
سینماسینما، محمدحسین فتحی
فیلم سینمایی «پیرپسر» ساخته اکتای براهنی، تصویری پیچیده و چندلایه از مناسبات قدرت در قالب یک خانواده را پیشِ روی مخاطب قرار میدهد. خانهای که مرکزیت آن پدری مقتدر است و دو پسرش به شکلی نمادین موقعیتهایی در برابر او دارند. ورود زنی جوان به این فضا، همچون عامل برهمزننده ثباتِ ظاهری، پرسشهایی اساسی درباره تاریخ، قدرت و تغییر برمیانگیزد.
در «پیرپسر»، ساختاری مثلثوار بهوضوح در بطن روایت شکل میگیرد، در رأس آن پدر قرار دارد، در دو ساق متقارن، دو پسر با گرایشهای متضاد که در رأسِ این مثلث پدر است که نمادِ نظم تثبیتشده و قدرت مستقر است. دو ضلع دیگر پسران راست و چپاند که هر کدام نماینده نوعی واکنش متفاوت نسبت به این قدرتاند؛ یکی کاراکتر علی و پسر بزرگتر از زن اول است که بیشتر در مسیر حفظ وضع موجود تلاش کرده و مسامحه و مماشات را در پیش گرفته، دیگری رضاست از زن دوم و گرایش به تغییر و تلاش برای بر هم زدنِ نظمِ کهنه و فرتوت را درد و آنارشی و طغیان را دنبال میکند. ضلع سوم این مثلث را زنِ جوان تشکیل میدهد که نمادی از مردم یا تودههاست، عاملی که میتواند سرنوشت این مناسبات را تغییر دهد و در نهایت، میدهد.
اما مرکز واقعی این مثلث، خلأیی است که در آن هیچ عنصر بصری یا شخصیتی بهطور مستقیم جای نمیگیرد؛ این فضای خالی، خودِ تاریخ است، تاریخی که نه بازگو میشود و نه بهروشنی دیده، بلکه فقط در تنش میان اضلاع احساس میشود. این مرکزِ غایب، همان جایی است که معنا از طریق غیاب تولید میشود، تاریخ بهمثابه نیرویی پنهان اما قاطع، که همواره در جدال میان قدرت و میل به رهایی حضور دارد.
از دیدگاه نظریهپردازی همچون لوئی آلتوسر فیلسوف معاصر فرانسوی، این ساختار را میتوان در چارچوبِ نظریهٔ ایدئولوژی و دستگاههای ایدئولوژیک فهمید.
پدر در اینجا نقش دستگاه ایدئولوژیک را ایفا میکند که با اعمال نفوذ بر ذهن و رفتار دیگران، نظم موجود را حفظ میکند. پسران، به عنوان سوژههایی که در این دستگاه ساخته شدهاند، هر یک واکنشی متفاوت نسبت به ایدئولوژی حاکم نشان میدهند. زن جوان که وارد این سیستم بسته میشود، نماینده مردم است که میتواند هم عامل تغییر باشد و هم آینهای برای بازتاب تضادهای درونی.
فیلم همچنین با بهرهگیری از نشانهها و نمادهای اساطیری ایرانی مانند اشارههای غیرمستقیم به نبردِ رستم و سهراب و سیاوش، به عمق تاریخی و فرهنگی ایران متصل میشود. این اساطیر به مثابه خمیرمایهای هستند که ناخودآگاه جمعی را شکل میدهند و در برابر موقعیتهای معاصر انعکاس مییابند. بازتاب اساطیر در متن فیلم، تأکیدی است بر اینکه ریشههای تاریخ و فرهنگ غنی، جزئی جداییناپذیر از واقعیتهای امروز است و بیتوجهی به آن، به معنای ادامه چرخههای شکست و بازتولیدِ تضادهاست.
اما این اساطیر در سطح نخست، درونمتنی، بازتابی هستند از تنش و نبرد میان پدر و پسران در دلِ روایت؛ و در سطح دوم، نمادین و برونمتنی، به تکرار تاریخی خشونت و گسست در جامعه ایرانی اشاره دارند. نشانهای که مادر سهراب بر بازوی او میگذارد، در متن فیلم بهمثابه رازی سر به مهر باقی میماند، تا آنکه پس از فاجعه فاش میشود؛ گویی جنازهای مفقود بر خاک وطن، که با تأخیر شناخته میشود. تصویر سیاوش، با جوانی، نجابت و پاکدامنیاش، بهروشنی نماد نسلیست که تا پای جان میایستد، بیآنکه پاداشی جز حذف، انزوا یا قربانیشدن، چون رعنا، نصیبش گردد.
