«بچه‌خور»؛ حقیقتی که خلاف جهتِ جهان می‌دود
سینماسینما، محمد ناصری‌راد
«بچه‌خور» را باید نقطه بلوغ زبان سینمایی محمد کارت دانست؛ جایی که تجربه مستندسازی، زیست و مشاهده اجتماعی و درام تراژیک، در یک کالبد واحد به وحدت می‌رسند و قوام می‌گیرند. این فیلم برنده سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه جشنواره فیلم فجر شد و جایگاه کارت را به‌عنوان فیلمسازی مؤلف نمایان کرد.
آنچه «بچه‌خور» را از بسیاری از آثار رئالیستی متمایز می‌کند، وفاداری صرف به واقعیت فیلم است؛ واقعیتی که از خلال میزانسن، حرکت دوربین، ریتم، صدا و هندسه قاب آشکار می‌شود و هر تصویر را به حامل معنا تبدیل می‌کند.
ریشه مهم‌ترین کشف فرمی فیلم را می‌توان در مستند «خون‌مردگی» جست‌وجو کرد. دوربین زیر آب و شناور که در آن اثر کیفیتی مشاهده‌گر داشت، در «بچه‌خور» به مرتبه‌ای اعتلایی می‌رسد و به یک موتیف روایی و فلسفی بدل می‌شود.
آب در این فیلم، علاوه بر عنصری طبیعی، قلمرو تعلیق است؛ مرزی میان تولد و مرگ، رهایی و خفگی. لنز فیش‌آی با انحنای میدان دید، جهان را از منظر کودکی بازسازی می‌کند که زندگی برای او از ابتدا اعوجاج یافته است. خطوط راست خم می‌شوند، افق انحنا پیدا می‌کند و محیط به زندانی کروی شباهت می‌یابد؛ اعوجاجی که معادل بصری خشونت اجتماعی است.
دوربین در زیر آب وزن خود را از دست می‌دهد و دچار سیالیت می‌شود؛ گویی از جاذبه جهان جدا شده است. همین بی‌وزنی، تنها لحظه‌ای است که کودک امکان آزادی را تجربه می‌کند.
اثر از منظر ساختار فیلمنامه نیز بر یکی از دقیق‌ترین نمونه‌های کاشت و برداشت استوار است. مسابقه نگه داشتن نفس زیر آب در آغاز، علاوه بر شخصیت‌پردازی، پیش‌آگاهی سرنوشت است. محمد کارت اطلاعات را توضیح نمی‌دهد، اما آنها را در ناخودآگاه تماشاگر رسوب می‌دهد.
بازگشت دوباره به همان زبان تصویری در پایان، احساس تکرار ایجاد نکرده و حالا احساس کشف ایجاد می‌کند. آغاز و پایان همچون دو آینه، یکدیگر را کامل می‌کنند و روایت به شکلی دایره‌ای بسته می‌شود.
در این فیلم هیچ انتخاب اپتیکی بی‌دلیل نیست. فیش‌آی تنها برای ایجاد جلوه بصری به کار نرفته است؛ این لنز جهان را از مرکزیت انسان خارج می‌کند. کودک در مرکز قاب ایستاده و جهان پیرامونش خمیده، بی‌ثبات و تهدیدکننده است. فرم، معنای اخلاقی فیلم را تولید می‌کند؛ همان اتفاقی که آندره بازن از آن با عنوان ایمان به حقیقت تصویر یاد می‌کند.
سکانس پایانی یکی از درخشان‌ترین پایان‌بندی‌های سینمای کوتاه ایران است. پسر با بدن برهنه، در حرکت آهسته و نفس‌بریده، خلاف جهت حرکت خودروها می‌دود. این تصویر بیش از آنکه رؤیا باشد، تجسد حقیقت است.
