روزنامهنگارانی که زمستان سرد سال ۱۳۴۲ به تماشای نمایش «شش شخصیت در جست وجوی نویسنده» نشستند، به دو موضوع توجه بسیار کردند؛ معرفی لوییجی پیراندللو، به عنوان نمایشنامهنویسی بزرگ و بازی فروغ فرخزاد روی صحنه تئاتر.
به گزارش ایسنا، هشتم دی ماه سالروز تولد فروغ فرخزاد است؛ یکی از شاعران معاصر اما این گزارش، نگاهی است گذرا به حضور فروغ در عرصه تئاتر.
دهه چهل بود و پری صابری، بانوی جوانی که برخلاف نظر پدر و مادرش، رشته پزشکی را انتخاب نکرده بود و در فرانسه درس تئاتر خوانده بود، به ایران بازگشت. او حالا میخواست وارد فضای تئاتر شود و آنچه را در فرنگ آموخته بود، روی صحنه بیازماید اما کسی را در حوزه فرهنگ و هنر نمیشناخت. پدرش، او را به یکی از دوستان خود سپرد و این دوست، کسی نبود جز ابراهیم گلستان.
و این سرآغاز آشنایی صابری بود با شاعرانی همچون سهراب سپهری، مهدی اخوان ثالث و فروغ فرخزاد.
آن گونه که صابری در یکی از نشستهای خود گفته است، او فروغ را در زمانی شناخت که شاعری در اوج شهرت بود. شاید از همین رو وقتی فروغ پیشنهاد داد که در نمایش صابری با نام «شش شخصیت در جست و جوی نویسنده» بازی کند، خانم کارگردان یکه خورد که چرا فروغ میخواهد در نمایش کسی کار کند که هنوز اسم و رسمی به هم نزده و به گفته خودش در قعر گمنامی است.
با این حال این اتفاق رخ داد و صابری که این همکاری را یکی از لذتبخشترین تجربههای زندگی خود دانسته، در این باره گفته است: «در حالی که هرگز نفهمیدم چرا خواست در آن نمایش و آن نقش بازی کند، ولی اذعان میکنم که کارش را به بهترین نحو انجام داد. به تنها کسی که نیاز نبود بگویم پیراندللو چه میخواهد بگوید، او بود. گویی او بیش از همه ما به آن متن تسلط داشت. در کل آدم عجیبی بود و نبوغ فوقالعادهای داشت.»
نمایش «شش شخصیت در جست و جوی نویسنده» به عنوان کاری از گروه تئاتر «پازارگاد» به مدت ۱۰ شب روی صحنه رفت. گروهی که سال ۱۳۴۲ نقطه عطفی درخشان را تجربه کرد؛ ابراهیم گلستان، پری صابری و حمید سمندریان رسما سرپرستی گروه را به عهده گرفتند و آن را به ثبت رساندند.
آن گونه که عباس یوسفیانی در تاریخچه گروه تئاتر «پازارگاد» نوشته است، گلستان عکسهای برورشور نمایش «شش شخصیت ...» را در استودیوی خود گرفت و فروغ هم مطالب مربوط به نمایش را نگاشت.
نمایش با بازی پرویز فنیزاده، پرویز پورحسینی، سعید پورصمیمی، اسمعیل محرابی که در آن زمان بازیگران شناخته شده تئاتر بودند، همراه با چند چهره جوان همچون مسعود فقیه، شهلا هیربد، فیروز بهنام، خسرو پورحسینی و خواهر کوچکترش، یک خانم فرانسوی و فروغ فرخزاد به روی صحنه رفت.
بهمن سال ۱۳۴۲ در میان برف و سرمای سخت، بیشتر صندلیهای سالن ناشناختهی انجمن ایران آمریکا پر شد. نقدهای خوبی بر نمایش نوشته شد که بخشی از آن به دلیل شهرت فرخزاد بود و بخشی به دلیل انتخاب نمایشنامهای از پیراندللو که نویسندهای چیرهدست و برنده نوبل ادبیات بود.
بر اساس یادداشت عباس یوسفیانی (منتشر شده در کتاب این صحنه خانه من است)، سعید پورصمیمی با اینکه در این نمایش نقش کوتاهی داشت ولی نشان داد از استعدادی درخشان بهرهمند است.
اما حضور فروغ در تئاتر تنها به بازی در این نمایش محدود نشد. او برای چند نمایش حمید سمندریان شعر سرود.
