
سینماسینما، آریو همتی
ترانه علیدوستی آخرین بازیگر مولف زن سینمای ایران است. با این مقدمه کوتاه نخست المانهای مولف بودن در بازیگری را بر میشماریم و سپس به معرفی کوتاه، اما جامع بازیگران زن مولف سینمای ایران میپردازیم.
دیالکتیک بازیگر و کاراکتر منجر به شانزده حالت تحت تاثیر جهان ابژیکال، جهان سوبژیکال و جهان متنی زبانی میشود که در شش حالت محوریت با بازیگر، شش حالت محوریت با کاراکتر و چهار حالت محوریت با جنس سومی از این دو است. باید بدانیم که در سینمای ایران حضور گسترده و معناساز زنان بازیگر بسیاری داشتهایم که حضور برخی از آنها مانند ژاله علو، هما روستا، گلاب آدینه، گوهر خیراندیش، فرزانه تاییدی، فریماه فرجامی و مریلا زارعی میتواند به عنوان الگوهایی آموزشی برای جوانترها به نمایش گذاشته شود، اما با احترام به تمامی بازیگران خوب زن سینما اینجا با مفهوم بازیگر زن مولف مواجه هستیم.
مولف بودن در بازیگری دارای چند المان است که یک بازیگر تمام یا بخشهایی از این المانها را باید در برآیند و اتفاق پسینی مواجهه بازیگر ـ کاراکتر برای مخاطب به آشکارگی یا به اصطلاح فلسفی آن عریانیت برساند.
۱ـ کاراکتر غیرکلیشه، ضد کاراکتر و یا دگر کاراکتری
۲ـ درونی کردن دگر سوژگی
۳ـ نوع مواجهه بازیگر و کاراکتر یا متن
۴ـ درک شناور بودن سوژه بعد از دگر سوژگی
در المان نخست، در سینمای ساختار آوانگارد با کاراکتر غیرکلیشهای، در پساساختارگرایی ضد کاراکتری و در فراساختارگرایی با مفهموم دگر کاراکتری رو به رو هستیم .
در المان دوم مبحث دگر سوژگی بازیگر باید به این آگاهی برسد که نباید با کاراکتر ـ متن به مثابه ابژه برخورد کند. در واقع بازیگر و کاراکتر هر دو دگرسوژههای هم محسوب میشوند و این دیالکتیک ادراکی است که محوریت را از دیالکتیک تضاد میگیرد.
در المان سوم باز با سه عصر متفاوت یعنی ساختار آوانگارد و دیالکتیک تضاد بین بازیگر و کاراکتر، عصر پساساختارگرایی و نگره التقاطی و ترکیب بازیگر و کاراکتر برای رسیدن به موجودیت پسینی واحد بدون حفظ ابعاد ثابت معنایی و عصر فراساختارگرایی با مبحث حرکت هم افزای بازیگر و کاراکتر سمت ریشهگاه مشترک و جنس سومی از هر دو با حفظ ابعاد ثابت معنایی پیشینی آنها و کشف ابعاد متغیر معنایی جدید توسط موجودیت پسینی فرارو .
در المان چهارم و مبحث سوژههای شناور که در واقع بعد از پذیرش دگرسوژگی با آن مواجهه هستیم بازیگر باید به این ادراک رسیده باشد که در مبحث خود و کاراکتر با دو سوژه ثابت قطعی و مطلق رو به رو نیستیم. بلکه هم بازیگر و هم کاراکتر به مثابه سوژههای شناور هستند که میتوان با ابعاد مشکک موجودی خودآگاه و ناخودآگاههای جمعی فردی هفتگانه مکانشی، زبانشی، زمانشی، نژادیک، جنسیتی، روانی ـ موقعیتی و مجازی به ۱۱۲ حالت خودآگاه و ۱۱۱ حالت ناخودآگاه ظهور و بروز یابد.
نخستین بازیگر زن مولف سینمای ایران فخری خوروش است اما بازیگران زن مولف سینمای ایران به ترتیب زمانی عبارتند از :
۱ـ فخری خوروش: «آقای هالو» داریوش مهرجویی ۴۹، «نفرین» ناصر تقوایی ۵۲، «شازده احتجاب» بهمن فرمانآرا ۵۳، «شطرنج باد» محمدرضا اصلانی ۵۵ و «سوته دلان» علی حاتمی ۵۶ مجموعهای کمنظیر از کاراکترهای سینمای موج نو را جان بخشید.
