«ارتفاع پست»؛ پرواز اضطراب و امید بر فراز خاکِ ایران
سینماسینما، محمد ناصریراد
فیلم «ارتفاع پست» به کارگردانی ابراهیم حاتمیکیا و فیلمنامهای مشترک از اصغر فرهادی، بیانیهای تصویری است از جامعهای که میان زمین و آسمان، میان زیستن و رهایی، میان وطن و رؤیای فرار، در آن دهه یعنی آغاز دهه هشتاد خورشیدی در حال تردید است، تردیدی که کماکان محل بحث و اختلافِ نظر است. فیلم از دل اضطراب و خشم برآمده و تصویری از مردمانی ارائه میکند که در آغاز دهه هشتاد خورشیدی، با تمام زخمهای جنگ و فشارهای اجتماعی، در پی معنای تازهای از عدالت، امنیت و امید بودند.
حاتمیکیا با این فیلم، به عنوان یک فیلمساز شناختهشده نزدیک به جریان مطلوب حاکمیت، فاصلهای تاکتیکی با آثار ایدئولوژیک پیشین خود گرفته و قلمرو اجتماعی و انسانی را به مرکز روایت منتقل کرده است. او این پرواز را، هم از منظر فنی و هم از منظر معناشناختی، در قالب استعارهای جامع از جامعه، نسل و سرنوشت، طراحی کرده است؛ جایی که هواپیما، موتورش، مسافران، مأموران امنیت پرواز، سوختش و حتی تولد نوزاد، همگی در یک بافت معنایی واحد به هم مرتبطاند.
حاتمیکیا با مهارتی ویژه، دوربینش را به قلب بحران اجتماعی میبرد؛ جایی که قهرمان داستان دیگر سرباز و فرمانده نیست، بلکه مردی خاکی و جنوبزده است، قاسم، که از شدت استیصال به آسمان پناه میبرد. پرواز هواپیما، در ظاهر کنشی مجرمانه است، اما در عمقِ روایت، فریادی از رنج مردمی است که از زمین رانده و از آسمان ماندهاند.
اصغرِ فرهادی با ظرافت در نگارش فیلمنامه، از تکنیک پنهانکاری تدریجی بهره برده است. اطلاعات کلیدی دربارهی سلاح و دروغهای نرگس به همسرش، به شکلی قطرهچکانی و با تأخیر ارائه میشود. این تأخیر در افشاگری، ضرباهنگ درام را شکل میدهد و مخاطب را در اضطراب و همراهی با قهرمان غرق میکند. ترکیب نگاه حاتمیکیا و فرهادی، تضاد میان واقعیت اجتماعی و روانشناسی فردی را به تصویر میکشد؛ تضادی که در طول فیلم همواره حس میشود و به عمق شخصیتها و روابطشان میافزاید تا آنجایی که با نمایش کوتاه حملات یازدهم سپتامبر در تلوزیون سالن انتظار فرودگاه و خیره شدنِ قاسم به آن که سودای رُبایش هواپیما را سر دارد، پیش از سوار شدن مسافران، زمینهای تاریخی و روانی برای رخداد هواپیماربایی فراهم میکند. این انتخاب، مخاطب را در بستر جهانی بحران قرار میدهد و اضطراب جمعی را با اضطراب فردی قاسم همتراز میکند. ترس و تردید قاسم در مواجهه با مسئولیت و پیامدهای اقدام خود، در تضاد با هیجان و عصیان مسافران، بر تعلیق روانی فیلم میافزاید و هواپیما را به نمادی از جامعهای درگیر بحران داخلی و تأثیر رخدادهای جهانی بدل میکند.
حاتمیکیا با انتخاب قابهای بسته، زوایای مورب و فضاهای تنگ، حس محاصره و اضطراب را در هواپیما بازتولید میکند. این محدودیت فضا، استعارهای از شرایط جامعهی ایران در آن سالهاست؛ جامعهای که در آن افراد درگیر بحرانهای اقتصادی، فرهنگی و روانیاند، اما همچنان به حرکت ادامه میدهند. حرکت دوربین، از حالت ناظر به مشارکتکننده، مخاطب را درون بحران قرار میدهد و حس اضطراب جمعی را منتقل میکند.
