خوانشی از نخستین فیلم ناصر تقوایی/ در ستایش سکوت و انزوا
سینماسینما، فرزانه متین
اصطلاح موج نو نخستینبار در ادبیات انتقادی اوایل دهه ۱۳۵۰ در ایران بهکار رفت و برای توصیف مجموعهای از فیلمهای متفاوت و بحثبرانگیز ایرانی که در دهههای ۴۰ و ۵۰ توسط گروهی از فیلمسازان جوان و روشنفکر ساخته شده بودند، استفاده شد. فیلمسازانی همچون فرخ غفاری، ابراهیم گلستان، امیر نادری، ناصر تقوایی، سهراب شهید ثالث، بهرام بیضایی، داریوش مهرجویی و بهمن فرمانآرا از چهرههای شاخص این جریان بودند.
حمید نفیسی، سینمای موج نو را در تقابل با جریان مسلط آن زمان، یعنی فیلمفارسی، سینمای دگراندیش نامیده بود. بیتردید، اگر سینمای ایران به شهرتی جهانی دست یافته، بخش بزرگی از آن را باید مدیون موفقیتهای اولیه فیلمسازان موج نو دانست. پرویز جاهد درباره این جریان مینویسد:
«سینمای موج نو، پاسخی بود به ولع زیباییشناسانهی تماشاگران ایرانی که تشنهی سینمای هنری و متفاوت با محصولات عامهپسند داخلی و همتراز با نمونههای مدرن اروپایی بودند؛ سینمایی که تأثیر نئورئالیسم ایتالیایی و اگزیستانسیالیسم موج نوی فرانسه در آن آشکار بود.»
در این میان، ناصر تقوایی، فیلمسازی ۲۹ ساله و از دستیاران ابراهیم گلستان، در سال ۱۳۴۹ فیلمی ساخت با نام «آرامش در حضور دیگران»؛ اثری جسورانه که میتوان آن را یکی از سیاسیترین آثار پیش از انقلاب دانست، چراکه با نگاهی انتقادی، پروژه مدرنیزاسیون شاه را به چالش میکشید. این فیلم، تقابل میان سنت و مدرنیته را در قالبی ۹۰ دقیقهای با دقت و انسجام به تصویر میکشد.«آرامش در حضور دیگران» نخستین فیلم بلند ناصر تقوایی بود و براساس داستان کوتاهی از مجموعهی «واهمههای بینامونشان» اثر غلامحسین ساعدی ساخته شد. ویژگی ذهنی و روانکاوانهی داستان ساعدی، بهعنوان شاخصهی اصلی آن، بهخوبی در فیلم تقوایی نیز بازتاب یافته است.
فیلم داستان یک سرهنگ بازنشسته را روایت میکند که از تهران به شهرستان کوچ کرده، ازدواج مجدد کرده و حال پس از مدتی، به تهران بازگشته است. دو دختر بزرگ او، ملیحه و مهلقا، در تهران پرستار هستند. تقوایی در نخستین تجربه سینماییاش، روایتی آرام و بدون تنش بیرونی را پیش میبرد. در این روایت، سکوت نقش پررنگی دارد و بهنوعی به یک شخصیت مستقل تبدیل میشود. دوربین، مانند ناظری بیطرف، مخاطب را در خانه و میان روزمرگیها هدایت میکند. دیالوگهای فیلم آکنده از گفتارهای درونی و مالیخولیاییست، بهویژه زمانی که صدای ذهن آشفتهی سرهنگ با گامهای او در میدان نظامی همنوا میشود.
تقوایی در «آرامش در حضور دیگران» به نمایش رویاهای درهمشکستهی انسانهایی میپردازد که در خلأ عاطفی، تنهایی و انزوا، بدون هیچ افقی، بهدنبال پناهگاهی هستند. در اوج نمادهای آزادی غربی، آنچه در نهایت پیروز است، سنت است. ملیحه و مهلقا هر یک درگیر رابطههایی هستند که سرنوشتهای متفاوتی در انتظارشان است؛ یکی با خودکشی به زندگیاش پایان میدهد و دیگری ازدواج میکند. هیچ سکانس خوشبینانهای در فیلم دیده نمیشود؛ جهان فیلم تقوایی، در مواجهه با تاریکی، تلخ و گزنده است و همه شخصیتها در نهایت، تنها و مستأصل، به زندگی خود ادامه میدهند. پایان فیلم، یک تراژدی تمامعیار است.