۲ـ شهره آغداشلو: «شطرنج باد» اصلانی ۵۵، «گزارش» عباس کیارستمی ۵۶ و «سوته دلان» حاتمی ۵۶ را در سینمای موج نو بازی کرد. و آخرین قدرتنمایی او در «خانه ای از شن و مه» ۲۰۰۳ وادیم پرلمان بود.
۳ـ سوسن تسلیمی: مهمترین بازیگر مولف زن سینمای ایران با «چریکه تارا» بیضایی۵۸، «مرگ یزدگرد» بیضایی ۶۱، «مادیان» علی ژکان ۶۴، «باشو غریبه کوچک» بیضایی ۶۴، «طلسم» داریوش فرهنگ ۶۵ و «شاید وقتی دیگر» بیضایی ۶۶ مجموعهای کامل از بازیهای مولف در سینمای ایران و بدون حتی یک بازی متوسط و ضعیف، به لحاظ کیفی بینظیر است.
۴ـ فاطمه معتمدآریا : ایشان از میان چهار گروه نابازیگر، بازیگر معمولی، بازیگر ستاره و بازیگر حرفهای به دسته بازیگر حرفهای تعلق دارد و تعداد بازیهای خوب او بسیار زیاد است، اما بازیهای او به عنوان بازیگر مولف نقش کمیک اما جدی از «ناصرالدین شاه آکتور سینما» محسن مخملباف ۷۰، «هنرپیشه» مخملباف ۷۱، تا آثار مشترک با ایرج طهماسب و پرویز پرستویی به یک امضای ممتد تبدیل شد. اما هنرنمایی او در «روسری آبی» رخشان بنیاعتماد، «گیلانه»، «مسافران» بیضایی و «یک بار برای همیشه» سیروس الوند نیز در خاطرهها ماند.
۵ـ ویشکا آسایش: سریال «امام علی ع» داوود میرباقری و نقش قطام او را در اولین بازی اش به عنوان یک بازی مولف در مدیوم تلویزیون یا تاریخ تصویر ایران ثبت کرد. درخششی که در ادامه بهجز لحظاتی از فیلم «ساحره» میرباقری آنگونه که بایسته بود ادامه پیدا نکرد.
۶ـ نیکی کریمی: او با «عروس» در سینمای سرمایه تثبیت شد، اما با توجه به هوش غریزیاش، توانست در آثار مطرح متعدد در سینما اندیشه محور با مهرجویی،کیمیایی، تهمینه میلانی، احمدرضا معتمدی و…بدرخشد . اما پرسونای زن فیلسوف با «پری» داریوش مهرجویی ۷۳ در سینما به عنوان بازیگر مولف تثبیت شد. به هر حال جهان اندیشه مهمترین وجوه آن فلسفه است و یک زن اهل فلسفه و اندیشیدن میتواند اگر در مسیر درست علمی قرار بگیرد در هستی تصرف کند. نیکی کریمی همراه با لیلا حاتمی طولانیترین دوره سوپر استار بودن در سینمای ایران را تجربه کردند.
۷ـ لیلا حاتمی: فیلم «لیلا» داریوش مهرجویی ۷۵ او را به عنوان بازیگر مولف در جان بخشیدن به کاراکتری که دنبال تمرین درک حضور دیگری است، تثبیت کرد. او برای همسرش دنبال زن گرفتن میرود. هر چند در این مسیر در تلاطم کم میآورد و میانه راه میشکند. حاتمی در آثار متعدد سینمای اندیشه محور درخشید و حضورش به عنوان سوپر استار را بیتوجه به مبحث سن تا اکنون نیز ادامه داده است.
۸ـ هدیه تهرانی: کاراکتر زن عصیانگرا به عنوان مهمترین نمود مطالبه حقوق زن که نخستین بار توسط هدیه تهرانی در نیمه دوم دهه هفتاد با آثار متعدد روی پرده نمایان شد به شدت توسط بیشتر بازیگران زن تقلید شد. از «قرمز» جیرانی تا «پارتی» سامان مقدم نمونههای درخشان حضور این زن عصیانگر که از بالا به مرد نگاه میکند و میتواند او را تحقیر کند و یا حتی به سبب ظلمهایش او را بکشد، تصاویری ماندگار برای مخاطب انبوه ثبت کرد.
