فرانکو نرو: پرکارتر از دوران جوانی‌ام هستم/ فیلم‌های فرهادی و کیارستمی را دیده‌ام/ تلویزیون سینما را نابود کرد

آی سینما: امروز جمعه سی و یکم فروردین نشست خبری جشنواره جهانی فجر با حضور فرانکو نرو بازیگر کهنه‌کار سینمای ایتالیا که در آثار فیلمسازان مطرحی مانند کلود شابرول، لوییس بونوئل، راینر ورنر فاسبیندر و ... ایفای نقش کرده و بابک کریمی به عنوان مترجم برگزار شد. 
در ابتدای نشست، نرو از سفرش به ایران ابراز خوشحالی کرد و گفت تا پیش از این به بیش از صد کشور دنیا سفر کرده بود که جای ایران در این لیست بسیار خالی بود. بازیگر ۷۶ ساله ایتالیایی گفت در حال حاضر مشغول بازی در یک فیلم سینمایی است که بخش‌های اولیه‌اش در ایتالیا مقابل دوربین رفته و هفته آینده به همراه عوامل فیلم راهی کوبا می‌شوند تا ادامه پروژه را در آنجا فیلمبرداری کنند که پنج هفته زمان خواهد برد. 
نرو در ادامه گفت بسیار افتخار می‌کند که تا امروز در ۲۲۰ فیلم سینمایی ایفای نقش کرده که این پرسوناژهای مختلف متعلق به سی ملیت دنیا بوده‌اند از روسیه، مجارستان و چک و یوگسلاوی گرفته تا انگلستان، امریکا و کانادا و ...
نرو که با بازی در نقش اصلی وسترن اسپاگتی معروف «جانگو» (سرجو کوربوچی، ۱۹۶۶) به شهرت رسید، اضافه کرد در سال‌های اخیر حتی از دوران جوانی‌اش به مراتب پرکارتر شده و سالی بیش از صد پیشنهاد سینمایی دارد.  او همین‌طور گفت قصد ندارد تا ده سال آینده بازنشسته شود و در صدد است طی سال‌های آینده علاوه بر بازی، چند فیلم هم شخصا کارگردانی کند.
نرو در اشاره به فیلم «جانگو» گفت: «من متعلق به دورانی هستم که شان کانری با ایفای نقش «جیمز باند» به شهرت رسید و با وجود بی‌شمار فیلم‌هایی که بعدتر بازی کرد برای همه جیمز باند بود و این موضوع در مورد من هم صدق می‌کند. من فیلم‌های زیادی بازی کردم ولی همچنان همه جا مرا با «جانگو» به خاطر می‌آورند.»
«جانگو» بدون سرمایه ساخته شدنرو که به گفته خودش بیش از چهارصد جایزه بین‌المللی در کارنامه دارد، به خاطره جالبی در مورد این فیلم اشاره کرد: «جالب است بدانید که این فیلم بدون سرمایه ساخته شد و چندین مرتبه به دلیل نبود پول تا پای تعطیلی رفت و تازه فیلمنامه‌ای هم در کار نبود. با همه این احوال، ناگهان تبدیل به اثری استثنایی شد.»
او همچنین از ساخته شدن فیلم جدید «جانگو» تحت عنوان «جانگو زنده است» خبر داد که فیلمنامه‌اش توسط جان سیلز نویسنده و فیلمساز مستقل امریکایی نوشته شده و قرار است جانگو را در دوران میانسالی‌اش به تصویر بکشد.
نرو یادآور شد در ۲۵ سال اخیر، بیش از ۹۵ درصد پروژه‌هایی که پذیرفته مربوط به پشنهادهای خارج از سینمای ایتالیا بوده و از آن‌جایی که آدم بسیار کنجکاوی‌ست و به سینمای ناب علاقه‌مند  است از پیشنهادهای سینمایی کشورهای مختلف همیشه استقبال می‌کند. نرو گفت: «افتخار می‌کنم که به سینمای اغلب کشورهای دنیا سرک کشیده‌ام.»
اسکورسیزی مولف نیست
بازیگر کهنه‌کار ایتالیایی درباره تفاوت‌های کار کردن در صنعت سینمای امریکا و ایتالیا هم توضیحات جالبی داد. نرو گفت: «در امریکا پنج یا شش کمپانی بزرگ وجود دارد مثل برادران وارنر و پارامونت و ... که تولیدات اصلی دست‌شان است. در صنعت سینمای امریکا اول بازیگر انتخاب می‌شود. بررسی می‌کنند ببینند کدام بازیگر فیلم‌هایش بفروش است و گیشه دارد. مرحله بعد، انتخاب کتاب‌های پرفروش و بعد هم پیدا کردن فیلمنامه‌نویسی‌ست که بتواند اثر اقتباسی خوبی خلق کند. البته که گاهی هم فیلمنامه‌ها قصه اوریجینال دارند.» 