نورپردازی طبیعی، تضاد میان رنگهای گرم بیرون و سرد داخل کابین، حرکت دوربین و اسلوموشن در لحظات بحرانی، همگی در خدمت بازتاب اضطراب درونی و تضاد میان امید و درماندگی هستند. این عناصر فنی، فیلم را از گزارش صرف اجتماعی به تجربهای زیسته و شاعرانه تبدیل میکنند.
لیلا حاتمی در نقش خود، با نگاههای پرمعنا و سکوتهای سنجیده، نمایندهی مادر و خاک است؛ زنی که در میان بحران، توانایی تولد امید و ادامهی زندگی را دارد و در نقطهٔ اوج، حرفِ آخر را میزند و در نهایت بچه را میزاید. فرخنژاد در نقش قاسم، ترکیبی از فروپاشی و صلابت را ارائه میکند؛ مردی که از درون تهی است اما از بیرون استوار و مصمم. کاپیتان هواپیما، با بازی زندهیاد اینانلو، نماد تعادل و خرد میان هیاهو و بحران است و در لحظات اوج، نقشی کلیدی در مدیریت تعلیق و بحران جمعی ایفا میکند.
موسیقی محمدرضا علیقلی، با تمهای جنوبی و نغمههای محلی، روحی خاکی و انسانی به فیلم میبخشد. صداهای محیطی، موتور هواپیما، ضربان قلب و سکوتهای انتخابشده، در خدمت روایت و ایجاد تعلیق هستند و همزمان معنای استعاری فیلم را تقویت میکنند؛ جامعهای که گم شده و ناگهان با بحران مواجه میشود، صدای خود را در سکوت میشنود.
فیلم از چند لایهی استعاری برخوردار است از جمله که میشود به تاکسی ترکخورده و در حرکت، جامعهای آسیبدیده، اما در حال تلاش برای ادامه و مدارک هویتی پرتابشده، بریدن از هویت رسمی و بازتعریف هویت شخصی و تولد نوزاد، نمادی از امید و ادامه نسل و حتی مأموران امنیت پرواز، تجسم قدرت خشک و بیانعطاف، رویای آمریکایی، میل به فرار و تحقق رؤیاهایی که عمر و زندگی برخی را مصرف میکند، اشاره کرد.
حاتمیکیا کهنالگوی مادر و نقش کاپیتان را با دقت میپردازد، مادر هم کنترل و تعادل بخشی به فرزند و هم زایش و کاپیتان کنترل و تعادل. این دو نیرو در دل بحران جمعی، معنا و جهت به روایت میبخشند.
ساختار دراماتیک، ترکیبی از دو مسیر است، از جمع به فرد و بازگشت به جمع. آغاز فیلم با معرفی جمع و تنوع نگرشها، نیمه دوم با تمرکز بر بحران قاسم و همسرش و یارکشی فکری و جناحی و پایان با تولد نوزاد، حلقهای کامل از تعلیق و رهایی را ایجاد میکند.
زاویهی قابها، حرکت دوربین، تدوین و ریتم فیلم، از سکون به اضطراب، همگی در خدمت بازنمایی تجربهی انسانی و اجتماعی هستند. نورپردازی، رنگبندی، طراحی صحنه و صدا، انسجامی زیباشناختی ایجاد کردهاند که روایت را تقویت میکند و به مخاطب امکان میدهد میان استعاره و واقعیت، در مسیر فیلم حرکت کند.
این اثر به نوع خود، نماینده جامعهای در گذار است؛ نسلی تازه که از وعدههای گذشته خسته و از آینده بیمناک است، اما همچنان دل در گرو خاک دارد. «ارتفاع پست» هشداردهنده است، پیشگویانه و اجتماعی؛ سندی از ایران آن سالها و بازتابی از آیندهای که هنوز در حرکت است.
تولد نوزاد و سکوت پایانی، پیام امید و بازگشت را به همراه دارد. پرواز هواپیما، سقوط یا فرودش، بازتاب انتخابها و مسیرهایی است که نسلهای آینده در پیش رو دارند. فیلم، پروازی در مه میان اضطراب و امید است که رد آن در ذهن مخاطب ادامه دارد؛ فیلمی که همچون پروازی در ارتفاع پست، بر فراز خاک ایران، از بحران، مقاومت و امکان تولد دوباره سخن میگوید.