خودروها استعاره نظم اجتماعی و جریان جبر تاریخی‌اند؛ جهانی که بی‌وقفه به سوی خشونت حرکت می‌کند. کودک در جهت مخالف می‌دود؛ یعنی در جهت وجدان، آزادی و امکان زیستن. حرکت آهسته نیز ادراک را بسط می‌دهد و تصویر را به اندیشه تبدیل می‌سازد.
از منظر هرمنوتیک، این سکانس آنچه باید باشد را مجسم می‌کند؛ میل به حقیقتی که هنوز مجال تحقق پیدا نکرده است. ازاین‌رو، درخشان‌ترین تصمیم فیلم، درست پس از همین لحظه رخ می‌دهد. تیتراژ پایانی با آشکار کردن نفس‌های کودک زیر آب، خوانش رؤیا را نقض کرده و مخاطب را دوباره به واقعیت بازمی‌گرداند.
اینجاست که دو تصویر در برابر یکدیگر قرار می‌گیرند: دویدن که مصداق رؤیا، امکان رهایی و آینده است، و مرگ که تمثیل واقعیت، جبر و استمرار چرخه خشونت است.
همین شکاف میان حقیقت و رؤیا، اندوه عمیق فیلم را می‌آفریند. محمد کارت امید را در تصویر خلق می‌کند، اما جهان بیرونی آن را از کودک دریغ می‌کند.
چنانچه کودک از قمارخانه می‌گریخت و زنده می‌ماند، فیلم به الگوی امیدبخش نزدیک می‌شد؛ پایانی که معمولاً در بسیاری از جشنواره‌های بین‌المللی، به‌ویژه در روایت‌های کودک‌محور، ظرفیت ارتباط گسترده‌تری با مخاطب جهانی دارد. ولی انتخاب کارت مسیر دیگری است؛ یعنی وفاداری به منطق تراژدی و ثبت حقیقت تلخ جامعه‌ای که در آن، کودک پیش از آنکه فرصت زندگی پیدا کند، قربانی سازوکار خشونت می‌شود.
در این اثر، مؤلف از دل قصه‌ای به‌ظاهر دم‌دستی و حتی با مختصات آشنای فیلمفارسی، با پرداختی دقیق، میزانسنی حساب‌شده، مونتاژی خلاقانه و درکی عمیق از تصویر، اثری می‌آفریند که به جای بازتولید ملودرام، آن را به یک تراژدی ماندگار و باارزش سینمایی ارتقا می‌دهد.
فیلم کوتاه «بچه‌خور» در نهایت روایت جهانی است که حقیقت در آن همیشه خلاف جهتِ جهان می‌دود.
آخرین خبرها
- «خائن کشی» آنلاین می‌شود
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- تبری بهرام بیضایی از شبکه من و تو
- فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
- اکران آنلاین «قیف» از سهشنبه
- اولین اجرای «مزین السلطنه» تقدیم خبرنگاران می‌شود/ «ژن زامبی» در راه تماشاخانه هما
- وقتی از سینمای حرفه ای و اصیل حرف می زنیم
- نیرویی ماورایی برای فوتبالیستها؛ وقتی یک عشق زنانه میتواند کریستیانو رونالدو را هم دگرگون کند!
- بازگشت دِپ به هالیوود؛ پنه لوپه کروز و جانی دپ در یک فیلم اکشن مهیج بازی می‌کنند
- «پیر پسر» بهترین فیلم جشنواره لندنبریز شد
- «کیک محبوب من»؛ روایت سهل و ممتنع تنهایی
- فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ
- خواننده محبوب کشور: دوست دارم فرهاد مجیدی در ردیف اول کنسرتم مرا تماشا کند!