درخشانترین جلوههای ادامه مسیر زن عصیانگر در رویا نونهالی و طناز طباطبایی به عنوان پیروان هدیه تهرانی در تاریخ سینمای ما ثبت شده است. حضور طباطبایی در «یاقی» مقابل پارسا پیروزفر از پرمخاطبترین حضورهای یک زن زیبا در قالب یک پرسونای لات است.
۹ـ میترا حجار: زن آرمانگرا با بازی او در «متولد ماه مهر» احمدرضا درویش ۷۸ و در مقابل محمدرضا فروتن جانی دوباره به جنبشهای دانشجویی بر پرده سینما بخشید و به الگویی تبدیل شد که آخرین نمونه پیروی آن فیلم «جنگل پرتقال» خوانساریان با بازی میرسعید مولویان و سارا بهرامی است.
۱۰ـ گلشیفته فراهانی: میم «درخت گلابی» داریوش مهرجویی دختر بچه پرشور و شیطنتهای کودکانه، «بابا عزیز» ناصر خمیر ۸۳ زن عارف، «میم مثل مادر» ۸۵ رسول ملاقلی پور و تصویری جدید از مادر در بعد متغیر معنایی جوان وجذاب، اما با حفظ بعد ثابت مهر و عشق مادرانه و فداکاری آن، تصاویر ماندگاری برای مخاطب سینما در ایران ثبت کرده است. تعداد آثار او در سینمای اندیشه محور نیز متعدد و پرشمار است و البته حضور او در فیلمهای اندیشه محور در هالیوود نیز ادامه پیدا کرد.
۱۱ـ ترانه علیدوستی: آخرین بازیگر زن مولف سینمای ما ترانه علیدوستی است. کاراکتر زن آسیبپذیر، اما مقاوم از «من ترانه پانزده سال دارم» رسول صدر عاملی ۸۱ و اولین آثار او شروع شد و ادامه پیدا کرد. آثار مطرح متعدد و پرشمار ترانه علیدوستی در سینمای اندیشه محور ایران از او برای مردم تصویری مانا خلق کرده است و این نوع مقاومت در عین آسیبپذیری، به گونهای توانسته در شخصیت بیرون از سینمای او نیز تثبیت شود.
به بهانه حضور دکتر صدر در فیلم سینمایی «احمد» بر روی پرده سینماهای سراسر کشور به نقش چند پرستار به یادماندنی سینما نگاه انداختهایم. نوشته پرستاران به یادماندنی سینما؛ از شیدا تا دکتر صدر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۱۰/۱۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، منوچهر دین پرست فیلم «پیرپسر» ساخته اکتای براهنی، دومین اثر سینمایی او، با فیلمنامهای منسجم و کارگردانی پخته، یکی از برجستهترین آثار سینمای ایران در سالهای اخیر است. فیلم درباره خانوادهای سهنفره شامل پدر مستبد (غلام با بازی حسن پورشیرازی) و دو پسرش (علی: حامد بهداد، رضا: محمد ولیزادگان)است...
۱۴۰۴/۰۸/۱۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
فیلم سینمایی «پیر پسر» به کارگردانی اکتای براهنی، از ساعت ۱۸ یکشنبه ۴ آبان به طور اختصاصی در سینما آنلاین فیلمنت اکران میشود. نوشته اکران آنلاین فیلم «پیر پسر» از امشب در فیلمنت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۸/۰۴
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
فیلم سینمایی «پیرپسر» به کارگردانی اکتای براهنی تاکنون موفق به جذب بیش از یک میلیون نفر مخاطب شده است. نوشته سیر صعودی استقبال از «سینمای اجتماعی» ادامه دارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۵/۰۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
در هفتهای که گذشت فیلم سینمایی «پیر پسر» به کارگردانی اکتای براهنی با فاصله قابلتوجه همچنان در صدر فروش قرار گرفت. نوشته چشم امید گیشه تابستان به سینمای اجتماعی/ «پیر پسر» جان دوباره گرفت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۴/۲۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
بلیتفروشی فیلم سینمایی «پیر پسر» به کارگردانی اکتای براهنی با مبلغ ۱۱۰ هزار تومان از شب گذشته آغاز شده است. نوشته پیشفروش «پیر پسر» بدون تغییر قیمت بلیت آغاز شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۳/۲۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
فیلم سینمایی «پیر پسر» کارگردانی اکتای براهنی از چهارشنبه ۲۱ خرداد در سینماهای سراسر کشور روی پرده میرود. نوشته «پیر پسر» از ۲۱ خرداد روی پرده سینماها میرود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۳/۱۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
با پایان فیلمبرداری «بُت»، اثر تازه حمید نعمتالله پس از پنج ماه نخستین تصویر این فیلم منتشر شد. به گزارش ...ادامه مطلب نوشته انتشار عکس از «بُت» حمید نعمتالله با بازی لیلا حاتمی اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۲/۱۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
زمستان سال ۱۳۵۶ پخش یک سریال با بازی لیلا حاتمی خیابانهای تهران را خلوت کرد. به گزارش سینماسینما، سریال «طلاق» ساخته شادروان مسعود اسدالهی در زمستان سال ۱۳۵۶ شبهای شنبه از شبکه یک تلویزیون پخش میشد. لیلا حاتمی که در هنگام ساخت این سریال ۵ سال بیشتر نداشت از طریق...