آخرین خبرها
- «خائن کشی» آنلاین میشود
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- تبری بهرام بیضایی از شبکه من و تو
- فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
- اکران آنلاین «قیف» از سهشنبه
- اولین اجرای «مزین السلطنه» تقدیم خبرنگاران میشود/ «ژن زامبی» در راه تماشاخانه هما
- وقتی از سینمای حرفه ای و اصیل حرف می زنیم
- نیرویی ماورایی برای فوتبالیستها؛ وقتی یک عشق زنانه میتواند کریستیانو رونالدو را هم دگرگون کند!
- بازگشت دِپ به هالیوود؛ پنه لوپه کروز و جانی دپ در یک فیلم اکشن مهیج بازی میکنند
- «پیر پسر» بهترین فیلم جشنواره لندنبریز شد
- «کیک محبوب من»؛ روایت سهل و ممتنع تنهایی
- فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ
- خواننده محبوب کشور: دوست دارم فرهاد مجیدی در ردیف اول کنسرتم مرا تماشا کند!
- رقابت «پیر پسر» در جشنواره ایرلندی
- فیلمی به تهیهکنندگی نوید محمدزاده در جشنواره لوکارنو
- چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟
- تخریب دریک توسط تیم ملی آرژانتین با اشاره به کندریک لامار
- حکایت کوسههای مکانیکی «آروارهها» اسپیلبرگ
- ماراتن عذاب؛ کریستیانو رونالدو و اشکهایی که باید سرازیر میشد
- فیلمهای سعید سهیلی و مهران مدیری در راه سینماها/ تعویق یک هفتهای اکران «یادگار جنوب»
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
وقتی درختان شهر در جشنواره شهر موضوعیت ندارد
در نشست رسانهای جشنواره فیلم شهر ،اعتراض به قطع درختان شهر توسط تعدادی از خبرنگاران، بحث برانگیز شد. به گزارش سینماسینما، مریم پیرکاری، دبیر نهمین جشنواره فیلم شهر در پاسخ به پرسش درباره قطع درختان و… با تأکید بر این که جای طرح چنین مسائلی در نشست خبری یک جشنواره...
۱۴۰۴/۰۸/۱۸
یادداشت ابراهیم حاتمیکیا درباره اقدام تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی
ابراهیم حاتمیکیا کارگردان سینمای ایران درباره اقدام تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی یادداشتی منتشر کرد. نوشته یادداشت ابراهیم حاتمیکیا درباره اقدام تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۳/۲۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
رونمایی از پوستر جدید فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع)»
دومین پوستر فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع): به وقت طلوع» ساخته ابراهیم حاتمیکیا در آستانه فروش ۵۰ میلیاردی رونمایی شد. نوشته رونمایی از پوستر جدید فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع)» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۱/۲۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
رونمایی از جدیدترین تیزر «موسی کلیمالله (ع)»
تیزر جدید فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع): به وقت طلوع» به کارگردانی ابراهیم حاتمیکیا رونمایی شد. نوشته رونمایی از جدیدترین تیزر «موسی کلیمالله (ع)» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۱/۲۱
اکران سیار «موسی کلیمالله (ع)» در شهرهای بدون سینما
فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع): به وقت طلوع» جدیدترین ساخته ابراهیم حاتمیکیا از طریق شبکه اکران سیار بهمن سبز به شهرهای بدون سینما میرود. نوشته اکران سیار «موسی کلیمالله (ع)» در شهرهای بدون سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۱/۲۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
«موسی کلیمالله»؛ دومین فیلم پرفروش اکران نوروزی
میزان فروش فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع): به وقت طلوع» به کارگردانی ابراهیم حاتمیکیا به ۳۰ میلیارد تومان رسید. به گزارش سینماسینما، فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع): به وقت طلوع» جدیدترین ساخته ابراهیم حاتمیکیا به تهیهکنندگی سیدمحمود رضوی و محصول سیمافیلم که به عنوان یکی از آثار اکران نوروز ۱۴۰۴...
۱۴۰۴/۰۱/۱۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع)» ۳۰ میلیاردی شد
میزان فروش فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع): به وقت طلوع» به کارگردانی ابراهیم حاتمیکیا به ۳۰ میلیارد تومان رسید. نوشته فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع)» ۳۰ میلیاردی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۱/۱۲
فیلم جدید اصغر فرهادی در ایران قابل دیدن شد
جدیدترین فیلم اصغر فرهادی که مدتی قبل در بخش مسابقه جشنواره کن به نمایش درآمد، در دسترس مخاطبان ایرانی هم قرار گرفت.
