آزاده؛ یادنامه ای برای عباس کیارستمی

نویسنده: کاتیا نیکودموس

کمتر پیش آمده که شاهد سالن سینمایی تا این حد ملتهب و متأثر، همانند پایان فیلم «باد ما را خواهد بُرد» شده باشم: مردی تکه استخوان انسانی را به جویباری پرتاب می کند و بلافاصله دوربین بخشی از حرکت آن را در آب به نمایش می گذارد. سال ۱۹۹۸ و نمایش فیلم کارگردان ایرانی در بخش مسابقه جشنواره ونیز بود. فیلم در تمامی طول نمایش لحظاتی مملو از طراوت و سکوت را بر تماشاگران حاکم کرده بود. در یک روستای دورافتاده ایرانی یک گزارشگر تلویزیون پایان زندگی زن سالخورده ای را انتظار می کشد تا بتواند از مراسم خاص عزاداری فیلمبرداری کند. انسانِ در حال مرگ در طول تمامی ماجرا پشت پنجره ناپیدا باقی می ماند، اما عجیب اینکه وضعیت موجود پیوسته باعث پیدایش علائم و ظهور زندگی می شود: رفت و‌ آمدِ اقوام و خویشاوندان، انتظار پسر پیر در حیات خانه، غذا آوردنِ همسایگان. صدای مکرّر زنگ تلفن همراه خبرنگار او را مرتباً به بالای تپه ای می کشاند که در آنجا امکان آنتن گیری بهتر است. در اینجا بطور تصادفی قبرستان روستا نیز قرار دارد. در حال مکالمه تلفنی از روی قبرها عبور می کند و بی آنکه متوجه شده باشد، استخوانی را در جیب پشت شلوارش جا می دهد. در آخر امر متوجه استخوان شده و آن را با احتیاط به جریان آب می سپارد. صحنه تکان دهنده ای که در این لحظه به مراسم خاکسپاری تبدل شده و در آرامش کامل گذر زمان را به نمایش می گذارد. عباس کیارستمی در سال ۱۹۴۰ در تهران بدنیا آمده و در رشته نقاشی به تحصیل پرداخت و مدتی مدیریت پخش فیلم کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را که در سال ۱۹۶۹ تأسیس شده بود و به شهرت جهانی رسید، را بعهده داشته است. او در این جا پایه های اصلی، جهان شمول و دیالتیکی زبان سینمایی خود را پایه ریزی نمود که سینماگران بسیار متفاوتی از جمله اکیراکوروساوا، ژان لوک گدار و مارتین اسکورسیزی آنرا ارج می نهند. تمامی فیلم های او با وجود داستان سرائی مشخص و تعیین کننده،‌ از حرکاتی متفاوت و متقابل تشکیل می شوند ـ لحظه ترسی در دوران کودکی (خانه دوست کجاست)، عاشقی و خواستگاری (زیر درختان زیتون)، جستجو و نجات زندگان زیر آوارِ یک زلزله (زندگی ادامه دارد) ـ ، که همه اینها بیش از آنی ست که ما از آن داستانی را استخراج می کنیم. همه چیز در حرکت اما در حال توازن قرار دارد. دیالتیک آنها اغلب به طرز ساده ای در صحنه نمایان می شود. برای مثال زمانیکه خبرنگار فیلم «باد ما را خواهد برد» از تپه بالا می رود و قبل از خروج از کادر، شخص دیگری وارد تصویر شده و به راه ادامه می دهد و یا در جای دیگری که او در پیچ و خم باریکه راه های روستا لانگ شات را ترک می کند، اما بلافاصله جای خالی او را گلّه بزرگی گوسفند بع بع کنان پر می کند و یا هنگامی که باد آواز گرم و عاشقانه گور کنی را به روی قبرها می برد. دیالتیک میزان تعیین کننده جریان حرکت، تدوین، درام و کش و قوس های سینمای کیارستمی است. بدین ترتیب قهرمان فیلم «طعم گیلاس» تا آخر فیلم طرحی را به اجراء می گذارد که در اسلام گناه محسوب می شود: مردی در مناطق خشک اطراف تهران به رانندگی مشغول است و با مسافران مختلفی قصد خودکشی اش را در میان می گذارد. در اتومبیل بحث و گفت و گو، همانند پیچ و خم های راه در تپه های نیلگون، مابین جدل های سقراط گونه و حرف های معمولی روزانه در جریان است. برای زندگی و یا مرگ راه حلی پیدا نمی شود، اما در لحظاتی چنین به نظر می رسد که برنامه ریزی خودکشی بخاطر اصلی ترین مفاهیم زندگی دستخوش فروپاشی شده است. مرد سالخورده ای با علاقه و عشق وافری از طعم خوش گیلاس سخن می گوید. این عباس کیارستمی بود که سینمای ایران را بعد از به اصطلاح انقلاب اسلامی به معروفیت و مقبولیت جهانی رساند، کشوری در واقع بسته که او به کمک بیانی خاص در فیلم های خود فضایی باز ایجاد می کرد. اکثر فیلم های او که با نابازیگران ساخته شده بودند، اجازه نمایش نداشتند. آخرین فیلم های خود را در خارج از ایران و یا در بعضی مواقع با همکاری بازیگران اروپایی از جمله ژولیت بینوش ساخت. در آخرین فیلم بنام «ده» که در ایران ساخته شد، یک بار دیگر فضای داخل اتومبیل را بطرز خارق العاده ای به محیط قابل اطمینانی تبدیل نمود، مکان متحرک و حفاظت شده ای که در آن حرف های ناگفتنی بیان می شدند. کیارستمی در «ده» دوربینی را در اتومبیل نصب کرده بود بدون آنکه خودش در آن نشسته باشد. بعلت این آزادی فرمالیستی که کیارستمی به بازیگران خود داده است، بنظر می آید که محتوای کلام آنان نیز اینگونه شده است. «ده» فیلمی ست جاده ای که از ۱۰ اپیزود ساخته شده که شامل کمتر از ۱۰ برداشت است. داستان،‌ قصه زنی است که در تهران بطور غیرقانونی به شغل مسافرکشی مشغول است. در صحنه اول، پسرِ قهرمانِ داستان، روی صندلی کنار راننده می نشیند. پسرک عزیز بار آورده شده مادر مطلقه خود را به خودپرستی محکوم می کند. مجادله داغی بین پسری که در ابعاد آدم بزرگ ها فکر می کند و مادری که با مقایسه با شرایط رایج، یک زندگی نسبتاً آزاد و با عدم وابستگی را پیش می برد، در می گیرد. یک خانم متعصب مذهبی و یک زن خود فروش سوار می شوند. مابین گفت و گوهای ساده و روزانه،‌ راهی به واقعیت گشوده می شود. بین تخیل و واقعیتِ از پیش برنامه ریزی نشده، زیبایی و اصالت این سینما ظهور می کند. رهایی و آزادگی کیارستمی، خود را به بهترین وجه ممکن در پایان فیلم هایش به نمایش می گذارد. «ده» قهرمان خود را با مسیر انتخاب شده اش را در یک برش ناگهانی رها می کند. در «زیر درختان زیتون» از بالا دلداده گانی را می بینیم که همانند دو نقطه دل انگیز به سمت آینده خود در حرکت اند. در «طعم گیلاس» ورود ناگهانی یک دوربین، شخصی که مصمّم به خودکشی ست را در نقش یک بازیگر و پس زمینه را بعنوان صحنه فیلمبرداری برملا می سازد. و استخوان های شناور در «باد ما را خواهد برد»، شاعرانه ترین مراسم خاکسپاری یک انسان در تاریخ سینماست. روز دوشنبه عباس کیارستمی در سن ۷۶ سالگی در شهر پاریس درگذشت.