از منظر فنی، فیلم از ساختارهای خاصی بهره میبرد. یکی از ویژگیهای بارز آن، پرهیز از استفاده از عمق میدان است؛ دوربین تنها بر یک شخصیت تمرکز دارد و سایر شخصیتها در پسزمینه محو میشوند، بازی نور و رنگ در فیلم غوغا میکند. این فیلم پس از نخستین اکران، با سانسور دولتی مواجه شد و تقوایی از همان گام نخست، طعم سانسور را چشید. فیلم بار دیگر در سال ۱۳۵۲ اکران شد، اما اینبار نیز با اعتراض صنف پرستاران، به آرشیو فیلمهای توقیفشده پیوست.
تقوایی دربارهی تأثیرپذیری خود از ابراهیم گلستان گفته بود:
««آرامش در حضور دیگران»، یک فیلم مستند نیست ولی به دلیل تاثیری که از کار با ابراهیم گلستان در «خشت و آینه» گرفته بودم، ساخت مستندی دارد. قصهی فیلم درست مانند یک ماجرای واقعی اتفاق افتاد و البته خط داستانیاش پررنگتر از «خشت و آینه» بود.»
آخرین خبرها
- «خائن کشی» آنلاین میشود
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- تبری بهرام بیضایی از شبکه من و تو
- فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
- اکران آنلاین «قیف» از سهشنبه
- اولین اجرای «مزین السلطنه» تقدیم خبرنگاران میشود/ «ژن زامبی» در راه تماشاخانه هما
- وقتی از سینمای حرفه ای و اصیل حرف می زنیم
- نیرویی ماورایی برای فوتبالیستها؛ وقتی یک عشق زنانه میتواند کریستیانو رونالدو را هم دگرگون کند!
- بازگشت دِپ به هالیوود؛ پنه لوپه کروز و جانی دپ در یک فیلم اکشن مهیج بازی میکنند
- «پیر پسر» بهترین فیلم جشنواره لندنبریز شد
- «کیک محبوب من»؛ روایت سهل و ممتنع تنهایی
- فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ
- خواننده محبوب کشور: دوست دارم فرهاد مجیدی در ردیف اول کنسرتم مرا تماشا کند!
- رقابت «پیر پسر» در جشنواره ایرلندی
- فیلمی به تهیهکنندگی نوید محمدزاده در جشنواره لوکارنو
- چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟
- تخریب دریک توسط تیم ملی آرژانتین با اشاره به کندریک لامار
- حکایت کوسههای مکانیکی «آروارهها» اسپیلبرگ
- ماراتن عذاب؛ کریستیانو رونالدو و اشکهایی که باید سرازیر میشد
- فیلمهای سعید سهیلی و مهران مدیری در راه سینماها/ تعویق یک هفتهای اکران «یادگار جنوب»
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید
از «اربعین» ناصر تقوایی تا جای خالی یک فیلم سینمایی بزرگ
هر سال با نزدیک شدن به اربعین، دهها مستند و برنامه تلویزیونی درباره این مناسبت آئینی ساخته یا بازپخش میشوند؛ اما اگر بخواهیم یک اثر را بهعنوان نقطه آغاز سینمای اربعین معرفی کنیم، باید از مستند «اربعین» ساخته ناصر تقوایی نام ببریم. نوشته از «اربعین» ناصر تقوایی تا جای خالی...
۱۴۰۵/۰۵/۱۳
روایت کمترشنیده شده از ناصر تقوایی
ناصر تقوایی میگفت: وظیفه اصلی ما فیلمسازان، نویسندگان و نقاشها این است که زبانی بومی برای این حرفهها پیدا کنیم و بزرگترین کاری که این نسل میتواند انجام بدهد، غنیتر کردن آن است.
۱۴۰۵/۰۴/۲۱
اولین نمایش نسخه مرمتشده «کاغذ بی خط» در موزه سینمای ایران
در ادامه برنامه «کلاسیکهای کانون» کانون کارگردانان سینمای ایران، سهشنبه ۲۳ تیرماه،ساعت۱۷ نخستین نمایش نسخه مرمتشده فیلم «کاغذ بی خط» به کارگردانی ناصر تقوایی، در موزه سینمای ایران برگزار خواهد شد. به گزارش سینماسینما، در این مراسم، فیلم «کاغذ بی خط»؛ اثر ماندگار ناصر تقوایی که به همت فیلمخانه ملی...
