن بگوید، پیش از هر چیز باید شأن انسانیِ همان انسانی را که مدعی دفاع از اوست، پاس بدارد. نمی‌توانم به‌سادگی باور کنم که دغدغه‌مندی سهیل بیرقی دربارهٔ زن و مسائل او، به معنایی که فیلم «بی‌داد» ادعا می‌کند، […]

واکنش محسن تنابنده، زهرا داودنژاد و بهرنگ علوی به یک توهین

تعدادی از هنرمندان به توهین اخیر وزیر خارجه آمریکا به تاریخ ایران واکنش نشان دادند.

صادقی: استقلال جایگاه بیرانوند نیست، بهتر است زور نزند

امیرحسین صادقی گفت: اگر علیرضا بیرانوند به استقلال بیاید، من رسما از استقلال خداحافظی می‌کند.

تاج: گل‌محمدی به سرمربیگری تیم امید نزدیک‌تر است

مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، از نزدیک‌تر بودن یحیی گل‌محمدی به نیمکت تیم ملی فوتبال امید ایران خبر داد.

۵ فیلم پرمخاطب سینما و انتشار تصویر متفاوت رضا عطاران

بیست‌ونهمین هفته از سال جاری در حالی سپری شد که سینمای ایران میزبان ۵۹۸ هزار مخاطب بود و به فروشی معادل ۷۵ میلیارد تومان رسید.

«همسفر» بازیگراتش را معرفی کرد

فیلم سینمایی «همسفر» به کارگردانی محمدحسین فرح‌بخش و تهیه‌کنندگی عبدالله علیخانی و حسین فرح‌بخش، اواخر آبان ۱۴۰۵ در سینماهای سراسر کشور اکران می‌شود.

داریوش عیاری در قطعه هنرمندان آرام گرفت

مراسم خاکسپاری داریوش عیاری فیلمبردار پیشکسوت سینما یکشنبه ۱۹ مهر با حضور سینماگران در قطعه هنرمندان برگزار شد. نوشته داریوش عیاری در قطعه هنرمندان آرام گرفت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

تدوین آیین‌نامه استفاده از هوش مصنوعی در سینما ضروری است

نشست خبری چهل و سومین جشنواره فیلم کوتاه تهران صبح امروز، یکشنبه (۱۹ مهر) در پردیس سینمایی ملت برگزار شد. دبیر این جشنواره تاکید کرد: باید هوش مصنوعی را به عنوان ابزار بگیریم و نه هدف. با این نگاه تکنیک و محتوا مهم است و هر دو اینها، ملاک هیات انتخاب و داوری است. بهروز شعیبی گفت:‌ تدوین آیین‌نامه استفاده از هوش مصنوعی در سینما ضروری است.

رونمایی از اولین پوستر «بی‌دار» سه روز مانده تا اکران

اولین پوستر فیلم سینمایی «بی‌دار» به کارگردانی حسین دوماری در حالی رونمایی شد که اکران این فیلم از چهارشنبه ۲۲ مهر در سینماهای سراسر کشور آغاز خواهد شد. به گزارش سینماسینما، طراحی پوستر و لوگوی فیلم سینمایی «بی‌دار» بر عهده محمد روح‌الامین بوده است. با توجه به اینکه پیش‌فروش بلیت‌های «بی‌دار» از هفته گذشته در […]

همه حرف‌های بهروز شعیبی درباره یک رویداد / «سال عجیبی را گذراندیم»

بهروز شعیبی، دبیر چهل و سومین جشنواره فیلم کوتاه تهران گفت: در پرداختن به موضوعات، محدودیتی برای فیلمسازان قائل نمی‌شویم و همه چیز را به روایت فیلمساز منوط می‌کنیم.

منتظر بمانید..