۱۴۰۳/۱۰/۱۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، مسعود ارجمندفر مقدمه: استحاله قربانی به فردیت مدرن مستند «ترانه»، ساختهی پگاه آهنگرانی (پخششده از بیبیسی فارسی)، فراتر از یک پرترهی سینمایی از یک بازیگر مشهور، سندی است از یک استحالهی وجودی. این اثر، روایتی است از سفر ترانه علیدوستی؛ سفری که از از دالانهای تنگ بازداشت و انفرادی...
۱۴۰۴/۱۰/۱۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سنماسینما، محمد ناصریراد با پخش مستند گفتوگومحور پگاه آهنگرانی و محصول بیبیسی فارسی با ترانه علیدوستی، و وایرال حداکثری آن، فضای رسانهای فارسیزبان بار دیگر به میدان واکنشهای احساسی، ستایشهای شتابزده و داوریهای صفر و یکی بدل شد. آنچه بیش از هر چیز در این هیاهو گم شد، خود مستند...
۱۴۰۴/۱۰/۰۹
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
روزنامه های اصولگرا به فیلمی که پگاه آهنگرانی برای ترانه علیدوستی ساخته و از تلویزیون بی بی سی پخش شده است حمله کردند.
۱۴۰۴/۱۰/۰۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
در هفتهای که پشت سر گذاشتیم ترانه علیدوستی، حمید نعمتالله، رویا میرعلمی، مهران مدیری و کاظم دانشی از مهمترین چهرههای خبرساز در محافل رسانهای بودند. نوشته از رویای امیدبخش «رویا» تا سکوت حرفهای «حمید» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۵/۳۱
حمید علیدوستی، چهره متین فوتبال ایران از بهبودی دخترش، ترانه علیدوستی بازیگر سرشناس کشور خبر داد.
۱۴۰۴/۰۵/۲۳
سخنگوی قوه قضاییه با اشاره به اینکه ترانه علیدوستی ممنوع از پرواز نیست، گفت: کارت ملی ترانه علیدوستی هیچ محدودیتی ندارد و این مسأله را تأیید نمیکنیم و ما جرمی به اسم ممنوع از پرواز نداریم. به گزارش سینماسینما، نشست خبری اصغر جهانگیر سخنگوی قوه قضائیه صبح امروز برگزار شد....
۱۴۰۳/۱۰/۱۱
سخنگوی قوه قضاییه گفت: احکام فرزندان معاون اول سابق قوه قضاییه و سایر متهمان این پرونده صادر و قطعی شده ...ادامه مطلب نوشته سخنگوی قوه قضاییه: بابک زنجانی آزاد نشده/ ترانه علیدوستی اگر ادعایی دارد شکایت کند اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۰/۱۱
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
درست در لحظهای که سیلی ترانه علیدوستی بر صورت سعید پورصمیمی نشست، بخش عمدهای از مخاطبان «برادران لیلا» شوکه شدند. ...ادامه مطلب نوشته تصویر «پدر» در سینما؛ این قصهها «پدر» میخواهد اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۹/۱۷
وکیل ترانه علیدوستی از آخرین وضعیت بیماری ترانه علیدوستی نوشت. به گزارش سایت انتخاب، زهرا مینویی، وکیل ترانه علیدوستی در شبکه اجتماعی ایکس/توییتر نوشت: در روزهای اخیر دوستان بسیاری نگران ...ادامه مطلب نوشته وکیل ترانه علیدوستی از بهبودی نسبی حال موکلش خبر داد اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۲/۰۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، ابوالفضل نجیب این متن بخشی از کتاب مجموعهٔ مقالات سینمایی نگارنده دربارهٔ سوسن تسلیمی است. سوسن تسلیمی بیتردید از چهرههای بیبدیل هنر بازیگری در سینمای ایران است. این ویژگی برای بازیگری که در مقایسه با بازیگران زن سینمای قبل و بعد از انقلاب تنها ۶ فیلم «چریکه تارا» (۱۳۵۷)،...
