«لیلا» در آینه مکتب نقد عمیق‌گرا | نیمرخ
|جعبه لایتنر آنلاین|

«لیلا» در آینه مکتب نقد عمیق‌گرا

lazy_placeholder.gifphoto_2025-11-11_06-34-27-300x280.jpg سینماسینما، آریو همتی

پیام فیلم «لیلا» (۱۳۷۵) این است که هر غیر ما، دیگری یا ابژه نیست که ما باعنوان  نشستن در جایگاه سوژه بتوانیم آن را حذف کنیم.

«لیلا»ی مهرجویی بنا بر مقوله‌بندی ساختاریک در نوع سینمای فراساختارگرا قرار می‌گیرد.و بنا بر سوژه‌های بیست‌گانه فرائیستی در نوع جنسیت سوژه گرایی ذیل شاخه زن سوژه‌گرایی انسان محور تعریف می‌شود که توانسته خود را به دگرسوژه‌گرایی نزدیک کند.

درک حضور دیگری امری مهم در تاریخ اندیشه بشر است و ظرفیت‌سازی دیالکتیک ادراکی برای اینکه با این متد نگرشی بشود به گونه‌ای وارد این مبحث شد که هر غیر خویش را دیگری نپنداریم و در واقع خویش را از مقام قضاوت خلع کنیم. همه ما انسان‌ها با هر جنسیت، نژاد،ز بانی و در هر مکانی دگرسوژه‌های هم هستیم. در واقع در جهان تزها زیست ما معنی پیدا می‌کند آن هم بدون آنتی‌تز.

همه ما کنار هم سوژه‌های شناورجامعه انسانی هستیم و در مقام مادرمائیک با جنس‌های هم‌عرض خویش‌، سوژه‌های شناور جامعه جانداران، و باز در مقام مادرمائیک سوژه‌های شناور شناور تمام کلمه پدیدارهای هستی هستیم.

فیلم با سه تفاوت‌سازی لیلا با بازی لیلا حاتمی و همسرش با بازی علی مصفا و لیلا و مادر شوهرش با بازی جمیله شیخی و  لیلا و هوویش با بازی شقایق فراهانی یکی از مهمترین فیلم‌های سینمای ایران به لحاظ شکل‌گیری درام است. اینکه او می‌تواند در طول فیلم از تمام کشمکش‌ها عبور کند در واقع یک کلاس درس برای زیست رئال ما می‌تواند باشد.

یک نکته مهم دیگر این است که در کلیت فیلم «لیلا» جایگاه زن سوژه محوری را داراست و ما انگار داریم جهان درون او را می‌خوانیم و می‌بینیم. این جهان زن سوژه‌گرایی البته با فراروی از نگره‌های قالبیک به مبحث دگرسوژگی وارد می‌شود و می‌خواهد به درک حضور مادر شوهر، شوهر، و هوویش برسد. هر چند این تمرین‌ها نهایتا روان او را می‌آزارد و یک جا، درست در نقطه اوج دراماتیک اثر، لیلا انگار می‌شکند و نیاز به باز آفرینی پیدا می‌کند. او که خودش برای همسرش زن اختیار کرده در شب عروسی آنها، خانه را ترک می‌کند.

مهمترین شاخصه مهرجویی زمانی که زنان در فیلم‌های او در جایگاه سوژه قرار می‌گیرند مانند «پری» (۱۳۷۳) یا لیلا، آنجاست که ما درون ذهن کاراکتر را می‌شنویم و می‌بینیم. جهان درون تعیین یافته چه روزمرگی لیلا زیر بار فشار جهان بیرونی ـ اینجا خانواده ـ که لیلا حاتمی این ذره ذره دیوانگی و جان سوزی را به درستی بازی کرده و نمایش می‌دهد  و چه زیست فلسفی و پرسشمند پری با آن بازی شاخص و تاریخ ساز نیکی کریمی که مخاطب را لحظه‌ای به حال خود وا نمی‌گذارد، و تمام این‌ها بنا بر دقت و وسواس مهرجویی در شخصیت‌پردازی شکل گرفته و رخ می‌نماید. بهرام بیضایی هر چند در شخصیت‌پردازی مانند مهرجویی قوی عمل می‌کند ولی این کارگردان برجسته با جهان درون محتاط‌تر عمل کرده  و تصاویر مبهم و هاله‌های عجیب و لحظه‌های نامفهوم از آن خلق می‌کند که البته این تفاوت در این دو کارگردان بنا بر رویکردهای متفاوت آنها نسبت به انسان و هستی است. بر مهرجویی نگرش  فلسفی ـ عرفانی  غلبه دارد، اما بر بیضایی نگرش اسطوره‌ای ـ عرفانی .

