نگاهی کوتاه به نمایشِ «سگِ نگهبان و درختی در باغ»؛ بازجویی یک جنایتِ خیالی!
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی
در روزهایی که فیلم های قابل تامُلی بر پرده ی سینماها به نمایش در نمی آید، دیدن نمایش های خوب، بسیار دلشاد کننده است. «سعید ذهنی» کارگردان تئاتر، آهنگساز و مدرّس دانشگاه، دانش آموخته ی رشته ی کارگردانی نمایش از دانشکده ی هنرهای زیبا ، دانشگاه تهران، با نمایش «سگ نگهبان و درختی در باغ» به تهیهکنندگی «سعید هنرآموز» در سالن چهارسوی مجموعه ی تئاتر شهر، کار بسیار مُنسجم با روایتی آشنا از درد و داغ های یک نویسنده ی زن را به نمایش گذاشته است که تردیدی ندارم به خاطر شکل و بیان کمینه گرا و گُزیده گوی نمایش، برای نمایش دوستان حرفه یی کاری دلپسند بوده است.
بخش عمده ی جذابیت و کِشش و گیرایی این نمایش به متن پیراسته و گفت و گونویسی بسیار گویا و روانِ نمایشنامه (نوشته ی آرام جعفری) مربوط می شود. با این همه، در فضا سازی، و ترکیب کلی کار، به ویژه طراحی صحنه و در هم آمیزی دو فضای متفاوتِ باغ و اتاق بازجویی مامور ممیّزی، بسیار دقیق کار شده است. پرداخت مناسبِ لحن نمایشنامه که برای نویسنده اش دردسرساز شده است، با استفاده از موسیقی مناسبی که خود کارگردان نمایش در مقام آهنگساز برای این نمایش ساخته است، به همراه مجموعه ی عوامل دیداری و شنیداری دیگر (از نورپردازی گرفته تا انتخاب صداهای طبیعی) موجب شده است تا شاهد اجرایی کم نقص و نمایشی با محتوایی تفکربرانگیز باشیم .
واقع گرایی نویسنده ی نمایش در معرفی دو شخصیت متفاوت (نویسنده و بازجو) که هریک تیزهوشی و باریک بینی خاص خودشان را دارند، در قالب گفت وگوهای دو نفره به تماشا گذاشته می شود. برخلاف فیلمنامه ها و یا نمایشنامه هایی که برای فضاسازی های جنگ تحمیلی طراحی می شده است و همواره در شخصیت پردازی ها با تیپ ها و شخصیت های به طور کامل مثبت یا منفی رو به رو می شدیم، در این نمایش، با دو شخصیت متفاوتی رو به رو می شویم که به شیوه ی صفر و صدی، سیاه یا سفید نیستند و طراحی شخصیت ها بسیار دقیق و هوشمندانه ابه نظر می رسد. شاید به همین دلیل است که بازجو، در لحظه هایی از بخش های پایانی نمایش، در خود فرو می رود و انگار با قبول بخشی از حرف های نویسنده، خود را نیازمند دگرگون شدن و تغییر می بیند.
در لا به لای گفت وگوهای دو نفره ی شخصیت های نویسنده و بازجو، به همه ی نکته یابی ها و ریزبینی های هردو شخصیت، به خوبی اشاره می شود و بدون دست کم گرفتن هیچ یک از آن ها، با انتخاب میزانسن دقیقی، در صحنه ی نمایش، شرایطی ایجاد می شود که تماشاگر نمایش، به سادگی می تواند از طریق نوعی همذات پنداری، خود را در جایگاه نویسنده (متهم) قرار دهد و در عین حال، در لحظه هایی از نمایش، حتی بازجو و دغدغه هایش را نیز، بی هیچ قضاوتی، به خوبی درک کند.