سمندریان عموما نمایشنامههای مورد نظرش را خود ترجمه میکرد. او معتقد بود این ترجمهها بیش از اینکه ارزش ادبی داشته باشد، ترجمههایی است برای اجرای نمایش چراکه او متنهای نمایشی را از زاویه دید کارگردان، ترجمه میکرد.
سمندریان که برای اجرای تئاتر سری پر شور داشت، مشغول ترجمه نمایشنامه «دایره گچی قفقازی» نوشته مشهور برشت بود. فروغ ابراز تمایل کرد که بخش اشعار آن را ترجمه و به شعر تبدیل کند. این همکاری آغاز شد و البته ادامه پیدا کرد.
فروغ بیتاب بود که نمایش «دایره گچی قفقازی» روی صحنه برود نه فقط به این دلیل که او شعرهای این نمایشنامه را ترجمه کرده بود. دلش میخواست ببیند این نمایشنامه روی صحنه چگونه جان میگیرد؛ آرزویی که هرگز به آن نرسید چراکه نمایش در زمان حیات او اجرا نشد.
با این حال، ترجمه شعرهای نمایشنامه «دایره گچی قفقازی» سبب شد سمندریان دیگر دست از ترجمه اشعار نمایشنامههای مورد نظر خود بکشد و تنها به ترجمه واژگان بسنده کند. او ترجمه اشعار را به فروغ سپرد. از جمله همکاریهای میان آنان، سرودن اشعار نمایشنامه «ملاقات بانوی سالخورده» است که سبب شد سمندریان کتاب نمایشنامه را به فروغ تقدیم کند هرچند این کتاب بعد از درگذشت شاعر منتشر شد.
در مدتی که این دو هنرمند با یکدیگر همکاری کردند، فروغ اشعار نمایشنامههایی دیگر مانند «ازدواج آقای می سی سی پی» و «چگونه رنجهای موکین پوت برطرف میشود» را هم ترجمه کرد و به گفته سمندریان، یک جور دخالت موزیکالی هم در شعرها داشت چون ذوق او بسیار متنوع بود.
دهه چهل را دهه طلایی فرهنگ و هنر میدانند نه تنها به دلیل آثار درخشانی که در این مقطع خلق شده بلکه چون در این دوره هنرمندان شاخههای گوناگون در تجمعات هنری مدام باهم حشر و نشر داشتند و ارتباط نزدیک میان آنان، اتفاقات بزرگی را رقم زد.

زنده یاد حمید سمندریان
خانه ابراهیم گلستان هم یکی از همان محفلهای هنری بود. خانهای که در آن چهرههایی همچون سهراب سپهری، پری صابری، فروغ فرخزاد، فرخ غفاری و هنرمندان دیگر عصرهای جمعه گرد هم میآمدند و درباره مباحث مختلف هنری گپ و گفت میکردند، از تجربیات یکدیگر باخبر میشدند و با هم ایدههای مشترک میپروردند.
در همین گفت و گوهای دوستانه بود که سمندریان وجوه دیگری از فروغ را پیدا کرد؛ یک انسان صریحاللهجه که زبانش هیچ گاه تیزی و برندگی خود را از دست نمیداد. او در کتاب «این صحنه خانه من است» درباره او گفته است: «...حتی خشنترین اظهارنظرها را داشت ولی نکته زیبا در فروغ این بود که همه این رفتارهای او از اصالتش میآمد و هیچ گاه تظاهر نمیکرد. اگر از کسی خوشش نمیآمد، بدون تعارف ابراز میکرد. به این بیپروایی و رکگویی شهره بود و همین مساله برایش باعث دشمنسازی میشد. من این ویژگی فروغ را بسیار دوست داشتم. زبانش هیچوقت تیزی و برندگی خود را از دست نمیداد. او برای خوشایند و مصلحت کسی حرف نمیزد.»

پری صابری
اما شاید جالبترین نکته درباره حضور فروغ فرخزاد در تئاتر در صحبتهای پری صابری نمود داشته باشد.