۱۴۰۵/۰۴/۲۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
هدیه تهرانی، خسرو شکیبایی، جمیله شیخی و... روی پرده
نسخه مرمت شده فیلم سینمایی «کاغذ بی خط» به کارگردانی ناصر تقوایی و با بازی هدیه تهرانی و خسرو شکیبایی به نمایش درمیآید.
۱۴۰۵/۰۴/۲۰
ناصر تقوایی که عاشق فوتبال بود!
ناصر تقوایی از طرفداران پروپا قرص فوتبال بود و اتفاقات فوتبال را پی میگرفت، حتی برخی او میگویند او اشراف کاملی به فوتبال داشت و مفسر فوتبال بود.
۱۴۰۵/۰۳/۲۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
مقایسه فیلمنامه «کوچک جنگلی» تقوایی با سریال افخمی/ از پژوهشِ روایتمحور تا روایتِ موردپسند صداوسیما
سینماسینما، سیدحسام فروزان فیلمنامه «کوچک جنگلی» نوشته ناصر تقوایی محصول سالهای پایانی دهه پنجاه و اوایل دهه شصت است؛ دورهای که سینما و تلویزیون ایران در وضعیت پرآشوب پس از انقلاب و تغییرات ساختاری نهادهای تولیدی قرار داشتند. تقوایی در ابتدا این سناریو را برای یک فیلم سینمایی سه ساعته...
۱۴۰۴/۰۹/۲۳
سیر تحول قهرمان و جبر محیط در سینمای ناصر تقوایی: از «صادق کرده» تا «ناخدا خورشید»
سینماسینما، مسعود ارجمندفر ناصر تقوایی، یکی از برجستهترین و وسواسیترین سینماگران موج نوی ایران، همواره مرزبانی ظریف بین ادبیات و سینما را بر عهده داشته است [۶]. او با پیشینه ادبی قدرتمند و شناخت عمیق از جغرافیا و فرهنگ جنوب ایران، آثاری خلق کرده که فراتر از روایت داستانی، به...
۱۴۰۴/۰۸/۱۹
«اربعین» تقوایی نبود نمیشد از «ممد نبودی» حرف زد
محسن شریفیان گفت: اگر ناصر تقوایی در سال ۴۸ مستند «اربعین» را در بوشهر ضبط نمیکرد، ما نمیتوانستیم بعدها درباره آثاری چون «ممد نبودی» حرف بزنیم.
۱۴۰۴/۰۸/۱۸
بازگشت محمد حقیقت با مستندی با حضور فرخ غفاری و هنری لانگلوآ!
سینماسینما، پاریس محمد حقیقت پس از چند سال با نامهای عاشقانه به سینما بازگشته است. «ممنون، آقای لانگلوآ» مستند-درامی است که داستان یک جوان سینما دوست اهل اصفهان را روایت میکند که مطالعات زیادی درباره هنری (یا آنری) لانگلوا(Henri Langlois)، بنیانگذار سینماتک فرانسه داشته است. او برای ابراز علاقهاش و...
۱۴۰۳/۰۷/۱۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
گام های معلق لک لک های مهاجر/ درباره سینمای مهاجرت و سینماگران مهاجر ایرانی
سینماسینما، بهرنگ ملک محمدی: دوستی دارم که سالها پیش بر اثر یک حادثه تلخ دختر هنرمندش را از دست داد و این اتفاق غم انگیز زمینه ساز مهاجرت همسر و فرزند دیگرش شد. او در مقابل سوال دوستانش درباره تنها ماندن در ایران همیشه میگوید: «دلم میخواهد وقتی برای خریدن...
۱۳۹۷/۰۷/۲۸
سینمای مدرن ایران مدیون تلاشهای غفاری است
فیلم «زنبورک» در خانه هنرمندان ایران به روی پرده رفت. به گزارش سینماسینما، در سیصد و هفتاد و پنجمین برنامه سینماتک خانه هنرمندان ایران دوشنبه ۱۶ مهر فیلم «زنبورک» به کارگردانی فرخ غفاری در تالار استاد ناصری به روی پرده رفت. در ادامه نیز نشست نقد و بررسی فیلم با...