- رقابت «پیر پسر» در جشنواره ایرلندی
- فیلمی به تهیه‌کنندگی نوید محمدزاده در جشنواره لوکارنو
- چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟
- تخریب دریک توسط تیم ملی آرژانتین با اشاره به کندریک لامار
- حکایت کوسههای مکانیکی «آروارهها» اسپیلبرگ
- ماراتن عذاب؛ کریستیانو رونالدو و اشکهایی که باید سرازیر می‌شد
- فیلم‌های سعید سهیلی و مهران مدیری در راه سینماها/ تعویق یک هفتهای اکران «یادگار جنوب»
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید
از ماک تا خاموشی؛ پرتره‌ای از فرسودگی صنعت ایران
سینماسینما، محمد ناصری‌راد مستند «آن مرد با ماک آمد» ساختهٔ امین آزاد که در ۲۹ شهریور ۱۴۰۵ در سیزدهمین شب «روایت و تصویر» گالری سروناز شیراز به نمایش درآمد، تلاشی برای بازخوانی بخشی از تاریخ صنعت ایران از خلال زندگی اصغر قندچی است؛ صنعتگری که نام او با کارخانهٔ ایران...
۱۴۰۵/۰۶/۳۱
«امیرعلی»؛ جست‌وجوی عدالت آموزشی در قاب مستند
سینماسینما، محمد ناصری‌راد در سینمای مستند، آثاری که از دل زیست واقعی زاده می‌شوند، بیش از آنکه به بازنمایی یک مسئله اجتماعی بپردازند، به کشف سازوکارهای پنهان آن نزدیک می‌شوند. مستند کوتاه «امیرعلی» ساخته فاطمه پریدار از همین جنس است، مستندی که از یک غیبت ساده در کلاس آغاز می‌شود...
۱۴۰۵/۰۶/۲۹
«پروانه»؛ وقتی غیاب، شکل دیگری از حضور است
سینماسینما، محمد ناصری‌راد پانزدهم شهریورماه، در سیزدهمین شب روایت و تصویرِ گالری سروناز شیراز، مستند «پروانه» ساخته بهمن کیارستمی، پرتره‌ای از پروانه اعتمادی، نقاش برجسته و تجربه‌گرای ایرانی، نمایش داده شد؛ مستندی که بیش از آنکه بخواهد زندگی‌نامه یک نقاش را روایت کند، می‌کوشد به جهان ذهنی هنرمندی نزدیک شود...
۱۴۰۵/۰۶/۱۷
«امیرو»؛ پرتره‌ای ناتمام از یک انسان طردشده
سینماسینما، محمد ناصری‌راد مستند نیمه‌بلند «امیرو» به کارگردانی محسن کامکاری و تهیه‌کنندگی کامران حیدری، محصول سال ۱۴۰۱، از آثاری است که با وجود حضور در جشنواره‌های بین‌المللی و برنده شدن جایزه بهترین فیلم نیمه‌بلند در جشنواره سئول سال ۲۰۲۳، بیش از هر چیز با فاصله‌ای آشکار میان ظرفیت سوژه و...
۱۴۰۵/۰۶/۰۹
کالبدشکافی میل و جنایت در «ژویسَنس» و «دانته»
سینماسینما، محمد ناصری‌راد سوم شهریورماه ۱۴۰۵، پاتوق فیلم کوتاه شیراز در مجموعه شهر کاغذی به میزبانی محسن سلمانی، میزبان نمایش و نقد دو فیلم کوتاه از امین تبار، فیلمساز شیرازی بود، دو فیلم که با وجود فاصله زمانی در تولید و تفاوت در ساختار روایی، در یک نقطه به یکدیگر...
۱۴۰۵/۰۶/۰۵
از باغ تا غیاب، خوانش هرمنوتیکی از «بدون ایرج»
سینماسینما، محمد ناصری‌راد در تاریخ ۲۶ مردادماه ۱۴۰۵، در گالری سروناز و در سلسله‌نشست‌های شب‌های مستند شیراز، «بدون ایرج» ساخته بهمن کیارستمی و آرش والی‌نژاد را دیدم؛ فیلمی که از همان نمای نخست، با ورود از دیوار به باغی متروک، مرا وارد جهانی کرد که در آن مرز میان گذشته...