این کارگردان زمستان سال ۱۳۹۳ در یکی از نشستهای کتابفروشی آینده از نکته جالبی سخن گفته است: «بعد از آن نمایش (نمایش «شش شخصیت در جستجوی نویسنده» که فروغ در آن بازی کرد) وقتی میخواستم «مرغ دریایی» چخوف را کار کنم، فروغ مایل بود در آن هم بازی کند، ولی من چون تمام کارهای آن نمایشنامه از ترجمه و کارگردانی گرفته تا طراحی صحنه را خودم انجام داده بودم، دوست داشتم خودم هم بازی کنم و همین کار را هم کردم.»
با این همه پری صابری که در سالهای بعد از انقلاب، عموما در نمایشهایش به زندگی شاعران پارسی توجه داشته و کمتر نمایشنامهای خارجی روی صحنه برده است، سال ۱۳۸۴ نیز نمایش «من از کجا، عشق از کجا» را بر اساس زندگی فروغ فرخزاد در تالار اصلی مجموعه تئاتر شهر روی صحنه برد. او اوایل انقلاب که به خارج از کشور سفر کرد، این نمایش را در کشورهای مختلفی روی صحنه برده بود.
سینماسینما، محدثه واعظیپور؛ این روزها، شاید صحبت کردن از تئاتر و کلانتر از آن، هنر گزاف به نظر برسد، اما اگر هنر نبود، این روزهای سخت، دشوارتر و غیرقابل تحملتر از کار درمیآمد. هنوز هم، هنر پناهگاهی است برای انسان، تا شاید اندوهِ زیستن در بحران را دوام بیاورد. آریان...
دیروز
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
منوچهر فرید، بازیگر قدیمی سینما و تئاتر و تلویزیون که همنسل پرویز فنیزاده، جمشید مشایخی و… بود، در شهر ملبورن، استرالیا چشم از جهان فروبست. به گزارش سینماسینما، منوچهر فرید متولد ۱۳۱۶ بود. او پس از تجربههای مختلف تئاتری از اجراهای صحنهای گرفته تا نمایشهای زنده تلویزیونی، به خصوص همکاریهای...
۱۴۰۵/۰۴/۱۳
نام حمید سمندریان با نمایشنامه «گالیله» گره خورده است؛ نمایشنامهای که او بارها قصد اجرایش را داشت و هرگز فرصت ...ادامه مطلب
۱۴۰۴/۰۴/۲۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
محمداحسان مفیدی کیا فعال فرهنگی در یادداشتی به مستند «حمید هما» و زندگی هما روستا و حمید سمندریان پرداخته است. ...ادامه مطلب نوشته نگاهی به مستند «حمید هما»؛ مرور یک زندگی عاشقانه با چاشنی تئاتر اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۲/۲۲
نمایشنامه «باغ وحش شیشهای» اثر تنسی ویلیامز با ترجمه استاد حمید سمندریان، بهکارگردانی محمد برهمنی و سعید زارعی در سالن ...ادامه مطلب نوشته «باغ وحش شیشهای» روی صحنه سالن استاد انتظامی اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۲/۱۳
اگر دردی را که نقشت تحمل میکند، حس نکنی، دروغ میگویی. و صحنه، جای دروغ نیست. / حمید سمندریان المیرا ...ادامه مطلب نوشته «صحنه» جای دروغ نیست؛ در باره حمید سمندریان که جایش همچنان خالیست اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۲/۰۹
دهمین روز از چهل و سومین جشنواره بین المللی تئاتر فجر به نام و احترام حمید سمندریان برگزار می شود. ...ادامه مطلب نوشته دهمین روز جشنواره تئاتر فجر به حمید سمندریان تقدیم شد اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۱/۱۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
حمید لبخنده، کارگردان باسابقه تئاتر، تلویزیون و سینما، عصر شنبه (۱۸ دی) در سن ۷۰ سالگی درگذشت. او متولد اهواز بود و در دوران تحصیل کارگردانی و بازیگری تئاتر، نزد هنرمندانی نظیر حمید سمندریان، بهرام بیضایی و علی رفیعی تعلیم دید. لبخنده از دهه ۶۰ شروع به ساخت سریالهای تلویزیونی...
۱۴۰۰/۱۰/۱۹
فرزند و مدیر آکادمی هنرهای نمایشی حمید سمندریان همزمان با آغاز کار مجدد این موسسه بعد از ۲۱ ماه تعطیلی، اظهار داشت: وجه ممیز این آکادمی، اتکا به تعهد و ...ادامه مطلب
۱۴۰۰/۰۸/۰۹
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
کاوه سمندریان، فرزند حمید سمندریان و هما روستا خبر داد که چراغ آموزشگاه پدرش، بعد از حدود دو سال تعطیل روشن شده و این آموزشگاه از پاییز امسال فعالیت خود را آغاز کرده است.