نویسنده یی که بعد از سال ها نوشتن، حالا دیگر به چهره یی نام آشنا تبدیل شده است، در رویارویی با چهره یی که با وجود تظاهر به برخورد نرم و انعطاف پذیر، گاه به راستی، بسیار خشن و بی ترحّم به نظر می رسد و با خوراندن اجباری کره ی خوراکی ، انگار شکنجه ی نرم خود را به نمایش می گذارد. اگرچه به اعتراف خودش، از خلاقیت های نویسنده ، برخوردار نیست، اما در مقابل نویسنده، تیزهوشی های خاص خودش را دارد و به همین دلیل است که از هر واژه یی که از دهان نویسنده خارج می شود، ایراد می گیرد و با نمادین خواندن آن ها، سعی در واکاوی و کشف معنای درونی و استعاری هر واژه یا هر عبارت را دارد. به همین خاطر، برای مثال حتی با شنیدنِ توصیف ساده ی «درختِ پوسیده ی کهنسال به رنگ آهن زنگ زده»، از نویسنده می خواهد تا به منظوری که در این توصیف نهفته است، اشاره کند! برای بازجوی تیزهوش، حتی استفاده از فعل «چرخیدن» نیز شاید معنای استعاری خاصی داشته باشد. به همین روی است که نویسنده نیز، در کمال بی پروایی، برای همین فعل ساده ، توجیه و توضیح هوشمندانه یی دارد.
(نویسنده: نمیدونم چرا فعل چرخیدن رو استفاده کردم، ولی به نظرم طبیعیه… چون سگ با یه طناب به درخت بسته شده بود و حولِ یه محور، فقط میتونسته بچرخه… اصلا به نظرم، فعل زندگی کردن؛ در واقع همون دور یه محور چرخیدنه… همه ی ما داریم دور خودمون میگردیم. فقط شعاعش فرق میکنه… اما به هر حال، محدوده!)
«صحرا اسداللّهی» (در نقش نویسنده) و «احمد نیک پور» (در نقش بازجو) در جریان بازی های روان و گفت وگوهایی که به شیوه ی بده وبستان های رفت و برگشتی، داستان نمایش را به آرامی به پیش می برند، جای خالی همه ی شخصیت های نمادین دیگر (درخت، سگ نگهبان و صاحب باغ) را نیز پُر می کنند.
اجرای خوب و کارگردانی سنجیده ی سعید ذهنی ، «سگ نگهبان و درختی در باغ» را در میان انبوه نمایش هایی که این روزها بر روی صحنه اند، به نمایشی جذاب، دیدنی و تفکربرانگیز، بدل کرده است.
آخرین خبرها
- «خائن کشی» آنلاین میشود
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- تبری بهرام بیضایی از شبکه من و تو
- فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
- اکران آنلاین «قیف» از سهشنبه
- اولین اجرای «مزین السلطنه» تقدیم خبرنگاران میشود/ «ژن زامبی» در راه تماشاخانه هما
- وقتی از سینمای حرفه ای و اصیل حرف می زنیم
- نیرویی ماورایی برای فوتبالیستها؛ وقتی یک عشق زنانه میتواند کریستیانو رونالدو را هم دگرگون کند!
- بازگشت دِپ به هالیوود؛ پنه لوپه کروز و جانی دپ در یک فیلم اکشن مهیج بازی میکنند
- «پیر پسر» بهترین فیلم جشنواره لندنبریز شد
- «کیک محبوب من»؛ روایت سهل و ممتنع تنهایی
- فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ
- خواننده محبوب کشور: دوست دارم فرهاد مجیدی در ردیف اول کنسرتم مرا تماشا کند!
- رقابت «پیر پسر» در جشنواره ایرلندی
- فیلمی به تهیهکنندگی نوید محمدزاده در جشنواره لوکارنو
- چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟
- تخریب دریک توسط تیم ملی آرژانتین با اشاره به کندریک لامار
- حکایت کوسههای مکانیکی «آروارهها» اسپیلبرگ
- ماراتن عذاب؛ کریستیانو رونالدو و اشکهایی که باید سرازیر میشد
- فیلمهای سعید سهیلی و مهران مدیری در راه سینماها/ تعویق یک هفتهای اکران «یادگار جنوب»
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سریال «تاریکی شب روشنایی روز» به ۷۰ درصد رسید
سینماپرس: تا به امروز ۷۰ درصد از تصویربرداری سریال تاریکی شب روشنایی روز به نویسندگی و کارگردانی حجت قاسم زاده اصل به پایان رسیده و گروه ادامه کار را در استودیو موسیقی ادامه می دهد.
۱۳۹۵/۰۹/۰۷
لاجوردی: تکلیف پخش کننده «جشن تولد» مشخص شد/ نگارش دو فیلمنامه با موضوع استراتژیک
سینماپرس: عباس لاجوردی کارگردان فیلم سینمایی «جشن تولد» که در دو بخش ملی و جهانی سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر حضور داشت در رابطه با زمان اکران این اثر سینمایی گفت: به تازگی حوزه هنری پخش «جشن تولد» را بر عهده گرفته و امیدوارم که این اثر سینمایی پیش...