۱۳۹۷/۰۷/۱۸
فرخ غفاری اولین مورخ سینمای ایران به حساب میآید
سینماپرس: پرویز جاهد در نشست نقد و بررسی فیلم «زنبورک» بیان کرد فرخ غفاری اولین مورخ سینمای ایران به حساب میآید. در زمانی که نقد فیلم در ایران معنی نداشت و جز یکی دو منتقد که نقدهایی ابتدایی مینوشتند منتقدی جدی وجود نداشت، غفاری و کاووسی نقد را وارد فرهنگ...
۱۳۹۷/۰۷/۱۸
اختصاصی سینماسینما/ رئیس هیات داوران هفته منتقدین کن معرفی شد
هفته بین الملی منتقدین جشنواره کن هم رییس هییت داوران خودرا انتخاب کرد. به گزارش سینماسینما، کارگردان نوروژی جواکین تیریر از سوی دفتر هفته منتقدین به سمت ریاست هییت داوران این بخش برگزیده شد. امسال پنجاه وهفتمین دور این بخش برپا میشود . اولین بار سینمای ایران با ”شب قوزی”...
۱۳۹۷/۰۱/۰۹
مردی که بسیار می دانست!
یکی از کارهای مفیدی که برای نسل جوان فیلمساز وهمچنین منتقدان وعلاقمندان جدی سینمای ایران امروزه می توان انجام داد، آشنا کردن آنها با پیشگامان این راه است. دراین زمینه به تازگی ازسوی انتشارات روزبهان کتاب باارزشی به همت سعید نوری با نام «روزگار فرخ» درباره فرخ غفاری منتشر شده...
۱۳۹۶/۱۰/۱۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
ورزشکاران سرشناس ایرانی که عشق بازیگری داشتند
بسیاری از ورزشکاران سرشناس ایرانی، علاقهی زیادی به هنر بازیگری و ورود به این حرفه داشتند.
۱۳۹۵/۱۱/۱۸
خوانشی فرمال و اجتماعی از «خشت و آینه»؛ خشتِ توسعه، آینه تنهایی
سینماسینما، محمد ناصریراد «خشت و آینه» ساخته ابراهیم گلستان در سال ۱۳۴۳، در میانه دههای شکل میگیرد که تهران زیر فشار شتاب توسعه، مهاجرت گسترده و تغییرات اجتماعیِ پس از انقلاب سفیدِ شاه و ملت، سیمایی دوگانه یافته است؛ شهری که از یکسو ویترین مدرنیته را با خیابانهای عریض، زرق...
۱۴۰۴/۱۱/۳۰
«موج و مرجان و خارا» نمایش داده میشود
فیلم «موج و مرجان و خارا» به کارگردانی آلن پنداری و تهیهکنندگی ابراهیم گلستان به نمایش درمیآید. به گزارش سینماسینما، فیلم «موج و مرجان و خارا» به کارگردانی آلن پندری و تهیهکنندگی ابراهیم گلستان به سفارش شرکت ملی نفت ایران ساخته شده که تولید آن در سال ۱۳۳۷ آغاز شد...
۱۴۰۴/۰۲/۲۸
«داستانها و فیلمهای ابراهیم گلستان» منتشر شد
کتاب «داستانها و فیلمهای ابراهیم گلستان (متن و فرامتن)» نوشته رسول نظرزاده منتشر شد. به گزارش سینماسینما، این کتاب در ۳۱۶ صفحه با شمارگان ۳۳۰ نسخه و قیمت ۳۹۰ هزار تومان در انتشارات مروارید راهی بازار کتاب شده است. در مقدمه این کتاب آمده است: در این کتاب، مجموعه آثار...
۱۴۰۴/۰۱/۲۰
منتظر بمانید..
اختتامیه جایزه «ارغوان» به یاد ابراهیم گلستان
ششمین جایزه داستاننویسی «ارغوان» با معرفی برگزیدگان و با یادی از ابراهیم گلستان و رضا حداد به کار خود پایان داد. به گزارش سینماسینما، آیین پایانی این جایزه، شامگاه شنبه ۲۶ خرداد ماه در پردیس موسیقی و تئاتر باغ کتاب، با خوشامدگویی اوژن حقیقی، دبیر این جایزه آغاز شد و...
۱۴۰۳/۰۳/۲۷
منتظر بمانید..