شخصیتها در این فیلم، هرچند در موقعیتهای خاص خود گرفتارند، اما سخن فیلم فراتر از داستان خانوادگی است. مثلاً رضا که تا حدی شبیه پدر است و در تعارض میان وفاداری و طغیان گرفتار آمده، نماینده نسلی است که در برابر هنجارهای پیشین مقاومت میکند اما هنوز به طور کامل از آن رها نشده است. علی که تلاش میکند بهروزرسانی کند و دنیایی متفاوت بسازد، نشاندهنده افرادی است که خواهان تغییر از درون ساختار هستند اما در مسیرشان با مقاومت جدی مواجهاند. رعنا به عنوان زن تازهوارد، نویدبخش جریانی است که میتواند از بیرون ساختار تثبیت شده، فشار لازم برای تحول را وارد کند؛ اما همزمان، عدم پذیرش کامل این جریانها از سوی سایر سوژهها، عبث بودن تلاشها را نیز به تصویر میکشد.
این وضعیت، به گونهای بازنمایی نظریه آلتوسر از دستگاه ایدئولوژیک دولت است؛ دستگاهی که از طریق تحمیل و تولید سوژهها، سُلطه را بازتولید میکند و تغییرات واقعی را با مقاومتهایی جدی مواجه میسازد. در این چارچوب، سوژهها همواره میان پذیرش و مقاومت در برابر هژمونی قرار دارند، که در «پیرپسر» به شیوهای دراماتیک و متناسب با واقعیت اجتماعی ایران به نمایش گذاشته شده است.
فیلم با نگاهی استعاری و البته تأملبرانگیز، به مخاطب این هشدار را میدهد که تاریخ و مناسبات قدرت همچنان در فضای ذهنی و عینی جامعه جاری است. عبور از این چرخه باطل، مستلزم مواجهه آگاهانه با تاریخ، بازخوانی دقیقِ آن و بازسازی روابط قدرت است؛ مسئلهای که با تأکید بر اساطیر و تاریخ کهن، پیام فیلم را عمیقتر و فرهنگیتر میکند.
در نهایت، «پیرپسر» نه صرفاً روایت یک خانواده بلکه طرح پرسشهایی بنیادی درباره سرنوشت فرد در برابر ساختارهای قدرت و تاریخ است. این فیلم به ما یادآوری میکند که هرگونه تحول پایدار و رهایی از چرخههای تکراری، نیازمند بازنگری درست و البته با ارادهٔ اکثریت مردم در ایدئولوژیها و مناسبات حاکم است و بر این نکته تأکید میکند که فرهنگ و تاریخ اصیل، میتواند به مثابه دریچهای نوین برای آیندهای متفاوت عمل کند.
بدین ترتیب، «پیرپسر» اثری است که سینمای ایران را به تأملی جدی درباره رابطه میان قدرت، تاریخ و مردم فرا میخواند و در فضایی پیچیده و چندلایه، نوری به سمت آگاهی جمعی روشن میسازد.
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، آریو همتی «پیرپسر» به کارگردانی و نویسندگی اکتای براهنی بنا بر مقولهبندی ساختاریک، یعنی سینمای پیشا ساختارگرا، ساختارگرا، پسا ساختارگرا و فراساختارگرا در نوع سینمای فراساختارگرا و در ادامه مسیر فیلمهای «دونده» امیر نادری، «بادکنک سفید» جعفر پناهی، «طعم گیلاس» عباس کیارستمی، «فروشنده» اصغر فرهادی و… قرار میگیرد. این...
۱۴۰۴/۰۸/۲۰
سینماسینما، سپیده ابرآویز فیلمساز چه نویسنده فیلمنامه باشد چه کارگردان، خوب است روانشناسی بداند. خوب که نه اصلا واجب است و ضروری. اکتای براهنی این موضوع را به درستی درک میکند او فارغ از اینکه اقتباس میکند یا نمیکند بازیگر حرفهای میآورد یا نمیآورد فیلمش را خوب میسازد یا نمیسازد...