بازی جذاب  جمیله شیخی که به کاراکتری جان بخشیده که در ایجاد فراز های روایتی می‌تواند به عنوان یک آغاز گر درست عمل کند و البته در مقابل بازی درون‌گرای برون‌ریز لیلا حاتمی با آن عمق کاراکتر لیلا ، با بازی به برون‌گرای درون‌ریز علی مصفا مخاطب نسبت به فیلم کشش بیشتر و بیشتر پیدا می‌کند. تا آنجا که در نگاه مخاطب تودگانی این اثر به عنوان یک فیلم ماندگار ثبت می‌شود و در نگاه مخاطب نخبگانی در تمام نظر سنجی‌ها به عنوان یکی از مهمترین فیلم‌های مهرجویی نام برده می‌شود. این فیلم هنوز هم در ساحت سینمای اندیشه‌محور و قصه‌گو با روایتی به شدت ایرانی، دوربینی ایرانی، بازی‌هایی ایرانی و یک کارگردانی ایرانی از نمودهای باشکوه تعیین یافته تمدن آریایی ماست.

منبع: سینما سینما
آدرس کوتاه: https://www.rokh.in/news/150166
دیدگاه

آخرین خبرها
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید

مسعود کیمیایی
داریوش مهرجویی
۴

«شطرنج باد»؛ فروپاشی ساختارهای کهنه

«شطرنج باد»؛ فروپاشی ساختارهای کهنه

سینماسینما، آریو همتی «شطرنج باد» به نویسندگی و کارگردانی محمدرضا اصلانی و تهیه‌کنندگی بهمن فرمان‌آرا یکی از قله‌های موج نوی سینمای ایران محسوب می‌شود؛ موج نویی‌ها در سه شاخه: ۱ـ موفق در گیشه و تبدیل شدن به جریان اصلی با «قیصر » مسعود کیمیایی ۴۸ ۲ـ نیمه موفق بین مخاطبان...

۱۴۰۵/۰۴/۲۴

داریوش مهرجویی

کیارستمی و مهرجویی در ایتالیا

جشنواره «سینمای دوباره کشف شده» در شهر بولونیای ایتالیا، امسال علاوه بر بزرگداشت کیارستمی آثاری از این کارگردان، داریوش مهرجویی و ابراهمیم گلستان را به نمایش می‌گذارد.

۱۴۰۵/۰۳/۳۱

داریوش مهرجویی
۲

دنبال ارجاع دادن به فیلم «لیلا» نبودم

دنبال ارجاع دادن به فیلم «لیلا» نبودم

مهدی برزکی کارگردان فیلم سینمایی «حال خوب زن» مطرح کرد که به دنبال ارجاع دادن به فیلم «لیلا» ساخته داریوش مهرجویی نبوده و اینکه فیلمش مخاطب را به یاد فیلم او انداخته برایش ارزشمند است. نوشته دنبال ارجاع دادن به فیلم «لیلا» نبودم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۱۱/۱۶

نیکی کریمی
مسعود کیمیایی
۲

تحلیل بازیگری نیکی کریمی؛ شمایل زن فیلسوف و پرسشگر

تحلیل بازیگری نیکی کریمی؛ شمایل زن فیلسوف و پرسشگر

سینماسینما، آریو همتی سنت بازیگری زنان در ایران یکی از پربارترین سنت‌های بازیگری زنان در جهان سینما محسوب می‌شود. این امر نخست به سبب حضور سینماگران اندیشه‌محور  و دوم اندیشه‌گرایی طیف زیادی از زنان بازیگر که توانستند تعداد زیادی از کاراکترها را در دیالکتیک بازیگر ـ متن شکل بدهند به...

