
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی
فیلمبردار در سینما، تنها مجریِ فنِ فیلمبرداری و ثبت تصاویرپویا (dynamic) نیست؛ او طرّاح جهان دیداری فیلم است. تصویر، پیش از روایت (narrative) و گفتوگو (dialogue)، نخستین لایهی معنا را به مخاطب منتقل میکند و این لایه، حاصل انتخابهای آگاهانهی فیلمبردار است: نور، قاب، حرکت، رنگ و نسبت تصویر.
در سینمای ایران، که همواره میان واقعگرایی اجتماعی، شاعرانگی بصری و محدودیتهای تولید در نوسان بوده، نقش فیلمبردار اهمیتی دوچندان داشته است. بسیاری از فیلمها، هویت خود را نهتنها از کارگردانی، بلکه از نگاه تصویری مشخص و منسجمی گرفتهاند که توسط فیلمبردار شکل یافته است. فیلمبرداران برجستهی سینمای ایران، در مقاطع زمانی مختلف، به معماران زبان بصری بدل شدهاند؛ کسانی که با تصویر، معنا ساختهاند و حافظهی دیداری (Visual memory) چند نسل را شکل دادهاند. ردهبندی پیشِرو، تلاشی است برای بازشناسی این جایگاه، با تکیه بر تأثیر تاریخی، تداوم کار حرفهای و نقش تعیینکننده در شکلگیری فیلمهای خوب و بهیادماندنی.
۱۰فیلمبردار برتر سینمای ایران (به ترتیب شایستگی و جایگاه فنّی- هنری)
۱. نعمت حقیقی:
از بنیانگذاران زبان تصویری نوین در سینمای ایران؛ نگاه او به نور و واقعیت، مبنای کار بسیاری از فیلمبرداران نسلهای بعد شد. (آثار شاخص: «تنگسیر»- «گوزنها»- «عروس»- «معجزهی خنده»)
۲. علیرضا زریندست:
فیلمبرداری با نگاه نقاشانه و شاعرانه؛ آثار او نمونهی پیوند خلاقیت بصری با روایت کلاسیک در سینمای ایران است.
(آثار شاخص: «بایسیکلران»- «بازجویی یک جنایت»- «عروسی خوبان»- «خانهی کاغذی»)
۳. محمود کلاری:
مرجع حرفهای چند نسل؛ تصویر در آثار او همزمان دقیق، معنادار و همسطح انگارهها و استانداردهای جهانی است.
(آثار شاخص: «گبه»– «سرب»– «بوی کافور، عطر یاس»- «جدایی نادر از سیمین»)
۴. علی لقمانی:
فیلمبردار مؤلف و اندیشمند؛ نقشی اساسی در تثبیت لحن تصویری سینمای روشنفکرانهی پس از انقلاب دارد.
(آثار شاخص: «نفسِ عمیق»- «شهر زیبا»- «در کوچههای عشق»- «عروس آتش»)
۵. مرتضی پورصمدی:
استاد نورپردازی و میزانسن تصویری؛ وفادار به روایت، اما همواره دارای امضای بصری مستقل.
(آثار شاخص: «خط باریک قرمز»- «گیلانه»- «هیس! دخترها فریاد نمیزنند»- «شبانه»)
۶. داریوش عیاری:
فیلمبردار- فیلمساز با نگاه واقعگرا و نوجویانه؛ تصویر در آثار او ابزار کشف حقیقت اجتماعی است.
(آثار شاخص: «خانهی پدری»- «تاکسی نارنجی»- «مربای شیرین»- «دختری با کفشهای کتانی»)
۷. حسین جعفریان:
چهرهیی کلیدی در سینمای دفاع مقدس و سینمای واقعگرا؛ تصویر او همواره در خدمت حس و فضاست.
(آثار شاخص: «نرگس»- «دیوار»- «رستاخیز» – «دربارهی الی»)
۸. مازیار پرتو:
فیلمبردار دقیق و روشنفکرِ پیش از انقلاب که نقش مؤثری در شکلگیری سینمای متفاوت و تجربهگرا داشته است.
(آثار شاخص: «قیصر»- «روز واقعه»- «طوقی»- «سفر جادویی»)
۹. مهرداد فخیمی:
متخصص گونههای دشوار و تولیدهای پیچیده؛ تداوم کیفیت و مهارت فنّی از ویژگیهای کار اوست.