۱۴۰۰/۰۸/۰۹
مراسم یادبود زنده یاد پری صابری، نمایشنامهنویس، مترجم و کارگردان تئاتر ایران با حضور جمعی از استادان، هنرمندان و علاقهمندان جمعه ۱۸ آبان در مرکز تئاتر مولوی برگزار شد. به گزارش سینماسینما، این برنامه با سخنرانی ژاله آموزگار و حسین پاکدل و با پخش بخشهایی از مستند «پری بانو» برپا...
۱۴۰۳/۰۸/۱۹
یاد پری صابری کارگردان نوگرای تئاتر ایران در حضور هنرمندان تئاتر، سینما و موسیقی گرامی داشته شد. به گزارش مهر، ...ادامه مطلب نوشته پری صابری؛ هنرمندی که درک عمیقی از زیبایی داشت اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۸/۱۹
مراسم تشییع پیکر پریصابری، کارگردان تئاتر امروز جمعه ۲۳ شهریورماه در پهنه رودکی برگزار شد.
۱۴۰۳/۰۶/۲۳
پری صابری برای آخرین بار به تالار وحدت آمد و روی دست علاقمندان و همکارانش به سمت بهشت زهرا (س) ...ادامه مطلب نوشته آخرین حضور پری صابری در تالار وحدت اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۶/۲۳
مراسم خاکسپاری پری صابری، هنرمند فقید تئاتر، روز جمعه ۲۳ شهریور ماه برگزار میشود. تیمور شیرینلو، فرزند این هنرمند در ...ادامه مطلب نوشته پری صابری روز جمعه به خاک سپرده میشود اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۶/۲۱
در پی درگذشت پری صابری، هنرمند پیشکسوت تئاتر، حمید نیلی، مدیرکل هنرهای نمایشی، این فقدان را به خانواده وی و ...ادامه مطلب نوشته پری صابری آفرینشگر آثار ماندگار و ملی تئاتر ایران بود اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۶/۲۱
پری صابری کارگردان سرشناس تئاتر بعد از مدتها مبارزه با بیماری دار فانی را وداع گفت. به گزارش سینماسینما، پری صابری کارگردان سرشناس تئاتر ایران بعد از مدتها مبارزه با بیماری بعدازظهر روز سهشنبه بیستم شهریور ماه دار فانی را وداع گفت. مریم شیرینلو دختر این کارگردان، خبر درگذشت این...
۱۴۰۳/۰۶/۲۱
پری صابری، کارگردان باسابقه تئاتر که در چند سال اخیر درگیر بیماری بود، درگذشت. محمد حاتمی، دیگر بازیگر و کارگردان ...ادامه مطلب نوشته پری صابری درگذشت اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۶/۲۱
مراسم افتتاحیه نمایش «۲۴۲۴» به نویسندگی و کارگردانی «زری اماد» و تهیه کنندگی «فرهاد قائمیان» با حضور تعدادی از هنرمندان شناخته شده تئاتر، سینما و تلویزیون در سالن خلیج فارس ...ادامه مطلب نوشته اجرای اول نمایش «۲۴۲۴» به پری صابری تقدیم شد اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۳/۲۱
مستند پرتره استاد پری صابری با عنوان «پری بانو» به کارگردانی بیژن شکرریز در خانه هنرمندان ایران به نمایش درمیآید. به گزارش روابط عمومی خانه هنرمندان، مستند پرتره استاد پری ...ادامه مطلب نوشته نمایش مستند «پری بانو» در خانه هنرمندان اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۱/۲۴
سینماسینما، محمد ناصریراد «خشت و آینه» ساخته ابراهیم گلستان در سال ۱۳۴۳، در میانه دههای شکل میگیرد که تهران زیر فشار شتاب توسعه، مهاجرت گسترده و تغییرات اجتماعیِ پس از انقلاب سفیدِ شاه و ملت، سیمایی دوگانه یافته است؛ شهری که از یکسو ویترین مدرنیته را با خیابانهای عریض، زرق...