۱۴۰۴/۱۰/۱۴

داریوش مهرجویی
۲

نمایش «بانو»ی داریوش مهرجویی در بنیاد حریری

نمایش «بانو»ی داریوش مهرجویی در بنیاد حریری

فیلم سینمایی «بانو» به کارگردانی داریوش مهرجویی در بنیاد حریری بابل روی پرده می رود. به گزارش سینماسینما، داریوش مهرجویی بعد از موفقیت «هامون» این بار روایتی زنانه از فیلم تحسین شده خود را در داستان فیلم «بانو» در معرض علاقه مندان خود قرار داده است. داستان فیلم درباره زنی...

۱۴۰۴/۰۹/۲۹

داریوش مهرجویی
۲

سینمای ما چه سرسبز بود!/به بهانه نمایش نسخه بازسازی شده سارا مهرجویی در موزه سینما

سینمای ما چه سرسبز بود!/به بهانه نمایش نسخه بازسازی شده سارا مهرجویی در موزه سینما

  محمد تاجیک در سینما آفیس نوشت :پنجشنبه بعدازظهر که برای  تماشای نسخه بازسازی شده فیلم سارا ساخته داریوش مهرجویی، مجبور شدم در یک روز بارانی به موزه سینما بروم ابتدا خیلی پشیمان شدم چون مسیر طولانی را برای رسیدن به موزه طی کردم. موزه سینما نسبت به جایی که...

۱۴۰۴/۰۹/۲۹

داریوش مهرجویی
۱

اکران نسخه مرمت شده یکی از فیلم‌های مهم داریوش مهرجویی

اکران نسخه مرمت شده یکی از فیلم‌های مهم داریوش مهرجویی

نسخه مرمت شده یکی از مهم‌ترین فیلم‌های داریوش مهرجویی که خودش هم آن را دوست داشت، در موزه سینما به نمایش درمی‌آید. به گزارش سینماسینما، روز پنج‌شنبه، ۲۷ آذرماه نسخه مرمت‌شده فیلم «سارا» ساخته داریوش مهرجویی که محصول سال ۱۳۷۱ است، نمایش داده می‌شود؛ فیلمی که مهرجویی لوح سپاس سفارت...

۱۴۰۴/۰۹/۲۴

داریوش مهرجویی
۱

نمایش نسخه مرمت‌شده فیلم «سارا» در موزه سینما

نمایش نسخه مرمت‌شده فیلم «سارا» در موزه سینما

نسخه مرمت‌شده فیلم سینمایی «سارا» به کارگردانی داریوش مهرجویی ۲۷ آذر در موزه سینما نمایش داده می‌شود. نوشته نمایش نسخه مرمت‌شده فیلم «سارا» در موزه سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۹/۲۴

داریوش مهرجویی
۱

یادداشتی بر کتاب «سینماگر متفکر: گفت‌وگو با داریوش مهرجویی»/ فراتر از تصویر؛ از جهان فلسفه تا زبان سینما

سینماسینما، عزیزالله حاجی‌مشهدی؛ کتاب «سینماگر متفکر: گفت‌وگو با داریوش مهرجویی» تازه‌ترین اثر ارزشمند دکتر بهمن مقصودلو، پژوهشگر، مستند ساز؛ منتقد و مدرس نام آشنای سینما؛ تجربه‌ یی بی‌نظیر از تاریخ و هنر سینمای ایران در اختیار خواننده می‌گذارد. مقصودلو، که دانش‌آموخته مطالعات سینما در مقطع دکتری از دانشگاه کلمبیا و...

۱۴۰۴/۰۸/۱۸

داریوش مهرجویی
ناصر تقوایی
۳

محسن امیریوسفی: روزی در این مملکت دادگاه رسیدگی به جنایات فرهنگی تشکیل می‌شود

محسن امیریوسفی: روزی در این مملکت دادگاه رسیدگی به جنایات فرهنگی تشکیل می‌شود

محسن امیریوسفی در مراسم کانون کارگردانان در مورد ناصر تقوایی گفت: شاید آقایان تقوایی و مهرجویی و کیارستمی و بیضایی و دیگران همه سانسورچی ها را بخشیده باشند ولی تاریخ باید درست روایت شود. به گزارش سینماسینما، در برنامه نمایش فیلم تنگنا از امیرنادری در سینما فرهنگ، محسن امیریوسفی –...