تجلیل از برگزیدگان ششمین جایزه داستاننویسی «ارغوان»
ششمین جایزه داستاننویسی «ارغوان» با معرفی برگزیدگان و با یادی از ابراهیم گلستان و رضا حداد به کار خود پایان داد. به گزارش ایرنا، آیین پایانی ششمین جایزه داستاننویسی «ارغوان» ...ادامه مطلب نوشته تجلیل از برگزیدگان ششمین جایزه داستاننویسی «ارغوان» اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۳/۲۷
ادای احترام جشنواره کرالا به مهرجویی و گلستان
بیست و هفتمین دوره جشنواره فیلم کرالا در هند با نمایش «لامینور» و «خشت و آینه» ساختههای داریوش مهرجویی و ابراهیم گلستان، به این دو سینماگر درگذشته ایرانی ادای احترام میکند. به گزارش سینماسینما، بیست و هشتمین جشنواره فیلم کرالا از ۱۷ تا ۲۴ آذر (۸ تا ۱۵ دسامبر )...
۱۴۰۲/۰۹/۱۷
سینماسینما/ جشن تولد سینهفیلها برای گدار/ گلستان و گدار روبروی هم در «تا جمعه، روبینسون»
سینماسینما، محمد حقیقت: جشن تولد ژان لوک گدار مقابل خانهای که در آن به دنیا آمده، برگزار میشود. ژان لوک گدار، فیلمساز و منتقد برجسته، فردا سوم دسامبر ۹۱ ساله میشود. او بدون شک از تاثیرگذار ترین کارگردان های سینمای جهان در ۶۰ سال اخیر است. تعدادی از سینهفیلها (عاشقان...
۱۴۰۰/۰۹/۱۱
امیر نادری و ذات و زبان سینما
فیلم سینمایی «دیوار صوتی» ساخته امیرنادری در نخستین برنامه از سلسله برنامههای «سینما توگراف اهواز» به نمایش درآمد. به گزارش سینماسینما، در این نشست که شامگاه جمعه (۹ مردادماه سال ۱۴۰۵) در کتابخانه تخصصی خوزستان شناسی علوم ایران در اهواز برگزار شد، منتقدان و سینماگران به نقد و بررسی این...
۱۴۰۵/۰۵/۱۰
منتظر بمانید..
مستند «جستجو در تنگنا»؛ چیزی که شور زندگی خلق میکند
سینماسینما، محمدرضا امیر احمدی «دونده» شور فیلمسازی را در من بوجود آورد. این نقل معروف حمید نعمتالله است که برای رونمایی مستند «جستجو در تنگنا» به پردیس چهارسو آمده بود. امیر نادری شور فیلمبینی و سینماگردی را در خیلیها بهوجود آورد. البته فقط برای این مستند کارخانی را دوست نداریم....
۱۴۰۴/۰۹/۲۹
منتظر بمانید..
«جستوجو در تنگنا»؛ انگار این همه چیزی باشد که از شهر و دیوارهایش به میراث بردهایم
سینماسینما، شهرام اشرف ابیانه فیلم خوب ساختن، آن هم درآوردن مستندی دربارهی امیر نادری کار هر کسی نیست. باید فیلمساز خیابانی باشی و با نادری حشر و نشر داشته باشی، و مولفههای سینمای خیابانی دههی پنجاه در خون و ریشهات رفته باشد، تا بتوانی فیلم خاطرهنگاری درخشانی مثل جستجو در...
۱۴۰۴/۰۹/۲۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
«پیرپسر» در آینه مکتب نقد عمیقگرا
سینماسینما، آریو همتی «پیرپسر» به کارگردانی و نویسندگی اکتای براهنی بنا بر مقولهبندی ساختاریک، یعنی سینمای پیشا ساختارگرا، ساختارگرا، پسا ساختارگرا و فراساختارگرا در نوع سینمای فراساختارگرا و در ادامه مسیر فیلمهای «دونده» امیر نادری، «بادکنک سفید» جعفر پناهی، «طعم گیلاس» عباس کیارستمی، «فروشنده» اصغر فرهادی و… قرار میگیرد. این...
۱۴۰۴/۰۸/۲۰
یادداشت امیر نادری درباره «سامی»/ روح جنوب در فیلم موج میزند
سینماسینما، امیر نادری حبیب، من امیرنادری هستم. آقا میرویم سرفیلمت. اولأ به عنوان فیلم اول، فیلم خیلی خوبی ساختی. چند صحنهاش خیلی خوب است. صحنه قهوهخانه خوب است. صحنهای که شخصیت فیلم میرود توی آن ساختمان جنگ زده و بالای پشت بام خیلی خوب است. قبل از این که برود...
۱۴۰۴/۰۸/۱۶