۱۴۰۴/۰۸/۱۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، منوچهر دین پرست فیلم «پیرپسر» ساخته اکتای براهنی، دومین اثر سینمایی او، با فیلمنامهای منسجم و کارگردانی پخته، یکی از برجستهترین آثار سینمای ایران در سالهای اخیر است. فیلم درباره خانوادهای سهنفره شامل پدر مستبد (غلام با بازی حسن پورشیرازی) و دو پسرش (علی: حامد بهداد، رضا: محمد ولیزادگان)است...
۱۴۰۴/۰۸/۱۲
اکران آنلاین فیلم «پیرپسر» در پلتفرم «فیلمنت» عصر امروز متوقف شد. به گزارش سینماسینما، اکتای براهنی، کارگردان این فیلم، در صفحه شخصی خود اعلام کرد: پخش «پیرپسر» از ساعت سه بعد از ظهر امروز (شنبه) به دستور رئیس ساترا متوقف شده است و تلاشها برای ادامه پخش تاکنون بینتیجه مانده...
۱۴۰۴/۰۸/۱۰
فیلم «پیر پسر» به کارگردانی اکتای براهنی، امشب به طور اختصاصی در سینما آنلاین فیلمنت اکران شد. به گزارش سینماسینما، فیلم درام ایرانی «پیر پسر» به نویسندگی و کارگردانی اکتای براهنی و تهیهکنندگی حنیف سروری و بابک حمیدیان، ۴ آبان ۱۴۰۴ ساعت ۱۸، در سینما آنلاین پلتفرم فیلمنت به نمایش...
۱۴۰۴/۰۸/۰۴
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
فیلم سینمایی «پیر پسر» به کارگردانی اکتای براهنی، از ساعت ۱۸ یکشنبه ۴ آبان به طور اختصاصی در سینما آنلاین فیلمنت اکران میشود. نوشته اکران آنلاین فیلم «پیر پسر» از امشب در فیلمنت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۸/۰۴
تهیه کننده فیلم سینمایی پیر پسر به کارگردانی اکتای براهنی با تایید قاچاق این فیلم سینمایی گفت: ادمین کانال تلگرامی که نسخه این فیلم را منتشر کرده باید خسارت سنگینی بدهد. به گزارش سینماسینما، «حنیف سروری» یکی از تهیه کنندگان فیلم «پیر پسر» اظهار کرد: نسخه قاچاق فیلم سینمایی پیر...
۱۴۰۴/۰۸/۰۴
سینماسینما، مسعود ارجمندفر فیلم «پیرپسر»، دومین ساختهی اکتای براهنی، اثری چندلایه و عمیق است که فراتر از یک درام خانوادگی، به کاوش در تاریکترین زوایای روان انسان و ریشههای اساطیری میپردازد. این فیلم با الهام از مفاهیم روانشناختی کارل گوستاو یونگ، ساختارهای روایی اساطیری و ارجاع به ادبیات کهن ایران...
۱۴۰۴/۰۷/۱۸
سینماسینما، سمیه کاظمی حسنوند فیلم سینمایی «پیرپسر» به نویسندگی و کارگردانی اکتای براهنی، روایتگر زندگی مردی به نام غلام باستانی و دو پسرش؛ علی و رضا است. پیرمردی که در دود و عیاشی و رفیق بازیهای آنچنانی غرق است و پسرانش را قربانی زندگی بیثمری کرده که همچون کلاف سردرگمی...
۱۴۰۴/۰۶/۲۹
سینماسینما، زهرا راد دیوارهای ترکخورده فریاد میزنند، پنجرههای گردگرفته نور را در خود خفه میکنند و حوض خشکشده، آرزوهای بربادرفته را پیش چشم میگذارد. خانهی پدری در «پیرپسر» اکتای براهنی، تنها لوکیشن نیست؛ کاراکتری زنده است که از دل سینمای روسیه تا تهران امروز را روایت میکند. اینجا معماری، خودِ...
۱۴۰۴/۰۶/۱۸
سینماسینما، ترجمه: فریبا جمور نمایش فیلم سینمایی «پیرپسر» ساخته اکتای براهنی در جشنوارههای خارجی، فرصتی بود تا این اثر از نگاه اهالی مطبوعات و منتقدان در رسانههای کشورهای میزبان نقد شود؛ نگاه فیلم به موضوع مردسالاری، ارتباط پدر و پسران، نقش زن در فیلم و مواردی از این دست در...