مستندهای ناصر تقوایی در موزه سینما نقد و بررسی شد

آخرین خبرها

مرتبط با خبر

محمدرضا اصلانی

ناصر تقوایی

ارد زند

خبرهای پربازدید

با نگاهی به فیلم «بی‌داد»/ نسبت سینمای اجتماعی با اخلاق

واکنش محسن تنابنده، زهرا داودنژاد و بهرنگ علوی به یک توهین

صادقی: استقلال جایگاه بیرانوند نیست، بهتر است زور نزند

تاج: گل‌محمدی به سرمربیگری تیم امید نزدیک‌تر است

۵ فیلم پرمخاطب سینما و انتشار تصویر متفاوت رضا عطاران

«همسفر» بازیگراتش را معرفی کرد

داریوش عیاری در قطعه هنرمندان آرام گرفت

تدوین آیین‌نامه استفاده از هوش مصنوعی در سینما ضروری است

رونمایی از اولین پوستر «بی‌دار» سه روز مانده تا اکران

همه حرف‌های بهروز شعیبی درباره یک رویداد / «سال عجیبی را گذراندیم»

مسعود کیمیایی

masavd kimiai

داریوش مهرجویی

Dariush Mehrjui

«شطرنج باد»؛ فروپاشی ساختارهای کهنه

رضا عابدینی بازیگر فیلم جدید محمدرضا اصلانی شد

مهتاب ثروتی و مرجان اتفاقیان به «خاکستر خیال» پیوستند

مهتاب ثروتی و مرجان اتفاقیان به «خاکستر خیال» پیوستند

بانیپال شومون و رویا جاویدنیا به «خاکستر خیال» پیوستند

رنجِ «شطرنج باد»

محمدرضا اصلانی «خاکستر خیال» را می‌سازد

صدور پروانه ساخت سینمایی برای ۶ فیلمنامه

فهرستی از ۱۰۰ فیلم برتر دهه ۱۹۷۰ میلادی/ «شطرنج باد» در رتبه ۳۳

محمدرضا اصلانی: سینمای مستند پایگاه اندیشه است

ناصر تقوایی

Nasser Taghvai

از ادعای عجیب و غریب ناصر تقوایی تا «انزوای ناخواسته» اش

ناصر تقوایی

Nasser Taghvai

چرا ناصر تقوایی دیگر فیلم نساخت؟

ناصر تقوایی

Nasser Taghvai

«کاغذ بی‌خط »؛ فیلمی روشنفکرانه با نگاهی فلسفه‌گرا

اکبر عبدی

akbar abdi

بهرام بیضایی

Bahram Beyzai

ویدیو/ شبی برای سینمای «ایران»

اکبر عبدی

akbar abdi

بهرام بیضایی

Bahram Beyzai

گرامیداشت روز سینما / گزارش تصویری

ناصر تقوایی

Nasser Taghvai

نامگذاری تالار نشست‌های خانه سینما به نام ناصر تقوایی

ناصر تقوایی

Nasser Taghvai

یک نامگذاری به یاد تقوایی در آستانه نخستین سالگرد درگذشت

همایون اسعدیان

homayoun as'adian

ناصر تقوایی

Nasser Taghvai

در شبی برای «ای ایران» چه گذشت؟

علی حاتمی

ali hatami

داریوش مهرجویی

Dariush Mehrjui

اکران فیلم‌هایی از مهرجویی،حاتمی،نادری و تقوایی برای روز سینما

ناصر تقوایی

Nasser Taghvai

از «اربعین» ناصر تقوایی تا جای خالی یک فیلم سینمایی بزرگ

ارد زند: سینما و ساخت فیلم قرار نیست منجر به فتح دنیا شود

خبرهایی از پانزدهمین جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت

ستاره اسکندری

setareh eskandari

محسن قاضی مرادی

mohsen ghazi moradi

گلشیفته فراهانی در پاریس به دیدن یک فیلم ایرانی نشست/ عکس

نظام الدین کیایی

nezam kiai

مهدی پاکدل

mahdi pakdel