نرو تاکید کرد: «به جز پنج، شش کارگردان مولف امریکایی از جمله الیور استون (که از مهمانان جشنواره جهانی فجر امسال است) و وودی آلن و ... (او مولف بودن اسکورسیزی را رد کرد)، معمولا بیش از نود درصد کارگردان‌های امریکایی کارمندهایی هستند که به استخدام استودیوها در می‌آیند. برای مثال، اگر دعوایی بین بازیگر و کارگردان رخ بدهد قطعا این کارگردان است که از سر صحنه اخراج و ادامه همکاری با او منتفی می‌شود.»
او در ادامه توضیح داد: «یک روز قبل از شروع فیلمبرداری، فیلمنامه‌ای به شما تحویل می‌شود که علاوه‌بر متن، برنامه‌ریزی لحظه به لحظه حضورتان سر صحنه را مشخص کرده، از ساعت گریم و وقت غذا گرفته تا زمان‌هایی که طبق پیش‌بینی هواشناسی قرار است باران و برف ببارد.»
شرایط تولید فیلم در ایتالیا 
او سپس به تفاوت تولید فیلم در کشور خود اشاره کرد: «در حالی‌که در ایتالیا فضای فیلمسازی کاملا متفاوت است. ابتدا کارگردان‌ است که تصمیم می‌گیرد فیلمی را مقابل دوربین ببرد. مرحله بعدی رفتن پیش تهیه‌کننده و تعریف کردن طرح فیلمنامه‌ست و از آن‌جایی که خودش مجبور است به جای بازیگرها دیالوگ‌ها را با شور و هیجان و زنده ادا کند، تهیه‌کننده هم متعاقبا جوگیر و احساساتی می‌شود و می‌گوید فیلم را بسازیم. اما تازه مساله سرمایه مطرح می‌شود که هیچ‌وقت فراهم نیست. به همین دلیل هم همیشه با کشورهای فرانسه و اسپانیا و آلمان تولیدات مشترک داشته‌ایم. مرحله بعد انتخاب بازیگر است.»
نرو توضیح داد: «من همیشه می‌گویم که کارگردان‌های ایتالیایی فشار پایین هستند چون تا بیایند به خودشان بجنبند و ضبط فیلم را شروع کنند بعد از ظهر شده و تا قبل از آن فقط حرف می‌زنند، قهوه می‌خورند و سیگار می‌کشند!»
خاطراتی از فاسبیندر و وارهول 
این بازیگر ایتالیایی که برای مخاطبان صدا و سیما به خصوص در دهه‌های شصت و هفتاد و نزد تماشاگران پیش از انقلاب نیز شناخته شده است، درباره خاطره همکاری با فاسبیندر آلمانی گفت: «وقتی پذیرفتم و به برلین رفتم تا در فیلمش بازی کنم اولین سوالی که پرسیدم این بود که می‌خواهی این شخصیت را چطور برایت بازی کنم و جوابش این بود که تو هر طور خودت صلاح می‌دانی نقش را اجرا کن و اگر جایی نیازی شد با هم صحبت می‌کنیم. دیگر حتی یک کلمه هم چیزی نگفت. آدمی خجالتی بود. یک روز مرا به منزلش دعوت کرد و دیدم یک مجموعه چهل تایی از فیلم‌هایی که تا آن روز بازی کرده بودم را گردآوری کرده بود. از هوادارنم بود. اندی وارهول هنرمند معروف آن دوران هم همیشه سر صحنه فیلمبرداری‌مان حضور داشت.»
نرو همچنین در پاسخ به سوال یکی از حاضران در نشست درباره دلایل ساخته نشدن دنباله وسترن اسپاگتی محبوب «که‌ئوما» گفت: «اتفاقا قرار بود پارسال دنباله این فیلم با عنوان «که‌ئوما بر می‌خیزد» و بازگشت همان کارگردان قبلی ساخته شود، اما به لحاظ تامین سرمایه فیلم مشکلاتی پیش آمد که تولیدش را تا امروز به تاخیر انداخته است.»
الگویم اسپنسر تریسی بود
نرو از اسپنسر تریسی بازیگر امریکایی به عنوان الگویش در جوانی یاد کرد و علتش را «سادگی» این بازیگر عنوان کرد. او در ادامه گفت: «ولی چند سال بعد، شانس آن را داشتم که با لارنس الیویه همبازی شوم. او می‌گفت تو مرا یاد جوانی خودم می‌اندازی. فیزیکی داری که همیشه می‌توانی نقش قهرمان‌ها را بازی کنی. او به من گفت باید سالی یک فیلم بازی کنی و مطمئن باشی قرار است موفق باشد و تکراری نباشد. (الیویه) گفت بازیگر باش و ریسک کن! بالا و پایین خواهی داشت ولی ثمره‌اش را در بلندمدت خواهی دید.»