۱۴۰۴/۰۶/۱۳
سینماسینما، فرزانه متین جادوی سینما بدین معناست که یک فیلم خوب توانایی آن را دارد تا مخاطباش را به فراسوی زندگی روزمره ببرد. اکتای براهنی بیپروا با موضوعات اجتماعی و ساختارهای تجربی، یکی از چهرههای برجسته نسل جدید سینمای ایران است که نه پیرو سینمای هنری است و نه همراه...
۱۴۰۴/۰۶/۰۸
سینماسینما، ابوالفضل نجیب بسیاری بر این باور هستند که «پیرپسر» دومین فیلم اکتای براهنی در سینمای ایران یک اتفاق تازه است. آنچه به اتفاق تعبیر میشود الزاما به معنای اعتبار و ارزشهای بصری و سینمایی، بلکه وجهی از تمایز فیلمی است که پتانسیل و ظرفیتهای متنوعی برای تأویلگرایی، تفسیرگرایی و...
۱۴۰۴/۰۶/۰۲
سینماسینما، ندا قوسی «همه اصول اخلاقی پیر مرد در این کلام خلاصه میشد: دنیا پس از مرگ من چه دنیا چه سراب!»[۱] [در متن حاضر جملاتی از کتاب «برادران کارامازوف»، فئودور داستایفسکی، ترجمه استاد پرویز شهدی منتشر شده توسط انتشارات مجید استفاده شده که دقیقاً و به طور مشخص به...
۱۴۰۴/۰۶/۰۱
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما؛ جدیدترین قسمت از برنامه سینمایی «هفت»، جمعه ۲۴ مرداد از ساعت ۲۲ به صورت زنده به آنتن شبکه نمایش رفت. در بخشی از این برنامه، بهروز افخمی مطرح کرد که حمید نعمت الله کارگردان «قاتل و وحشی» در تماسی تلفنی که با او داشته مطرح کرده است که اکتای...
۱۴۰۴/۰۵/۲۵
سینماسینما، زهرا مشتاق باید در اعلام زمان فیلم اشتباهی رخ داده باشد. محال است سه ساعت و نیم تمام، بی وقفه به تصاویری چشم دوخت که ذره ذره تو را می بلعد، روحت را به بی رحمانه ترین شکل ممکن، از هم متلاشی می کند و تو باز عطش بیشتری...
۱۴۰۴/۰۵/۲۴
سینماسینما، احمد میر احسان آن پدر منتقد شعر و خاطرات خانه اموات روایت «پیرپسر» و ضدروایت ترامپ یا غلام؟ و یک فیلم مدرن شاید می خواهم به بهانه درک رابطه بینامتنی “پیر پسر ” اکتای (اگتای) براهنی و میراث پدر ‘ رضا براهنی به نوعی ساختار زدایی فبلم با تبار...
۱۴۰۴/۰۵/۱۵
سینماسینما، فرزانه متین نظام مردسالاری بر پایه ی خشونت، غیرت، قدرت نمایی و سرکوب احساسات بنا شده است این مردانگی نه فقط به زن، ستم می کند بلکه مرد را در نهایت به ویرانی می کشاند. یکی از مهمترین مشکلات سینمای ایران، نمای مردانه، نگاه جنسی شده به زن، روایت...
۱۴۰۴/۰۵/۱۴
سینماسینما، محمد نجاری* در سپهر سینمای جهان، عنوان «پیرپسر» چون نغمهای دوگانه، دو روایت متمایز اما همصدا را به هم پیوند میدهد: «پیرپسر» اکتای براهنی، که در خاک اسطورههای ایرانی و زخمهای خانوادگی ریشه دارد، و «پیرپسر» (Oldboy) پارک چانووک، که در طوفان زیباییشناسی خشن و فلسفهی انتقام کرهای غوطهور...
۱۴۰۴/۰۵/۱۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
داریوش ارجمند در بخشی از نشست فیلم «ناخدا خورشید» که در موزه سینما برگزار شده، بیان کرد: برای بازی در فیلم «پیر پسر» به من پیشنهاد شد اما در آن بازی نکردم زیرا معتقدم فیلمها و سریالهای ما هم کپی فیلمهای خارجی شده است و ما دیگر حتی یک پلیس...