نوشته آزاده؛ یادنامه ای برای عباس کیارستمی اولین بار در بانی‌فیلم پدیدار شد.

منبع: بانی فیلم

آدرس کوتاه: https://www.rokh.in/news/16453

دیدگاه

آخرین خبرها

مرتبط با خبر

عباس کیارستمی

محمود بهرازنیا

خبرهای پربازدید

«شطرنج باد»؛ فروپاشی ساختارهای کهنه

سینماسینما، آریو همتی «شطرنج باد» به نویسندگی و کارگردانی محمدرضا اصلانی و تهیه‌کنندگی بهمن فرمان‌آرا یکی از قله‌های موج نوی سینمای ایران محسوب می‌شود؛ موج نویی‌ها در سه شاخه: ۱ـ موفق در گیشه و تبدیل شدن به جریان اصلی با «قیصر » مسعود کیمیایی ۴۸ ۲ـ نیمه موفق بین مخاطبان سینما با «گاو» داریوش مهرجویی ۴۸ […]

رحمان احمدی به کادر فنی سپاهان اضافه شد

باشگاه سپاهان در تکمیل کادر فنی خود برای فصل جدید، رحمان احمدی، دروازه‌بان سابق تیم ملی فوتبال ایران را به عنوان مربی دروازه‌بان‌ها انتخاب کرد تا در کنار محرم نویدکیا فعالیت کند.

سایه‌ی سربازی بر سنگر تراکتور/ بیرو سرباز می‌شود و دروازه خالی؟

فرارسیدن خدمت سربازی علیرضا بیرانوند در آستانه آغاز فصل جدید لیگ برتر، دست سران باشگاه تراکتور را لای پوست گردو گذاشته است.

اعتبار مجدد برند «حسن» برای «بدنام» و «پردیسِ» صریح این روزها

در هفته‌ای که پشت سر گذاشتیم حسن پورشیرازی، پردیس احمدیه، اشکان اشتیاق، شهاب حسینی و نیلوفر حدادی از مهمترین چهره‌های خبرساز در محافل رسانه‌ای بودند. نوشته اعتبار مجدد برند «حسن» برای «بدنام» و «پردیسِ» صریح این روزها اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اکران «پس از عاشقی» از ۲۴ تیر در هنروتجربه

فیلم سینمایی «پس از عاشقی» به کارگردانی محمدعلی صفورا از ۲۴ تیر در گروه سینمایی هنروتجربه اکران می‌شود. نوشته اکران «پس از عاشقی» از ۲۴ تیر در هنروتجربه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

حمیدرضا احمدی لاری را می‌شناسید؟

حمیدرضا احمدی لاری که به عنوان مستندساز، مترجم و استاد دانشگاه شناخته می‌شود، قرار است مورد تقدیر قرار بگیرد.