(آثار شاخص: «ناخدا خورشید»- «افسانهی مهپلنگ»- «چه کسی امیر را کشت؟»- «پرندهی کوچکِ خوشبختی»)
۰۱۰ بهرام بدخشانی:
فیلمبرداری با نگاه بینالمللی؛ پلی میان سینمای ایران و استانداردهای حرفهیی جهانی.
(آثار شاخص: «راه آبی ابریشم»- «کافه ستاره»- «تقاطع»- «من ترانه ۱۵ سال دارم»)
فیلمبرداران ردهی بعدی (بسیار مهم و تأثیرگذار)
۱۱. حمیدرضا خضوعیابیانه:
چهرهیی پُرکار و دقیق؛ تصویر در آثار او تابع روایت و فضاست، نه نمایشگر فن.
(آثار شاخص: «یه حبه قند»- «مارمولک»- «کودک و سرباز»- «سمفونی تاریک»)
۱۲. تورج منصوری:
فیلمبرداری مسلط و قابل اعتماد؛ نقش مهمی در حرفهایسازی تصویر در سینمای بدنه داشته است.
(آثار شاخص: «هامون»- «مهمان مامان»- «در مسیر تندباد»- «بانو»)
۱۳. محمد آلادپوش:
فیلمبرداری حساس به نور و فضا؛ حضوری مؤثر در سینمای هنری و مستقل ایران.
(آثار شاخص: «حوض نقاشی»- «به همین سادگی»- «گاوخونی»- «عشق فیلم»)
۱۴. ابراهیم غفوری:
تصویرگر جهانهای ملتهب و پُرتنش؛ قاببندیهای او حامل معنا و فشار درونی روایتاند.
آثار شاخص: «روز سوّم»- «سفر قندهار»- «من سالوادور نیستم»- «تخته سیاه»)
۱۵. هوشنگ بهارلو:
فیلمبرداری وفادار به سادگی و صداقت تصویر؛ مناسب سینمای واقعگرای اجتماعی.
(آثار شاخص: «سفر سنگ»- «شطرنجِ باد»- «سوتهدلان»- «آقای هالو»)
۱۶. ایرج صادقپور:
چهرهیی تأثیرگذار در دورهی گذار سینمای ایران؛ تصویر در آثار او حامل نظم و دقت کلاسیک است.
(آثار شاخص: «دندان مار»- «ناجورها»- «صلات ظهر»- «تپلی»)
۱۷. فرخ مجیدی:
فیلمبرداری کمادعا اما مؤثر؛ توجه به بافت تصویر و فضای روایی از ویژگیهای کار اوست.
(آثار شاخص: «نارنجیپوش»- «رویای خیس» و مجموعههای تلویزیونی: «سربداران» و «بوعلیسینا»)
۱۸. فیروز ملکزاده:
از پیشگامان تثبیت حرفهی فیلمبرداری در سینمای ایران؛ نقش او در انتقال تجربه به نسلهای بعدی مهم است.
(آثار شاخص: «دونده»- «مسافر»- «خونبس»- «مادیان»)
۰۱۹ تورج اصلانی:
(آثار شاخص: «بُغض»– «درخونگاه»- «خوابِ سفید»- «دانههای ریز برف»)
۰۲۰ محمدرضا سکوت:
(آثار شاخص: «پاداش»- «تمرین برای اجرا»- «استشهادی برای خدا»- «خرچنگ»)
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی نمایش «جزیرهی آزاد» نوشتهی محمّدرضا عطاییفر با یک موقعیتِ نمایشی جذّاب آغاز میشود: گروهی از افراد برای سپری کردن اوقات خوش، از سوی آدمی ناشناس به جزیرهیی دعوت میشوند و رفتهرفته در شرایطی پیچیده و پُرتنش گرفتار میشوند که همهی رویاهای شیرین آنها برباد میرود! این...
۱۴۰۴/۱۰/۰۲
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی نمایش «سرِ انقلاب» به نویسندگی و کارگردانی محمدعلی شفاعت، در مجموعهی تماشاخانهی هما، اثری است با لحن شادیآور که آگاهانه از مسیر کمدی موقعیت (situation comedy) و طنز کلامی (verbal humor)، به یکی از ملتهبترین و تراژیکترین بزنگاههای تاریخ معاصر ایران نزدیک میشود: روز دوازدهم بهمن...