۱۳۹۵/۰۲/۱۴
مراسم «سینما به روایت قلم» برگزار شد/ نکوداشت مسعود مهرابی
ضمن تقدیر از پرویز جاهد، عزیزالله حاجیمشهدی، طهماسب صلحجو، کامران ملکی و عباس یاری در مراسم «سینما به روایت قلم»، نکوداشت مسعود مهرابی در سازمان سینمایی برگزار شد. نوشته مراسم «سینما به روایت قلم» برگزار شد/ نکوداشت مسعود مهرابی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۵/۰۴/۲۵
درباره نمایشگاه نقاشی «تیساپه»؛ یافتن معنای اثر از میان رنگها
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی حال و هوای نقاشیهای به نمایش درآمده در بیست و دومین نمایشگاه انفرادی مریم نمین در گالری سوهام بیتردید برای هر بیننده دوستدار هنر نقاشی، تجربهیی تازه به همراه خواهد داشت. چرا که در همهی نقشهای پُررنگ و نوری که بر بوم نقاشی دیده میشود، آشکارا...
۱۴۰۵/۰۳/۲۵
نقش و جایگاه فیلمبرداران در سینمای ایران/ طراحان جهان دیداری فیلم
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی فیلمبردار در سینما، تنها مجریِ فنِ فیلمبرداری و ثبت تصاویرپویا (dynamic) نیست؛ او طرّاح جهان دیداری فیلم است. تصویر، پیش از روایت (narrative) و گفتوگو (dialogue)، نخستین لایهی معنا را به مخاطب منتقل میکند و این لایه، حاصل انتخابهای آگاهانهی فیلمبردار است: نور، قاب، حرکت، رنگ...
۱۴۰۴/۱۱/۳۰
«جزیره آزاد»؛ خداوندگار خودخوانده جزیره آزاد
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی نمایش «جزیرهی آزاد» نوشتهی محمّدرضا عطاییفر با یک موقعیتِ نمایشی جذّاب آغاز میشود: گروهی از افراد برای سپری کردن اوقات خوش، از سوی آدمی ناشناس به جزیرهیی دعوت میشوند و رفتهرفته در شرایطی پیچیده و پُرتنش گرفتار میشوند که همهی رویاهای شیرین آنها برباد میرود! این...
۱۴۰۴/۱۰/۰۲
«سرِ انقلاب»؛ خنده در اتاق بازجویی، نمایش فروپاشی قدرت
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی نمایش «سرِ انقلاب» به نویسندگی و کارگردانی محمدعلی شفاعت، در مجموعهی تماشاخانهی هما، اثری است با لحن شادیآور که آگاهانه از مسیر کمدی موقعیت (situation comedy) و طنز کلامی (verbal humor)، به یکی از ملتهبترین و تراژیکترین بزنگاههای تاریخ معاصر ایران نزدیک میشود: روز دوازدهم بهمن...
۱۴۰۴/۰۹/۲۹
نقش و جایگاه چهرهپردازی در سینمای ایران
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی چهرهپردازی در سینما، تنها یک فعالیت فنی و تفنّنی نیست، بلکه حوزهیی میانرشتهیی است که در پیوند مستقیم با روانشناسی شخصیت، تاریخ، فرهنگ دیداری، مردمشناسی و حتی انسانشناسی چهره عمل میکند. در هر اثر سینمایی، چهرهپرداز نقشی بسیار کلیدی در شکلدهی به هویت شخصیتها و انتقال دقیق...
۱۴۰۴/۰۹/۲۵
«رابین هود»؛ افسانهی شیرین مرد شریف قانون شکن!
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی؛ نمایش موسیقایی یا خنیاگرانه (Musical Theater) «رابین هود» ( Robin Hood ) تازهترین تجربهی نمایشی «ماهان حیدری» در تکمیل سهگانهی خیال پردازانه و واقع گرای( با تکیه بر «واقع گرایی جادویی») او پس از دو نمایش پربینندهی «دیو و دلبر» و «شازده کوچولو» است که در تالار...