او درباره تفاوت نسل جدید بازیگران سینما با هم‌عصران خودش و همین‌طور نسل قبل از خودش گفت، حسابی به «تلویزیون» و تولیداتش حمله کرد و آن را عامل اصلی «خراب شدن» نسل فعلی بازیگران دانست. نرو در این‌باره گفت: زمان ما تلویزیون نبود. من در دورانی به دنیا آمدم که «کاریزما» ویژگی اصلی بازیگران هم‌نسل من و نسل قبلی بود. از پل نیومن و مارلون براندو و کری گرانت گرفته تا آلون دلون و خود من فرانکو نرو همگی کاریزما داشتیم.
فیلم‌های فرهادی و کیارستمی را دیده‌ام
او درباره شناختش از سینمای ایران گفت چندان با فیلم‌های ایرانی آشنا نیست و فقط فیلم‌های کیارستمی و فرهادی را تماشا کرده است. نرو یادآور شد دوست صمیمی‌اش ویتوریو استورارو که در سال‌های اخیر به همراه مجید مجیدی فیلم «محمد» را مقابل دوربین برده برایش تعریف کرده از حاصل این همکاری بسیار راضی بوده است.
تلویزیون سینما را نابود کرد
نرو همچنین سینمای دهه ۵۰، ۶۰ و ۷۰ ایتالیا را سینمایی «زیبا» و «تکرارناپذیر» توصیف کرد و گفت: «بسیاری از فیلمسازان سرشناس امریکا اذعان کرده‌اند که از سینمای آن دوران ایتالیا چیزهای بسیاری یاد گرفته‌اند. اما آن دوران دیگر هرگز بر نمی‌گردد، چون تلویزیون همه جا را قبضه کرده. نمی‌توانی بدون این‌که حق آنتن تلویزیون داشته باشی فیلم بسازی و در نتیجه، در حال حاضر عده‌ای کارمند جایگزین تهیه‌کنندگان سینما شده‌اند که بر صنعت فیلمسازی حاکم‌اند. به همین خاطر، مولف به نوعی اخته می‌شود‌ و قادر نخواهد بود فیلم مورد نظرش را بسازد.متاسفانه تلویزیون، سینما را نابود کرد. رفتن به سینما به این معنی است که خودت انتخاب می‌کنی چه فیلمی ببینی. به سینما می‌روی، هزینه بلیت را می‌پردازی، در تاریکی و سکوت به تماشای فیلم می‌نشینی و دست آخر، تصمیم می‌گیری از فیلم خوشت آمده است یا نه. اما وقتی فیلم از تلویزیون پخش می‌شود هرکس در خانه مشغول کار خودش است، یکی تلفن جواب می‌دهد، یکی غذا می‌خورد و ... و آن وسط تکه‌هایی از فیلم هم می‌بیند. در چنین فضایی، به کاری که در فیلم انجام شده احترام گذاشته نمی‌شود.»
از نظر نرو، این گفته که بازیگر تاریخ مصرف دارد، اشتباه محض است. او تاکید کرد: «اگر این‌طور بود من الان سالی صد پیشنهاد نداشتم. ولی چون هم ژن خوبی از والدینم به ارث برده‌ام که باعث شده از سنم جوان‌تر به نظر برسم و هم پرشور و هیجانم، همچنان پیشنهاد دارم. البته مثل همه کارها، در این حرفه هم به قدری خوش‌شانسی نیاز هست.»
اگر اسکار بگیرم...
نرو در اواخر صحبت‌هایش به نکته جالبی اشاره کرد: «سال‌ها پیش عده‌ای به من گفتند تو دیگر به چیزی که می‌خواستی رسیدی و تمام شد. جواب من این بود که فقط وقتی مرا در تابوت گذاشتید می‌توانید بگویید رسیدم. انسان باید تا آخرین لحظه پیش از مرگ هم برای بهتر شدن و تعالی زحمت بکشد.»
بازیگر کهنه‌کار ایتالیایی که به رغم دریافت چند صد جایزه، تا امروز موفق به برد جایزه اسکار نشده، در پایان گفت: «اگر روزی برنده اسکار بهترین بازیگر بشوم، این جایزه را تقدیم می‌کنم به همه بازیگران مستعد دنیا - چه زن و چه مرد - که متاسفانه به قدر کافی شانس نیاوردند.»

۹۴۱۴

• سی و ششمین جشنواره جهانی فجر
• فرانکو نرو