۱۴۰۴/۰۹/۲۹
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی چهرهپردازی در سینما، تنها یک فعالیت فنی و تفنّنی نیست، بلکه حوزهیی میانرشتهیی است که در پیوند مستقیم با روانشناسی شخصیت، تاریخ، فرهنگ دیداری، مردمشناسی و حتی انسانشناسی چهره عمل میکند. در هر اثر سینمایی، چهرهپرداز نقشی بسیار کلیدی در شکلدهی به هویت شخصیتها و انتقال دقیق...
۱۴۰۴/۰۹/۲۵
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی؛ نمایش موسیقایی یا خنیاگرانه (Musical Theater) «رابین هود» ( Robin Hood ) تازهترین تجربهی نمایشی «ماهان حیدری» در تکمیل سهگانهی خیال پردازانه و واقع گرای( با تکیه بر «واقع گرایی جادویی») او پس از دو نمایش پربینندهی «دیو و دلبر» و «شازده کوچولو» است که در تالار...
۱۴۰۴/۰۹/۰۷
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی فیلم «چای سرد» ساخته امیر قاسم راضی بهخوبی توانسته است در فضایی بسته از یک آپارتمان ساده و بیپیرایه در گیرودار یک اسبابکشی؛ با نمایش دغدغههای همیشگی یک خانواده ی کوچک اجارهنشین؛ پیچیدگیهای درونی و اجتماعی انسان امروزی را در جغرافیای امروزی زیست بوم ما به...
۱۴۰۴/۰۸/۲۱
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی در روزگاری که بسیاری از فیلمهای ما از اقلیم و ریشهی فرهنگی خویش فاصله گرفتهاند، فیلم «سامی» (Sami) از همان نخستین نماها یادآور حقیقتی است که هنوز در لایههای زیرینِ خاک جنوب و در حافظهی زخمخوردهی مردمانش زنده است. فیلمی آرام، تلخ و در عین حال...
۱۴۰۴/۰۸/۱۴
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی روز جهانی لکنت (۲۲ اکتبر۲۰۲۵ برابر با ۲ آبان ۱۴۰۴) بهانهیی شد برای بازخوانی مستندی که خود، از جنس خاموشی و سکوت میان واژهها است. فیلم مستند «لکنت» ساختهی منصوره میرمعرب، پس از چند سال از تولیدش، همچنان تازه مینماید؛ زیرا به جای آن که از بیرون...
۱۴۰۴/۰۸/۰۸
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی نمایش «ارزشهای نسبی» نوشتهی نوئل پیرس کاورد (Noël Peirce Coward )در نگاه نخست، اثری بهظاهر شادی آور(Comedy) و سرشار از طنازیهای اجتماعی است، اما در لایههای درونی خود به جدالی عمیقتر میان صداقت و ریا، میان حقیقت و نقابهای اجتماعی میپردازد. اجرای تازهی میکاییل شهرستانی نویسنده و...
۱۴۰۴/۰۷/۲۷
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی احمد طالبینژاد، نویسنده، منتقد فیلم و فیلمساز نامآشنای سینمای ایران، از جمله کسانی است که در چهار دههی گذشته با نوشتهها و ساختههای کم شمارِ خود، همواره در عرصهی نقد سینما حضوری پُررنگ داشته است. انتشار تازهترین کتاب او با عنوان: «لُعبتکها» (سیر تحوّل تیپهای ثابت...
۱۴۰۴/۰۷/۱۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی وقتی فاجعهای جمعی رُخ میدهد، پُرسش اصلی این نیست که چه کسانی جان باختهاند، بلکه این است که بازماندگان چه میکنند؟ نمایشنامهی «۱۱/۱۱» تازهترین کار نمایشی بهاره رهنما بعد از نمایش: «دورهمی بانوی اول» که در خردادماه امسال از او دیده بودم، میکوشد تا به تحلیل...
۱۴۰۴/۰۷/۰۷
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی در روزگارما، فضای مجازی بدل به عرصهیی شده است که بسیاری آن را با میدان هنر و اندیشه یکی گرفتهاند. در صفحهی فردی دوستان، بارها پیش میآید که با شعری، دلنوشتهیی یا عبارتی رو به رو میشویم که گاه از سر احساس صادقانه نوشته شده است،...