۱۴۰۴/۰۵/۰۹
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
فیلم سینمایی «پیرپسر» به کارگردانی اکتای براهنی تاکنون موفق به جذب بیش از یک میلیون نفر مخاطب شده است. نوشته سیر صعودی استقبال از «سینمای اجتماعی» ادامه دارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۵/۰۶
جدیدترین قسمت از برنامه سینمایی «هفت» با اجرای بهروز افخمی جمعه سوم مرداد با بررسی فیلم سینمایی «پیر پسر» و پرونده ویژه پیرامون «پدر در سینمای ایران» از شبکه نمایش پخش میشود. نوشته نقد و بررسی «پیر پسر» در برنامه «هفت» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۵/۰۳
سینماسینما، دکتر پروین سلاجقه فیلم «پیرپسر» به کارگردانی اکتای براهنی با بازیگرانی شاخص بر اساس رمان قرن نوزدهمی «برادران کارامازوف»، نوشته ی فیودور داستایوفسکی، نویسندهی بزرگ روسی ساخته شده است. علاوه بر این، ترسناک ترین صحنهی آن، یادآور ترسناکترین صحنه ی فیلم معروف «درخشش» به کارگردانی استنلی کوبریک است، (تبری...
۱۴۰۴/۰۵/۰۳
سینماسینما، آیه اسماعیلی فیلم پیرپسر مجموعهای از لایههای روانشناختی، اجتماعی و دراماتیک است. این فیلم، به نویسندگی و کارگردانی اکتای براهنی محصول سال ۱۴۰۰ خورشیدی (۲۰۲۴ میلادی) است. نخستین نمایش آن در جشنواره روتردام بود، جایی که موفق به دریافت جایزه بهترین فیلم شد. فیلمنامه پیرپسر، با تعلیق روانشناختی بالا...
۱۴۰۴/۰۵/۰۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
بهدنبال برخی حاشیهسازیهای غیرسینمایی نسبت به فیلم سینمایی «پیر پسر» تعدادی از سینماگران با انتشار متنهایی ضمن انتقاد از این واکنشها، بر لزوم صیانت از «سینما» تأکید کردند. نوشته واکنش سینماگران به حواشی «پیر پسر»/ قلبهایی که برای «سینما» میتپد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۴/۲۹
سینماسینما، ابوالفضل نجیب ابتدا اشاره کنم هنوز «پیرپسر» را تماشا نکردهام. آنچه درباره فیلمب اید نوشته شود می ماند در حد وعده تا بعد. اما هیاهوی پیرامون فیلم علی الظاهر از خود فیلم بیشتر است و گمانم هم بر این است اغلب غوغاسالاران مسبوق به سابقه فیلم را ندیده گز...
۱۴۰۴/۰۴/۲۹
سینماسینما، محمد ناصریراد اگر روزی بخواهیم فیلمی را پیدا کنیم که در آن، تنِ انسان معاصر ایرانی با استخوانهای تاریخ برخورد کند، «پیرپسر» یکی از معدود نمونههای تپنده و البته زخمی آن است. اکتای براهنی در این اثر، نه فقط یک قصه جنایی یا روانپریشانه تعریف نمیکند، بلکه تصویری غریب...
۱۴۰۴/۰۴/۲۸
سینماسینما، عدنان شاه طلایی «پیر پسر» ساخته اکتای براهنی یکی از آثار برجسته ژانر جنایی روان شناختی در سینمای ایران است که با ظرافت وقتی مثال زدنی فضایی پرتنش و تاریکی از روابط خانوادگی را به تصویر می کشد. داستان در دل یک خانه قدیمی در تهران می گذرد، خانه...
۱۴۰۴/۰۴/۲۷
سینماسینما، محمدرضا امیر احمدی خط لو رفتن داستان شاید هنر کارگردانی اُکتای براهنی در دومین فیلمش، «پیر پسر»، نمایش خشونت زیرپوستی باشد، که در جای جای فیلم به چشم میخورد. نمایشی از اعماق جهنم، وقتی مصداق زمینیاش را پیدا کرده باشد. خشونتی تهدیدکننده، که تعلیق و ناامنی ایجاد میکند. نمایش...
۱۴۰۴/۰۴/۲۶