۱۴۰۵/۰۵/۲۶
«روما»؛ تجربه‌ای بصری و انسانی از زندگی و طبقات جامعه
سینماسینما، محمد ناصری‌راد فیلم سینمایی «روما» ساختهٔ آلفونسو کواران، و محصول نتفلیکس در سال ۲۰۱۸ و برندهٔ شیر طلای ونیز در همان سال و جایزه بهترین فیلم خارجی زبان اسکار ۲۰۱۹، تجربه‌ای سینمایی و انسانی است که با دقت تمام زندگی و طبقات اجتماعی مکزیک دههٔ ۱۹۷۰ را بازنمایی می‌کند....
۱۴۰۴/۱۲/۰۸
خوانشی فرمال و اجتماعی از «خشت و آینه»؛ خشتِ توسعه، آینه تنهایی
سینماسینما، محمد ناصری‌راد «خشت و آینه» ساخته ابراهیم گلستان در سال ۱۳۴۳، در میانه دهه‌ای شکل میگیرد که تهران زیر فشار شتاب توسعه، مهاجرت گسترده و تغییرات اجتماعیِ پس از انقلاب سفیدِ شاه و ملت، سیمایی دوگانه یافته است؛ شهری که از یک‌سو ویترین مدرنیته را با خیابان‌های عریض، زرق...
۱۴۰۴/۱۱/۳۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
نقدی بر مستند گفتوگومحور از پگاه آهنگرانی؛ پرتره‌ای در فضای بسته
سنماسینما، محمد ناصری‌راد با پخش مستند گفتوگومحور پگاه آهنگرانی و محصول بی‌بی‌سی فارسی با ترانه علیدوستی، و وایرال حداکثری آن، فضای رسانه‌ای فارسی‌زبان بار دیگر به میدان واکنش‌های احساسی، ستایش‌های شتاب‌زده و داوری‌های صفر و یکی بدل شد. آنچه بیش از هر چیز در این هیاهو گم شد، خود مستند...
۱۴۰۴/۱۰/۰۹
«قمرتاج»؛ از ثبتِ واقعیت تا سازمان‌دهی روایت
سینماسینما، محمد ناصری‌راد «قمرتاج» ساخته هادی و مهدی زارعی در مرز میان سینمای مشاهده‌گر، وریته و مستند مردم‌نگار حرکت می‌کند، با این تفاوت بنیادین که آگاهانه از خلوص ادعایی این سنت‌ها عبور می‌کند و به قلمرو مستند داستانی وارد می‌شود. فیلم با حفظ ظاهر مشاهده‌محور، ساختاری را پیش می‌برد که...
۱۴۰۴/۱۰/۰۱
چهل‌وسومین جشنواره جهانی فیلم فجر؛ آزمونی جدی و نگاهی رو به آینده
سینماسینما، محمد ناصری‌راد جشنواره جهانی فیلم فجر در دوره چهل‌وسوم، با همه‌ی موافقت‌ها و مخالفت‌ها، تجربه‌ای متفاوت و قابل تأمل بود؛ تجربه‌ای که بیش از هر اتفاقی، مسئله‌ی مکان برگزاری را دوباره به یکی از موضوعات اصلی سینمای ایران تبدیل کرد. انتقال جشنواره به شیراز، صرفاً یک جابه‌جایی جغرافیایی نبود،...
۱۴۰۴/۰۹/۳۰
جهانِ پشتِ یک تصادف
سینماسینما، محمد ناصری‌راد؛ «یک تصادف ساده» تازه‌ترین ساختهٔ جعفر پناهی، بار دیگر نشان می‌دهد که او چگونه در دل محدودیت، گستره‌ای وسیع از امکانات سینمایی را خلق می‌کند؛ سینمایی که هم به تجربه پیشین وفادار است و هم افق تازه‌ای را پیش چشمِ مخاطب می‌گشاید. پناهی بار دیگر با صبوری...