۱۴۰۴/۰۶/۲۰
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی امروز خبری تلخ و ناگوار شنیدم؛ ایرج صغیری، بازیگر و کارگردان نامآشنای تئاتر و چهرهیی دوستداشتنی برای مردم بوشهر، پس از مدتها مبارزه با بیماری؛ چشم از جهان فروبست. آشنایی من با ایرج، (با نام اصلی ابوالحسن صغیری) به سال ۱۳۴۷ بازمیگردد، در روزگاری که هر دو...
۱۴۰۴/۰۶/۱۱
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی در سرزمین هنر، نقد همچون نسیمی است که بر آینه میوزد تا زنگار از رخ آن بزداید. خانوادهی پرشمار و رنگارنگ منتقدان سینمایی نیز، همچون دیگر شاخههای هنر، ترکیبی است ناهمگون: در کنار اهل اندیشه و قلمهای متعهد، گاه صدای «شبهمنتقدان» نیز به گوش میرسد؛ صداهایی که...
۱۴۰۴/۰۶/۱۰
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی بهره بُردن از درونمایهی برخی از آثار نمایشی ویلیام شکسپیر (William Shakespeare) نمایشنامهنویس، شاعر و بازیگر بلندآوازهی انگلیسی، در قالب اقتباس های سینمایی و نمایشی در میان فیلمنامه نویسان و نمایشنامه پردازان تازگی ندارد. مهم ترین دلیل این توجّه به تراژدی هایی از نوع «مکبث» (Macbeth)...
۱۴۰۴/۰۵/۱۹
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی هربار که کتاب یا فیلم مستند تازه یی از دکتر بهمن مقصودلو به دستم می رسد، با شور و شوق فراوان سرگرم خواندن و دیدن آن می شوم و به خوبی می دانم که حرف های ناشنیده ی فراوانی در آن کتاب یا فیلم تازه پیدا...
۱۴۰۴/۰۵/۱۶
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی تاخیر چندساله در نمایش برخی ازفیلم های سینمایی به هردلیلی که باشد، برای این آثارپیامدهای احساسی خاصی به همراه خواهد داشت که گاهی شاید بتواند حتی برای برخی فیلم های ضعیف و نه چندان قابل اعتنا نیز فرصتی برای دلسوزی و نوعی همدردی با سازندگان آن...
۱۴۰۴/۰۵/۱۵
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی فرصت تازه یی پیش آمد تا به اتفاق دوستان سینمایی گروه سینما گفت وگو در تالار حافظ به تماشای نمایش «بهارنامک» به کارگردانی گووان مهر اسماعیلپور بنشینیم. نویسنده و کارگردانی که اجرای نمایش هایی چون: «نمایش بازیچگان» (۱۳۹۳) و «پایمردان دیو» (۱۴۰۲) و ترجمه و نمایش...
۱۴۰۴/۰۵/۰۸
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی؛ “پیرپسر” به عنوان دومین فیلم سینمایی” اُکتای براهنی” با تفاوت های آشکاری در مقایسه با فیلمِ ماجراجویانه ی “پل خواب”) ۱۳۹۳ ) نخستین کار حرفه یی این فیلمساز، به خوبی نشان می دهد که اکنون کارگردانی روبه روی ما ایستاده است که قواعدبازی را در ساخت...
۱۴۰۴/۰۵/۰۷
عزیزالله حاجی مشهدی منتقد و مدرس سینما گفت: فضای مجازی از یک سو فرصتهایی ایجاد کرده برای علاقهمندان به سینما اما از سوی دیگر، باعث نوعی «شبه منتقد پروری» شده است. به گزارش سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی، منتقد و مدرس سینما درخصوص وجود رسانهها غیررسمی که بدون نام و نشان...
۱۴۰۴/۰۴/۳۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی تماشای نمایش «دورهمی بانوی اول» به کارگردانی بهاره رهنما در تالار حافظ ، بهانه یی شد تا بازهم در روزهایی که پرده ی سینماها هنوز رنگ نمایش فیلم هایی در خور اعتنا را به خود نمی بینند، باردیگر به سراغ نمایش های درخور توجه برویم. با...