۱۴۰۴/۱۱/۳۰
سینماسینما، فرزانه متین اصطلاح موج نو نخستینبار در ادبیات انتقادی اوایل دهه ۱۳۵۰ در ایران بهکار رفت و برای توصیف مجموعهای از فیلمهای متفاوت و بحثبرانگیز ایرانی که در دهههای ۴۰ و ۵۰ توسط گروهی از فیلمسازان جوان و روشنفکر ساخته شده بودند، استفاده شد. فیلمسازانی همچون فرخ غفاری، ابراهیم...
۱۴۰۴/۰۸/۰۱
فیلم «موج و مرجان و خارا» به کارگردانی آلن پنداری و تهیهکنندگی ابراهیم گلستان به نمایش درمیآید. به گزارش سینماسینما، فیلم «موج و مرجان و خارا» به کارگردانی آلن پندری و تهیهکنندگی ابراهیم گلستان به سفارش شرکت ملی نفت ایران ساخته شده که تولید آن در سال ۱۳۳۷ آغاز شد...
۱۴۰۴/۰۲/۲۸
کتاب «داستانها و فیلمهای ابراهیم گلستان (متن و فرامتن)» نوشته رسول نظرزاده منتشر شد. به گزارش سینماسینما، این کتاب در ۳۱۶ صفحه با شمارگان ۳۳۰ نسخه و قیمت ۳۹۰ هزار تومان در انتشارات مروارید راهی بازار کتاب شده است. در مقدمه این کتاب آمده است: در این کتاب، مجموعه آثار...
۱۴۰۴/۰۱/۲۰
ششمین جایزه داستاننویسی «ارغوان» با معرفی برگزیدگان و با یادی از ابراهیم گلستان و رضا حداد به کار خود پایان داد. به گزارش سینماسینما، آیین پایانی این جایزه، شامگاه شنبه ۲۶ خرداد ماه در پردیس موسیقی و تئاتر باغ کتاب، با خوشامدگویی اوژن حقیقی، دبیر این جایزه آغاز شد و...
۱۴۰۳/۰۳/۲۷
ششمین جایزه داستاننویسی «ارغوان» با معرفی برگزیدگان و با یادی از ابراهیم گلستان و رضا حداد به کار خود پایان داد. به گزارش ایرنا، آیین پایانی ششمین جایزه داستاننویسی «ارغوان» ...ادامه مطلب نوشته تجلیل از برگزیدگان ششمین جایزه داستاننویسی «ارغوان» اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۳/۲۷
بیست و هفتمین دوره جشنواره فیلم کرالا در هند با نمایش «لامینور» و «خشت و آینه» ساختههای داریوش مهرجویی و ابراهیم گلستان، به این دو سینماگر درگذشته ایرانی ادای احترام میکند. به گزارش سینماسینما، بیست و هشتمین جشنواره فیلم کرالا از ۱۷ تا ۲۴ آذر (۸ تا ۱۵ دسامبر )...
۱۴۰۲/۰۹/۱۷
سینماسینما، محمد حقیقت: جشن تولد ژان لوک گدار مقابل خانهای که در آن به دنیا آمده، برگزار میشود. ژان لوک گدار، فیلمساز و منتقد برجسته، فردا سوم دسامبر ۹۱ ساله میشود. او بدون شک از تاثیرگذار ترین کارگردان های سینمای جهان در ۶۰ سال اخیر است. تعدادی از سینهفیلها (عاشقان...
۱۴۰۰/۰۹/۱۱
چهارصد و هشتاد و چهارمین برنامه «سینماتک» خانه هنرمندان ایران با نمایش چهار مستند نادر و مرور فعالیت و آثار سینماگران برجسته آنها برگزار شد. به گزارش سینماسینما، به نقل از روابط عمومی خانه هنرمندان ایران، چهارصد و هشتاد و چهارمین برنامه «سینماتک» خانه هنرمندان ایران با نمایش مستندهای کمیاب...
۱۴۰۰/۰۹/۰۹
چهارصد و هشتاد و چهارمین برنامه سینماتک خانه هنرمندان ایران به نمایش آثار مستندی از پرویز کیمیاوی، ژیلا مهرجویی، جواد گنجیزاده، ابراهیم گلستان و منوچهر طبری اختصاص دارد. به گزارش سینماسینما به نقل از روابط عمومی خانه هنرمندان ایران، در تازهترین برنامه سینماتک خانه هنرمندان ایران، مجموعهای از آثار با...
۱۴۰۰/۰۹/۰۶