۱۴۰۴/۰۹/۱۷
خوانشی روان‌شناختی از «چشم‌بادومی»؛ روایت گسسته در آینه هویتِ متلاشی
سینماسینما، محمد ناصری‌راد؛ ابراهیم امینی را سال‌هاست میشناسم، در هیبت و قامتِ فیلمنامه نویس میشناسم، اما اثرِ «چشم‌بادومی» که ساختهٔ اوست، تلاشی است برای ورود به جهان ذهنی نسلی که سرعت تحولات رسانه‌ای و فرهنگی آن از توان درک بسیاری از والدین پیشی گرفته و همین فاصله نسلی به نقطه...
۱۴۰۴/۰۹/۱۶
نقدی بر فیلم‌های کوتاه باکس شیراز در جشنواره جهانی فیلم فجر
سینماسینما، محمد ناصری‌راد؛ در باکس سوم که شامل پنج اثر است، اثار بخش فجر پلاس و متعلق به فیلمسازان سینمای کوتاه شیراز، مورد بررسی قرار میگیرد. فیلم اول؛ اضافی – ساختهٔ احمد علی نژاد نفروش تخمک یا رهایی فرزند؟ اضافی، از همان پلان‌های نخست نشان می‌دهد که جسارت تجربه‌گری در...
۱۴۰۴/۰۹/۰۹
«تورگی» در برنامه «یک روز با مستند» نقد و بررسی شد
مستند «تورگی» به کارگردانی توفیق حیدری در اولین برنامه از سری برنامه‌های تخصصی «یک روز با مستند» با حضور رامتین شهبازی نقد و بررسی شد. نوشته «تورگی» در برنامه «یک روز با مستند» نقد و بررسی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۵/۰۶/۳۰
هیات داوران مسابقه ملی «سینماحقیقت» ۱۹ معرفی شدند
هیات داوران بخش مسابقه ملی نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» معرفی شدند. به گزارش سینماسینما به نقل از ستاد خبری جشنواره، هفت سینماگر عضو هیات داوران مسابقه ملی نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» معرفی شدند. این داوران عبارتند از محمد آفریده، مدیر فرهنگی و تهیه‌کننده، محمدحسین...
۱۴۰۴/۰۹/۲۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
رونمایی از کتاب «استادان بزرگ بازیگری و شیوه‌های آموزش آنها» با ترجمه پیمان معادی؛ پاکدل: مادر سینما، کتاب است/ پیروزفر: آموزش بازیگری فقط انتقال تجربه نیست/ معادی: رونمایی این کتاب جذابتر از لحظات روی فرش قرمز فیلم‌ها بود
مراسم رونمایی از کتاب «استادان بزرگ بازیگری و شیوه‌های آموزش آنها» با ترجمه «پیمان معادی» کارگردان و بازیگر سینمای ایران با حضور جمعی از اهالی سینما برگزار شد. به گزارش سینماسینما، نشست رونمایی از کتاب «استادان بزرگ بازیگری و شیوه‌های آموزش آنها» عصر امروز با حضور پیمان معادی مترجم کتاب،...