۱۴۰۴/۰۳/۱۰
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی؛ اجرای موفّق نمایش «جگر هندی» به نویسندگی و کارگردانی «رحمت امینی» (دانش آموختهی دانشکدهی سینما تئاتر- دانشگاه هنر) در تالار سنگلج، فرصت مناسبی فراهم آورده است تا دوستداران هنرتئاتر، به ویژه دانشجویان این رشته، با تماشای چنین اثری دریابند که چگونه میتوان با پرهیز از اجرای...
۱۴۰۴/۰۱/۲۶
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی تازهترین کار نمایشی مجید زارعزاده کارگردان تئاتر که تجربه ی سال ها بازیگری و کارگردانی تئاتر را در کارنامه ی خود دارد، با اجرای نمایش «عطر لیموهای سیسیل» نوشته ی لوئیجی پیراندللو (به ایتالیایی: Luigi Pirandello)نمایشنامهنویس و رُماننویس مشهور سده ی بیستم ایتالیا (۱۸۶۷ –۱۹۳۶) و...
۱۴۰۳/۱۰/۲۳
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی میکاییل شهرستانی نویسنده، بازیگر، مدرّس و کارگردان نام آشنای تئاتر در جایگاه طرّاح و کارگردانِ نمایش، یکی از نمایشنامه های معروف هنریک یوهان ایبسن (Henrik Johan Ibsen) شاعر و نمایشنامه نویس نامدار نروژی با عنوانِ «خانهی عروسک» (A Dolls House) را در فرهنگسرای نیاوران بر روی...
۱۴۰۳/۱۰/۱۹
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی حدود سالهای ۱۳۸۶- ۱۳۸۷ زمانی که برای نخستین بار محمدرضا رحمانی طرح فیلمنامهی «دلخون» را به مدرسه ی کارگاهی فیلمنامه نویسی در حوزه ی هنری آورد، از آنجایی که مدیریت مدرسه ی کارگاهی را برعهده داشتم، طی دیدارها و نشست هایی ، فیلمنامهی «دلخون» (با انتخاب...
۱۴۰۳/۰۸/۱۵
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی در روزهایی که فیلم های قابل تامُلی بر پرده ی سینماها به نمایش در نمی آید، دیدن نمایش های خوب، بسیار دلشاد کننده است. «سعید ذهنی» کارگردان تئاتر، آهنگساز و مدرّس دانشگاه، دانش آموخته ی رشته ی کارگردانی نمایش از دانشکده ی هنرهای زیبا ، دانشگاه...
۱۴۰۳/۰۸/۰۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
بعد از اکران «شور عاشقی» به کارگردانی داریوش یاری در سینماها، عزیزالله حاجیمشهدی منتقد سینما در یادداشتی به این فیلم سینمایی پرداخت. نوشته خوابِ شیرینِ درختِ سیبهای سرخ! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۴/۲۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی ساخت فیلم های تاریخی ، به ویژه آثاری که به رُخدادهای تاریخ دینی یک سرزمین یا دین وآیینی مربوط می شود ، بدون پشتوانه ی پژوهش هایی جدّی و دقیق و پُردامنه ، کار چندان آسانی نخواهد بود.گذشته از همه ی این ها، تولید فیلم هایی...
۱۴۰۳/۰۴/۲۱
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما: عزیزالله حاجی مشهدی در روزنامه اعتماد نوشت: مشاهده شرایط روحی هنرمندانی که به دلیل بیتدبیری و کژاندیشی برخی مدیران و سیاستگذاران فرهنگی-هنری کشور، به ویژه در دو دهه اخیر، ناگزیر، به کنج عزلت خزیدهاند و بعد ازمدتی، انزواطلبیِ ناخواسته آنان نیز برای مخاطبانشان به امری عادی بدل شده است،...
۱۴۰۳/۰۴/۱۹
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی نمایش «بیانیهی کمیسیونِ صندلی»، نویسنده و کارگردان: آریا گازُر از دیرباز، همواره کوشیده ام تا در کنار تماشای فیلم و کار همیشگی نگارش نقد فیلم، از تماشای نمایش های خوب در تالارهای نمایشی نیز غافل نشوم.به ویژه در فصل های کم رونق بودن سینما به دلیل...
۱۴۰۳/۰۳/۲۸