۱۴۰۴/۰۷/۲۷

داریوش مهرجویی

به یاد دو استاد موج نو سینمای ایران؛ آرامش در درود بی‌کران

سینماسینما، ساسان گلفر؛ من ار زآن که گردم به مستی هلاک/ به آیین مستان بریدم به خاک/ به تابوتی از چوب تاکم کنید/ به راه خرابات خاکم کنید/ به آب خرابات غسلم دهید/ پس آنگاه بر دوش مستم نهید/ مریزید بر گور من جز شراب/ میارید در ماتمم جز رباب/...

۱۴۰۴/۰۷/۲۴

داریوش مهرجویی
۲

از خانه تا شهر؛ تداوم فلسفه‌ی زیستن در سینمای مهرجویی

از خانه تا شهر؛ تداوم فلسفه‌ی زیستن در سینمای مهرجویی

نشست اکران و نقد و بررسی فیلم «طهران، تهران» ساخته‌ی داریوش مهرجویی و مهدی کرپور در سینما اندیشه به مناسبت هفته‌ی تهران برگزار شد. به گزارش سینماسینما، امیرحسین بهروز، نویسنده و منتقد سینما گفت: در وهله‌ی نخست باید به جایگاه این فیلم دو اپیزودی در کارنامه‌ی کارگردان‌های هر کدام از...

۱۴۰۴/۰۷/۱۶

داریوش مهرجویی
۱

اولیای دم مرحوم مهرجویی و محمدی‌فر از حکم قصاص گذشت کردند

رئیس کل دادگستری استان البرز با اعلام گذشت اولیای دم مرحوم داریوش مهرجویی و رقیه محمدی‌فر در خصوص حکم قصاص متهم ردیف اول پرونده گفت: وکلای اولیای دم درخواست دیه و تعیین مجازات برای جنبه عمومی جرم قتل عمد را ارائه کرده‌اند. به گزارش سینماسینما به نقل از خبرگزاری میزان،...

۱۴۰۴/۰۵/۱۳

داریوش مهرجویی
۱

نگاهی هرمنوتیکی به «پیرپسر»/ از «درخت گلابی» تا چاقوی خون‌آلود: تراژدی چهل ساله‌ها

سینماسینما، حسین شیخ الاسلامی خطر لو رفتن داستان دهه شصتی‌ها، که حالا پا به پنجمین دهه‌ی عمرشان گذاشته‌اند، هنوز سرگردان‌اند، گویی در پیچ و خم‌های تاریخ گم شده‌اند، و این سرگردانی، مثل سایه‌ای سنگین، در سینمای ایران هم دنبالشان کرده است، از روزهایی که با «درخت گلابی» داریوش مهرجویی، با...

۱۴۰۴/۰۴/۲۰

داریوش مهرجویی

هم‌صدایی چهره‌های مهم فرهنگی و اجتماعی با فرزندان مهرجویی

بیش از ۵۰۰ نفر از چهره‌های مهم فرهنگی و اجتماعی در بیانیه‌ای با ستودن شهامت فرزندان مهرجویی در نه گفتن به اعدام و حرکت در مسیر عدالت بدون خشونت حمایت خود را از آنها اعلام کردند. به گزارش سینماسینما، در این بیانیه آمده است: «مریم، صفا و مونا مهرجویی عزیز،...

۱۴۰۴/۰۳/۰۳

داریوش مهرجویی

واکنش مونا مهرجویی به حکم پرونده قتل والدینش؛ ما درخواست اعدام نداریم

مونا مهرجویی در واکنش به اعلام حکم پرونده قتل والدینش در استوری صفحه اینستاگرامش مطلبی منتشر کرد. به گزارش سینماسینما، او نوشته است: «با سلام. در رابطه با پرونده قتل مادر و پدرم، حکم قاتلین صادر شده و یک نفر به اعدام محکوم شده؛ من و خانواده‌ام درخواست اعدام نداریم....