۲۱ساعت پیش
فرهادی از رفتن به اسکار باز ماند
سینماسینما، پاریس مرکز ملی سینمای فرانسه فهرست پنج فیلم فرانسوی که یکی از آنها به انتخاب کمیته اسکار این کشور، نماینده فرانسه در اسکار خواهد بود اعلام کرد. این اسامی جمعه ۱۱ سپتامبر اعلام شد و اگرچه بعضیها در پیشبینیهای خود در رسانه، از ساخته فرانسوی اصغر فرهادی، «داستانهای موازی»،...
دیروز
سیودومین جشنواره فیلم سارایوو؛ نشان افتخاری به اصغر فرهادی اهدا شد
اصغر فرهادی، فیلمساز شناختهشده ایرانی و برنده دو جایزه اسکار، در سیودومین جشنواره فیلم سارایوو حضور یافت و جایزه افتخاری «قلب سارایوو» را دریافت کرد. به گزارش سینماسینما، سیودومین جشنواره فیلم سارایوو که از ۱۴ تا ۲۱ اوت ۲۰۲۶ (۲۳ تا ۳۰ مرداد ۱۴۰۵) برگزار میشود، امسال از اصغر فرهادی...
۱۴۰۵/۰۵/۳۰
اصغر فرهادی «قلب سارایوو» را گرفت
اصغر فرهادی، کارگردان برجسته ایرانی و برنده دو جایزه اسکار، در مراسمی در تئاتر ملی سارایوو، جایزه افتخاری «قلب سارایوو» را به پاس «سهم برجستهاش در هنر سینما» دریافت کرد.
۱۴۰۵/۰۵/۲۹
بازگشت به زبان مادری؛ فیلمنامه بعدی فرهادی به زبان فارسی خواهد بود
اصغر فرهادی، کارگردان دو بار برنده اسکار، تأیید کرده است که در حال نوشتن فیلمنامه فیلم بعدی خود به زبان فارسی است و انتظار دارد آن را طی یک سال آینده به پایان برساند. به گزارش سینماسینما، اصغر فرهادی تایید کرد که در حال نوشتن فیلم بعدی خود است و...
۱۴۰۵/۰۵/۲۷
بازگشت اصغر فرهادی به زبان مادری
اصغر فرهادی، کارگردان دو بار برنده اسکار، تأیید کرده است که در حال نوشتن فیلمنامه فیلم بعدی خود به زبان فارسی است و انتظار دارد آن را طی یک سال آینده به پایان برساند.
۱۴۰۵/۰۵/۲۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
شهاب حسینی؛ بازیگر مؤلف و قائم به اراده
سینماسینما، آریو همتی شهاب حسینی، برنده باکیفیتترین جایزه بازیگری در تاریخ سینمای ایران ـ جایزه بازیگری جشنواره کن برای «فروشنده» ـ و یکی از مهمترین بازیگران تاریخ سینمای ایران، همچنین در جریان سینمای روشنفکری ـ مطالبهگرایانه در سینمای ایران، سوپراستار محسوب میشود. نخستین بازی مهم شهاب حسینی در فیلم ساختار...
۱۴۰۵/۰۵/۲۱
از اصغر فرهادی تا وودی هارلسون در سارایوو
وودی هارلسون، بازیگر برجسته و سهبار نامزد اسکار نیز در کنار اصغر فرهادی و امیلی واتسون با جایزه افتخاری «قلب سارایوو» مورد تقدیر قرار میگیرد.
۱۴۰۵/۰۵/۱۲
«پروانه»؛ وقتی غیاب، شکل دیگری از حضور است
سینماسینما، محمد ناصریراد پانزدهم شهریورماه، در سیزدهمین شب روایت و تصویرِ گالری سروناز شیراز، مستند «پروانه» ساخته بهمن کیارستمی، پرترهای از پروانه اعتمادی، نقاش برجسته و تجربهگرای ایرانی، نمایش داده شد؛ مستندی که بیش از آنکه بخواهد زندگینامه یک نقاش را روایت کند، میکوشد به جهان ذهنی هنرمندی نزدیک شود...