۱۴۰۴/۰۸/۲۲
برگزاری کارگاه انتقال تجربه با محمد کارت در تورنتو
کارگاه یک روزه فشرده بازیگری و کارگردانی محمد کارت توسط گروه هنری موج نو در تورنتو برگزار می‌شود. نوشته برگزاری کارگاه انتقال تجربه با محمد کارت در تورنتو اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۷/۱۹
هجدهمین جشنواره «سینماحقیقت» برگزیدگان خود را شناخت
اختتامیه هجدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» با حضور وزیر ارشاد در تالار وحدت برگزار شد و برگزیدگان بخش‌های مختلف معرفی شدند. نوشته هجدهمین جشنواره «سینماحقیقت» برگزیدگان خود را شناخت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۹/۲۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
مصاحبه محمد کارت با جمشید مشایخی در سوره سینما
جمشید مشایخی در گفت‌و‌گو با سوره سینما با اشاره به تجربه‌هایی که در سینما داشته تاکید کرد هرگز خود را ستاره ندانسته است. نوشته مصاحبه محمد کارت با جمشید مشایخی در سوره سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۲/۰۹/۰۶
«پیله» بهترین مستند سال در آسیا و اقیانوسیه شد
فیلم مستند «پیله» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی محمد کارت جایزه بهترین فیلم مستند سال از جشنواره اتحادیه رادیو و تلویزیون‌های آسیا و اقیانوسیه را دریافت کرد. نوشته «پیله» بهترین مستند سال در آسیا و اقیانوسیه شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۰/۰۹/۰۱
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
اعلام نامزدهای بخش سینمای بیست و یکمین جشن حافظ
نامزدهای بخش سینمای بیست و یکمین جشن حافظ معرفی شدند. به گزارش سینماسینما، نامزدها به شرح زیر است: بهترین فیلم: ۱- «تومان»؛ به تهیه‌کنندگی سعید سعدی ۲-«خورشید»؛ به تهیه‌کنندگی مجید مجیدی و امیر بنان ۳-«خون شد»؛ به تهیه‌کنندگی جواد نوروزبیگی ۴-«درخت گردو»؛ به تهیه‌کنندگی سید مصطفی احمدی ۵-«شنای پروانه»؛ به...
۱۴۰۰/۰۸/۲۵
فیلمنامه «شنای پروانه» از اسپانیا جایزه گرفت
«شنای پروانه» برنده جایزه بهترین فیلمنامه از جشنواره فیلم‌های آسیایی بارسلونا شد. به گزارش سینماسینما، فیلم سینمایی «شنای پروانه» به کارگردانی محمد کارت و به تهیه کنندگی رسول صدرعاملی در ادامه موفقیتهای خود در بخش ویژه جشنواره فیلم های آسیایی بارسلونا (۶ تا ۱۵ آبان/ اسپانیا) حضور داشت و جایزه...
۱۴۰۰/۰۸/۱۹
جایزه فیلمنامه «شنای پروانه» از اسپانیا
«شنای پروانه» برنده جایزه بهترین فیلمنامه از جشنواره فیلم‌های آسیایی بارسلونا شد. به گزارش رسیده، فیلم سینمایی «شنای پروانه» به کارگردانی محمد کارت، تهیه کنندگی رسول صدرعاملی در ادامه موفقیتهای ...ادامه مطلب
۱۴۰۰/۰۸/۱۹
نمایش مستند «پیله» ساخته محمد کارت در تلویزیون
مستند «پیله» ساخته محمد کارت در برنامه «به اضافه مستند» پخش می‌شود. مهمان این قسمت از برنامه سوژه اصلی فیلم مستند «خط باریک قرمز» است. به گزارش سینماسینما به نقل از روابط عمومی شبکه مستند سی و چهارمین قسمت از فصل چهارم برنامه تلویزیونی «به اضافه مستند» با پخش و...
۱۴۰۰/۰۴/۱۵
مستند محمد کارت در تلویزیون
مستند «پیله» ساخته محمد کارت در برنامه «به اضافه مستند» پخش می‌شود. مهمان این قسمت از برنامه سوژه اصلی فیلم مستند «خط باریک قرمز» است.
۱۴۰۰/۰۴/۱۵
محمد کارت با «آوانتاژ» به شبکه مستند می‌آید
فیلم مستند سینمایی «آوانتاژ» به کارگردانی محمد کارت چهارشنبه ۲۶ خرداد ساعت ۲۱:۵۴ از شبکه مستند سیما پخش می‌شود. نوشته محمد کارت با «آوانتاژ» به شبکه مستند می‌آید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۰/۰۳/۲۶
«آوانتاژ» در شبکه مستند
فیلم مستند «آوانتاژ» به کارگردانی محمد کارت چهارشنبه ۲۶ خرداد ساعت ۲۱:۵۴ د از شبکه مستند پخش می‌شود. به گزارش رسیده، این فیلم در شبکه مستند تولید شده و روایتی ...ادامه مطلب
۱۴۰۰/۰۳/۲۶