۱۴۰۴/۰۲/۲۴

داریوش مهرجویی
۱

رییس کل دادگستری استان البرز اعلام کرد: تایید حکم قصاص برای قاتل مهرجویی و محمدی‌فر

رئیس کل دادگستری استان البرز با اعلام تایید احکام صادره در خصوص پرونده قتل مرحوم مهرجویی و همسرش در دیوانعالی کشور گفت که بر این اساس، رای دو بار قصاص نفس متهم ردیف اول تایید و جهت طی فرایند اجرا ارسال شد. به گزارش سینماسینما، حسین فاضلی هریکندی در گفت‌وگو...

۱۴۰۴/۰۲/۲۴

داریوش مهرجویی

رای پرونده قتل داریوش مهرجویی؛ رئیس کل دادگستری تاییدش کرد

رئیس کل دادگستری استان البرز با اعلام تایید احکام صادره در خصوص پرونده قتل داریوش مهرجویی و همسرش در دیوانعالی ...ادامه مطلب نوشته رای پرونده قتل داریوش مهرجویی؛ رئیس کل دادگستری تاییدش کرد اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۲/۲۴

داریوش مهرجویی
۱

درنگی بر خارج از متنِ «هامون»/ مهم است این چیزها را بدانیم؟

درنگی بر خارج از متنِ «هامون»/ مهم است این چیزها را بدانیم؟

سینماسینما، حبیب باوی ساجد آیا مهم است خارج از متن رخدادهای یک فیلم و هر اثر هنری دیگری را بدانیم؟ آیا دانستن چنین چیزهایی می تواند یارای فیلمساز در فیلم ساختن باشد و نوعی آموزشِ فیلمسازی؟ مهم است بدانیم داریوش مهرجویی پیش از این که فیلم «هامون» را به این...

۱۴۰۴/۰۱/۱۵

داریوش مهرجویی
۱

وکیل مادر وحیده محمدی‌فر: پرونده قتل مهرجویی و محمدی‌فر بسته نشده/ حکم صادره قطعی نیست

نوبان فشندی، وکیل مادر وحیده محمدی‌فر می‌گوید: نحوه لباس پوشیدن داریوش مهرجویی در زمان قتل شائبه انتظار او برای رسیدن مهمان یا مهمانان مهمی را ایجاد می‌کند. به گزارش سینماسینما، بهاره شبانکارئیان در روزنامه اعتماد نوشت: هفته گذشته برخی خبرگزاری‌ها به نقل از وکیل متهمان پرونده قتل کارگردان مشهور سینمای...

۱۴۰۳/۱۲/۲۷

داریوش مهرجویی
۱

دیوان عالی کشور تایید کرد؛ حکم قصاص و زندان عاملان قتلِ داریوش مهرجویی و وحیده محمدی‌فر

دیوان عالی کشور حکم قصاص و زندان عاملان قتل داریوش مهرجویی و همسرش را مورد تایید قرار داد. به گزارش سینماسینما، داریوش مهرجویی، کارگردان و نخبه سینمایی ایران و همسرش یک سال قبل در ویلای شخصی‌شان در کرج به طرز فجیعی به قتل رسیدند. ماموران بعد از تحقیق و بررسی...

۱۴۰۳/۱۲/۲۲

داریوش مهرجویی
ناصر تقوایی
۲

ویدیو/ واکنش هنرمندان و نویسندگان نسبت به توهین به مزار غلامحسین ساعدی

ویدیو/ واکنش هنرمندان و نویسندگان نسبت به توهین به مزار غلامحسین ساعدی

سینماسینما، پاریس هفته گذشته، خبری عجیب در شبکه‌های اجتماعی و برخی وبسایت‌های غیررسمی منتشر شد که از اقدامی توهین‌آمیز بر مزار غلامحسین ساعدی نویسنده ارزشمند و سناریست فیلم های «گاو» و «دایره مینا» ساخته های داریوش مهرجویی و «آرامش در حضور دیگران» به کارگردانی ناصر تقوایی حکایت داشت. گفته می‌شد...