۱۴۰۵/۰۶/۱۷
«امیرو»؛ پرترهای ناتمام از یک انسان طردشده
سینماسینما، محمد ناصریراد مستند نیمهبلند «امیرو» به کارگردانی محسن کامکاری و تهیهکنندگی کامران حیدری، محصول سال ۱۴۰۱، از آثاری است که با وجود حضور در جشنوارههای بینالمللی و برنده شدن جایزه بهترین فیلم نیمهبلند در جشنواره سئول سال ۲۰۲۳، بیش از هر چیز با فاصلهای آشکار میان ظرفیت سوژه و...
۱۴۰۵/۰۶/۰۹
کالبدشکافی میل و جنایت در «ژویسَنس» و «دانته»
سینماسینما، محمد ناصریراد سوم شهریورماه ۱۴۰۵، پاتوق فیلم کوتاه شیراز در مجموعه شهر کاغذی به میزبانی محسن سلمانی، میزبان نمایش و نقد دو فیلم کوتاه از امین تبار، فیلمساز شیرازی بود، دو فیلم که با وجود فاصله زمانی در تولید و تفاوت در ساختار روایی، در یک نقطه به یکدیگر...
۱۴۰۵/۰۶/۰۵
از باغ تا غیاب، خوانش هرمنوتیکی از «بدون ایرج»
سینماسینما، محمد ناصریراد در تاریخ ۲۶ مردادماه ۱۴۰۵، در گالری سروناز و در سلسلهنشستهای شبهای مستند شیراز، «بدون ایرج» ساخته بهمن کیارستمی و آرش والینژاد را دیدم؛ فیلمی که از همان نمای نخست، با ورود از دیوار به باغی متروک، مرا وارد جهانی کرد که در آن مرز میان گذشته...
۱۴۰۵/۰۵/۲۶
«روما»؛ تجربهای بصری و انسانی از زندگی و طبقات جامعه
سینماسینما، محمد ناصریراد فیلم سینمایی «روما» ساختهٔ آلفونسو کواران، و محصول نتفلیکس در سال ۲۰۱۸ و برندهٔ شیر طلای ونیز در همان سال و جایزه بهترین فیلم خارجی زبان اسکار ۲۰۱۹، تجربهای سینمایی و انسانی است که با دقت تمام زندگی و طبقات اجتماعی مکزیک دههٔ ۱۹۷۰ را بازنمایی میکند....
۱۴۰۴/۱۲/۰۸
خوانشی فرمال و اجتماعی از «خشت و آینه»؛ خشتِ توسعه، آینه تنهایی
سینماسینما، محمد ناصریراد «خشت و آینه» ساخته ابراهیم گلستان در سال ۱۳۴۳، در میانه دههای شکل میگیرد که تهران زیر فشار شتاب توسعه، مهاجرت گسترده و تغییرات اجتماعیِ پس از انقلاب سفیدِ شاه و ملت، سیمایی دوگانه یافته است؛ شهری که از یکسو ویترین مدرنیته را با خیابانهای عریض، زرق...
۱۴۰۴/۱۱/۳۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
نقدی بر مستند گفتوگومحور از پگاه آهنگرانی؛ پرترهای در فضای بسته
سنماسینما، محمد ناصریراد با پخش مستند گفتوگومحور پگاه آهنگرانی و محصول بیبیسی فارسی با ترانه علیدوستی، و وایرال حداکثری آن، فضای رسانهای فارسیزبان بار دیگر به میدان واکنشهای احساسی، ستایشهای شتابزده و داوریهای صفر و یکی بدل شد. آنچه بیش از هر چیز در این هیاهو گم شد، خود مستند...
۱۴۰۴/۱۰/۰۹
«قمرتاج»؛ از ثبتِ واقعیت تا سازماندهی روایت
سینماسینما، محمد ناصریراد «قمرتاج» ساخته هادی و مهدی زارعی در مرز میان سینمای مشاهدهگر، وریته و مستند مردمنگار حرکت میکند، با این تفاوت بنیادین که آگاهانه از خلوص ادعایی این سنتها عبور میکند و به قلمرو مستند داستانی وارد میشود. فیلم با حفظ ظاهر مشاهدهمحور، ساختاری را پیش میبرد که...
۱۴۰۴/۱۰/۰۱