۱۴۰۴/۰۹/۰۷
«چای سرد»؛ تصویر تلخ سیمای هنر و هنرمند در تنگنای زندگی
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی فیلم «چای سرد» ساخته امیر قاسم راضی بهخوبی توانسته است در فضایی بسته از یک آپارتمان ساده و بیپیرایه در گیرودار یک اسبابکشی؛ با نمایش دغدغههای همیشگی یک خانواده ی کوچک اجارهنشین؛ پیچیدگیهای درونی و اجتماعی انسان امروزی را در جغرافیای امروزی زیست بوم ما به...
۱۴۰۴/۰۸/۲۱
«سامی»؛ ایستادگی پُردرد و رنجِ فراموششدگان
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی در روزگاری که بسیاری از فیلمهای ما از اقلیم و ریشهی فرهنگی خویش فاصله گرفتهاند، فیلم «سامی» (Sami) از همان نخستین نماها یادآور حقیقتی است که هنوز در لایههای زیرینِ خاک جنوب و در حافظهی زخمخوردهی مردمانش زنده است. فیلمی آرام، تلخ و در عین حال...
۱۴۰۴/۰۸/۱۴
«لکنت»؛ آوای درنگ و خاموشی ناخواسته
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی روز جهانی لکنت (۲۲ اکتبر۲۰۲۵ برابر با ۲ آبان ۱۴۰۴) بهانهیی شد برای بازخوانی مستندی که خود، از جنس خاموشی و سکوت میان واژهها است. فیلم مستند «لکنت» ساختهی منصوره میرمعرب، پس از چند سال از تولیدش، همچنان تازه مینماید؛ زیرا به جای آن که از بیرون...
۱۴۰۴/۰۸/۰۸
«ارزشهای نسبی»؛ مرز باریکِ میانِ راست کرداری و ریاکاری!
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی نمایش «ارزشهای نسبی» نوشتهی نوئل پیرس کاورد (Noël Peirce Coward )در نگاه نخست، اثری بهظاهر شادی آور(Comedy) و سرشار از طنازیهای اجتماعی است، اما در لایههای درونی خود به جدالی عمیقتر میان صداقت و ریا، میان حقیقت و نقابهای اجتماعی میپردازد. اجرای تازهی میکاییل شهرستانی نویسنده و...
۱۴۰۴/۰۷/۲۷
نقدِ کتاب «لُعبتکها»؛ بازیچههای شادیبخش!
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی احمد طالبینژاد، نویسنده، منتقد فیلم و فیلمساز نامآشنای سینمای ایران، از جمله کسانی است که در چهار دههی گذشته با نوشتهها و ساختههای کم شمارِ خود، همواره در عرصهی نقد سینما حضوری پُررنگ داشته است. انتشار تازهترین کتاب او با عنوان: «لُعبتکها» (سیر تحوّل تیپهای ثابت...
۱۴۰۴/۰۷/۱۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
نمایش «۱۱/۱۱»؛ اخلاقِ فردی در برابر فاجعهی جمعی
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی وقتی فاجعهای جمعی رُخ میدهد، پُرسش اصلی این نیست که چه کسانی جان باختهاند، بلکه این است که بازماندگان چه میکنند؟ نمایشنامهی «۱۱/۱۱» تازهترین کار نمایشی بهاره رهنما بعد از نمایش: «دورهمی بانوی اول» که در خردادماه امسال از او دیده بودم، میکوشد تا به تحلیل...
۱۴۰۴/۰۷/۰۷
شبه هنرمندان تشنهی پذیرفته شدن!
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی در روزگارما، فضای مجازی بدل به عرصهیی شده است که بسیاری آن را با میدان هنر و اندیشه یکی گرفتهاند. در صفحهی فردی دوستان، بارها پیش میآید که با شعری، دلنوشتهیی یا عبارتی رو به رو میشویم که گاه از سر احساس صادقانه نوشته شده است،...
۱۴۰۴/۰۶/۲۰
به یاد ایرج صغیری؛ مسافر غریب!
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی امروز خبری تلخ و ناگوار شنیدم؛ ایرج صغیری، بازیگر و کارگردان نامآشنای تئاتر و چهرهیی دوستداشتنی برای مردم بوشهر، پس از مدتها مبارزه با بیماری؛ چشم از جهان فروبست. آشنایی من با ایرج، (با نام اصلی ابوالحسن صغیری) به سال ۱۳۴۷ بازمیگردد، در روزگاری که هر دو...
۱۴۰۴/۰۶/۱۱