۱۴۰۴/۱۰/۱۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، شهرام اشرف ابیانه در آغاز چه شد که بهرام بیضایی اینطور بر تارَک فرهنگ ایران نشست. بدل شد به فردوسی زمانهی خودش. آن اندازه که دیالوگهای نمایشی نمایشنامههای تاریخیاش، گویی از قعر تاریخ شفاهی و نوشتاری زبان پارسی نمایان شده. انگار تصویرسازیهای شاهنامهوارهایاند، که حماسهای را روایت میکنند. جوشش...
۱۴۰۴/۱۰/۱۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی “دکتر بهمن مقصودلو” منتقدِ فیلم ، پژوهشگر و مستندساز نام آشنا و پُرتلاش، سازنده ی فیلم مستند ” موزاییک استعاره ها” ( ۲۰۱۹ م ) با پشتوانه ی نزدیک به دو دهه پی جویی و شکیبایی فراوانش – در فاصله ی سال های ۱۳۸۱ تا ۱۳۹۶-...
۱۴۰۲/۱۰/۱۹
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی اجرای برخی طرح ها در عرصهی تولید فیلم – به ویژه فیلم مستند – به دلیل دشوارهای خاص آن، جز با تلاش مضاعف و شور و شوقی از سرِ دلسپردگی، امکان پذیر نخواهد شد. شهامت و پُردلی دکتر بهمن مقصودلو کارشناس نام آشنای سینما با پشتوانهی...
۱۴۰۰/۰۶/۳۱
نخستین شماره نشریه تحلیلی ـ راهبردی «گزارش یک» با انتشار گفتوگوهایی با سوسن تسلیمی و شهریار قنبری منتشر شد.
۱۳۹۹/۱۲/۲۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، ندا قوسی برای گفتن و نوشتن از استاد بهرام بیضایی (استاد به معنای واقعی کلمه)، کلمات و واژهها قاصرند. او فراتر از گفتار و نوشتار، هنرمند و مولفی است بینظیر و بیهمتا. حیف و صد حیف که اکنون در وانفسای روزگاری که در این سرزمین هنر -هم- به دست...
۱۳۹۹/۱۰/۰۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
علی اصغر کشانی سکانس قبل از رسیدن تازیان در مرگ یزدگرد (بهرام بیضایی) پیش از آنجا که صاحب منصبان حکومت، حکم بر برائت آسیابان و خانواده اش دهند، جایی که موبد، سرکرده و سردار لشگر پس از شنیدن زندگی کارگر ستمدید و خانواده فقیرش باید تصمیم نهایی برای مجرم دانستن...
۱۳۹۹/۱۰/۰۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
این روزها مصادف است با زادروز سوسن تسلیمی، بازیگر نامآشنای تئاتر و سینمای ایران. این بازیگر که قدم به ۶۹ سالگی گذاشته اگرچه در نزد مخاطب عام بیشتر به خاطر بازیهای سینمایی و مشخصاً بازی در چهار فیلم بهرام بیضایی شناخته میشود اما عمده فعالیت هنریاش به صحنه تئاتر برمیگردد.
۱۳۹۷/۱۱/۲۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، بهرنگ ملک محمدی: دوستی دارم که سالها پیش بر اثر یک حادثه تلخ دختر هنرمندش را از دست داد و این اتفاق غم انگیز زمینه ساز مهاجرت همسر و فرزند دیگرش شد. او در مقابل سوال دوستانش درباره تنها ماندن در ایران همیشه میگوید: «دلم میخواهد وقتی برای خریدن...
۱۳۹۷/۰۷/۲۸