سه جایزه دیگر برای «آنها مرا دوست داشتند» در آمریکا

فیلم سینمایی «آنها مرا دوست داشتند» به کارگردانی محمدرضا رحمانی موفق شد سه جایزه جشنواره روزولت آیلند آمریکا را از آن خود کرد. نوشته سه جایزه دیگر برای «آنها مرا دوست داشتند» در آمریکا اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سه جایزه آمریکایی به فیلم ایرانی رسید

فیلم سینمایی «آن‌ها مرا دوست داشتند» در ادامه حضورهای جهانی خود، موفق شد سه جایزه جشنواره روزولت آیلند آمریکا را از آن خود کرد. به گزارش سینماسینما، فیلم سینمایی «آن‌ها مرا دوست داشتند» به کارگردانی محمدرضا رحمانی در بیست‌وهفتمین دوره جشنواره روزولت آیلند ‏(Roosevelt Island Film Festival) که از ۲۵ تا ۲۸ ژوئن در سالن […]

روایت کمترشنیده شده از ناصر تقوایی

ناصر تقوایی می‌گفت: وظیفه اصلی ما فیلمسازان، نویسندگان و نقاش‌ها این است که زبانی بومی برای این حرفه‌ها پیدا کنیم و بزرگترین کاری که این نسل می‌تواند انجام بدهد، غنی‌تر کردن آن است.

اولین تصویر بابک حمیدیان در «فیل»

اولین تصویر بابک حمیدیان در فیلم سینمایی «فیل» به کارگردانی رضا گوران منتشر شد.

منتظر بمانید..

آزاده؛ یادنامه ای برای عباس کیارستمی

آخرین خبرها

مرتبط با خبر

عباس کیارستمی

محمود بهرازنیا

خبرهای پربازدید

«شطرنج باد»؛ فروپاشی ساختارهای کهنه

رحمان احمدی به کادر فنی سپاهان اضافه شد

سایه‌ی سربازی بر سنگر تراکتور/ بیرو سرباز می‌شود و دروازه خالی؟

اعتبار مجدد برند «حسن» برای «بدنام» و «پردیسِ» صریح این روزها

اکران «پس از عاشقی» از ۲۴ تیر در هنروتجربه

حمیدرضا احمدی لاری را می‌شناسید؟

سه جایزه دیگر برای «آنها مرا دوست داشتند» در آمریکا

سه جایزه آمریکایی به فیلم ایرانی رسید

روایت کمترشنیده شده از ناصر تقوایی

اولین تصویر بابک حمیدیان در «فیل»

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

موزه سینمای ایران و شبی برای بزرگداشت عباس کیارستمی

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

بزرگداشت عباس کیارستمی در موزه سینما برگزار می‌شود

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

مجید برزگر

majid barzegar

به بهانه زادروز کیارستمی، شهیدثالث، تقوایی و پناهی؛ چهار شیوه برای دیدنِ جهان

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

عباس کیارستمی؛ برجسته‌ترین سینماگران ایرانی در صحنه جهانی

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

داستین هافمن

Dustin Hoffman

شصتمین جشنواره فیلم کارلووی واری؛فیلم عباس کیارستمی نمایش داده می‌شود/ اهدای سه جایزه و یک تجلیل

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

نمایش «کپی برابر اصل» به افتخار ژولیت بینوش

محسن مخملباف

mohsen makhmalbaf

محمود کلاری

mahmoud kalari

محمود کلاری رییس هییت داورانِ جشنواره زردآلوی طلایی شد

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

«ترکیب عجیبی از کیارستمی و زندگی»

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

فیلمسازی که عاشق «طعم گیلاس» شد

بهرام بیضایی

Bahram Beyzai

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

در رثای مردی که از فرهنگ ایران نوشید/ بیضایی؛ دلباخته شاهنامه

جعفر پناهی

jafar panahi

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

از «بادکنک سفید» تا «طعم گیلاس» در نیویورک

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

افتتاح جشنواره جهانی فیلم فجر با فیلمی از عباس کیارستمی

محمود کلاری

mahmoud kalari

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

داوران ایرانی معرفی شدند؛ افتتاح جشنواره جهانی فیلم فجر با فیلمی از عباس کیارستمی

همایون ارشادی

homayon arshadi

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

برای همایون ارشادی که به تازگی به ابدیت پیوست؛ بازیگر سکوت و تأمل

همایون ارشادی

homayon arshadi

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

یاد همایون ارشادی در قاب بهزاد خورشیدی

نمایش مستند «پاره تن من» در تهران