۱۴۰۳/۱۰/۰۹

داریوش مهرجویی

بازخوانی موضوع تصویر زن در سینمای داریوش مهرجویی

برنامه بزرگداشت زنده‌یاد داریوش مهرجویی و نشستی با عنوان «بازخوانی تصویر زن در سینمای داریوش مهرجویی» در خانه هنرمندان ایران ...ادامه مطلب نوشته بازخوانی موضوع تصویر زن در سینمای داریوش مهرجویی اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.

۱۴۰۳/۰۹/۱۹

داریوش مهرجویی
۴

در مراسم زادروز زنده‌یاد «داریوش مهرجویی» مطرح شد؛ مهرجویی سهم عمده‌ای در بخش‌های مختلف تاریخ سینمای ایران دارد

مراسم زادروز زنده‌یاد «داریوش مهرجویی» با حضور هنرمندان عصر ۱۷ آذر ماه در موزه سینما برگزار شد. به گزارش سینماسینما، در بخش نخست این مراسم دومین پادکست رادیو موزه سینما به صورت حضوری و زنده توسط مژگان اصغری و رضا آفتابی اجرا شد. در بخش‌های مختلف و متنوع این پادکست...

۱۴۰۳/۰۹/۱۸

داریوش مهرجویی
۳

مهرجویی سهم عمده‌ای در بخش‌های مختلف تاریخ سینمای ایران دارد

علیرضا زرین‌دست در مراسم زادروز داریوش مهرجویی در موزه سینما گفت: مهرجویی سهم عمده‌ای در بخش‌های مختلف تاریخ سینمای ایران دارد، از جمله موجی که پس از آثار مهرجویی در سینمای ایران به راه افتاد. نوشته مهرجویی سهم عمده‌ای در بخش‌های مختلف تاریخ سینمای ایران دارد اولین بار در سوره...

۱۴۰۳/۰۹/۱۸

بیتا فرهی
داریوش مهرجویی
۱

پیشنهاد غافلگیرکننده مهرجویی به بیتا فرهی

پیشنهاد غافلگیرکننده مهرجویی به بیتا فرهی

‎بیتا فرهی در روایتی از بازیگری‌اش پس از بازی در فیلم «هامون» داریوش مهرجویی گفته است: در حالی که در ...ادامه مطلب نوشته پیشنهاد غافلگیرکننده مهرجویی به بیتا فرهی اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.

۱۴۰۳/۰۹/۱۸

داریوش مهرجویی

برگزاری ویژه‌برنامه داریوش مهرجویی در موزه سینما

ویژه‌برنامه داریوش مهرجویی در قالب برنامه پادکست حضوری شنبه هفدهم آذرماه در موزه سینمای ایران برگزار خواهد شد. نوشته برگزاری ویژه‌برنامه داریوش مهرجویی در موزه سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۳/۰۹/۱۴

داریوش مهرجویی
۳

موزه سینما برگزار می‌کند: «مهرجویی؛ سینماگر فیلسوف»

ویژه برنامه «داریوش مهرجویی» در قالب برنامه پادکست حضوری در موزه سینما برگزار خواهد شد. به گزارش سینماسینما، هفدهم آذرماه؛ همزمان با زادروز زنده‌یاد داریوش مهرجویی ویژه برنامه این هنرمند فقید سینما با موضوع «مهرجویی؛ سینماگر فیلسوف» در موزه سینما برگزار می‌شود. این برنامه همراه با اجرای پادکستی از زندگی...

۱۴۰۳/۰۹/۱۴

داریوش مهرجویی

ویژه‌برنامه‌ای به مناسبت زادروز داریوش مهرجویی

ویژه برنامه «داریوش مهرجویی» در قالب برنامه پادکست حضوری در موزه سینما برگزار خواهد شد. به گزارش مهر، هفدهم آذر ...ادامه مطلب نوشته ویژه‌برنامه‌ای به مناسبت زادروز داریوش مهرجویی اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.

۱۴۰۳/۰۹/۱۴