
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی
میکاییل شهرستانی نویسنده، بازیگر، مدرّس و کارگردان نام آشنای تئاتر در جایگاه طرّاح و کارگردانِ نمایش، یکی از نمایشنامه های معروف هنریک یوهان ایبسن (Henrik Johan Ibsen) شاعر و نمایشنامه نویس نامدار نروژی با عنوانِ «خانهی عروسک» (A Dolls House) را در فرهنگسرای نیاوران بر روی صحنه بُرده است. تماشای هرنمایش تازه از میکاییل شهرستانی به این معناست که بازهم فرصت مناسبی پیش آمده است تا چند هنرجوی دوستداربازیگری و نقش آفرینی درنمایش تئاتر ، توانمندی های خود را در نخستین تجربه های بازیگری ،در اجرایی زنده و جدا از شیوه های نمایش تلویزیونی (television play / Téléthéâtre) در برابر دیدگانِ تماشاگران نمایش، به داوری بگذارند. شهرستانی با آگاهی از این نکته ی مهم که چه بسا در بازی برخی از این بازیگران نوآمده، کمداشت ها و نارسایی هایی هم دیده شود، دل به دریا می زند و صد البته پس از هفته ها و روزها تمرین،از آن ها می خواهد تا همه ی توش و توان خود را در صحنه ی نمایش به تماشا بگذارند. این ویژگی شایان توجه در کارهای چند ساله ی اخیر میکاییل شهرستانی ، به شیوه ی ارزنده یی بدل شده است که نتیجه ی مستقیم آن تقویت حسّ اعتماد به نفس در هنرجویان آکادمی بازیگری ژیوار و در مرحله ی بعدی ، نوعی صرفه جویی در هزینه ی تولید یک اثر نمایشی نیز به حساب می آید. به ویژه که می دانیم امروزه میان هزینه های تولید یک نمایش و درآمدهای به دست آمده از راه فروش بلیت، هیچ تناسب معقولی وجود ندارد و چنین تولیداتی تنها با اتکا به شور و شوق فردی و بدون پشتیبانی های متولیان هنری کشور شکل می گیرد.
اولین نکته در مورد اجرای نمایش «خانهی عروسک»، محل به صحنه آمدن آن (سالن خزر فرهنگسرای نیاوران) است که به نظر من بیش تر برای رونمایی کتاب یا میزگردی با مخاطبان کم شمار مناسب است و به هیچ روی برای اجرای یک نمایش شناخته شده مناسب نیست. فضای کوچک و محدود صحنه ، بی تردید دست و بال طراح صحنه را برای چیدمان طبیعی و متعارف سالن پذیرایی خانه ی توروالد هلمر یک حقوقدان شناخته شده که به تازگی هم با گرفتنِ ترفیع، شغل حساس و مهمِ ریاست بانک سرمایه را به او سپرده اند، بسته است و به همین دلیل، در طراحی صحنه، نا گزیر می شوند که با گذاشتن یک مبل کوچک وشومینه در دو سوی صحنه و یک پیانو در عمق صحنه و یکی دو تابلوی کوچک بر روی دیوار، به ساده ترین شکل ممکن، فضاسازی کنند. اگرچه وفاداری به اصل کمینه گرایی minimalism)) و طراحی ساده ی چنین صحنه هایی برای من به روشنی قابل درک است ، اما تردیدی نباید داشت که همین اجرا در فضاهای دیگری مثل تالار سنگلج یا تئاتر شهر، حتما نیازمند طراحی صحنه و چیدمان مفصل تری می بود. یادآوری چنین نکته یی به معنای اعتقاد داشتن به کم کوشی و اجرای سهل انگارانه ی یک نمایش معروف نیست، بلکه اشاره به شرایط دشوار و محدودیت های موجود در پیداکردن تالار های مناسب برای به صحنه آوردن یک نمایش است که بی تردید ماه ها و هفته ها برای داشتن اجرای خوب با گروه بازیگران تمرین شده است.
در این نمایشِ هنریک ایبسن ، پیش از هرچیز باید بر درونمایه (Theme) و مضمون نمایشنامه تمرکز کرد که آشکارا می کوشد تا به ضرورت خودشناسی آدم ها و خودباوری آن ها( آدم هایی مثل نورا Nora ، همسر هلمر Torvald Helmer) برای ایجاد تغییرمناسب در زندگی و شخصیت فردی خود از یک سو و سر وسامان دادن به روابط زناشویی خودشان، از سوی دیگر، تاکید می کند. مهرورزی های هلمر (امیر رضا وهّاب پور) به نورا (منصوره عبداللهی) و به کاربردن واژگانی که در طول نمایش، همه جا، تداعی کننده ی رفتار مشفقانه و در عین حال شوخ طبعانه ی یک پدر با دخترکی خردسال است، به خوبی نشان می دهد که نورا ازنگاه هلمرهرگز در جایگاه یک همسر و زنی با اراده و دارای استقلال فکری قرار ندارد و به همین دلیل است که او را با عنوان هایی مثل: چکاوک! پرنده ی کوچک من! سنجاب کوچولوی من و…. مورد خطاب قرار می دهد! از نگاه هلمر، نورا در خانه ی همسرخود نیز به جای همسربودن و مادر بودن، انگارهنوز هم دارد درحال و هوای دوران کودکی و نوجوانی اش، درهمان فضای مردسالارانه ی خانه ی پدری اش، نفش می کشد .
دیدن چنین رفتاری از هلمر که با ترفیع گرفتن و ترقی شغلی، خود را توانمندتر از همیشه می بیند، از او چهره یی معرفی می کند که انتظار دارد نورا همواره به عنوان یک تکیه گاه و یک پشتیبان به اونگاه کند وخود را پیوسته نیازمند همسرش بداند. به باور هنریک ایبسن، هلمر حق ندارد که به نورا – حتی با وجود ولخرجی ها و خریدهای بی حساب و کتابش – به چشم یک کودک یا نوجوان نگاه کند. ایبسن با اکراه از انتساب این نوع نگاه به جریان های طرفدار فمینیسم (Femenism) اعتقاد دارد که همه ی آدم ها، چه زن و چه مرد، به ویژه وقتی در کنار هم و زیر یک سقف، زندگی مشترکی دارند، باید شخصیت هایی مستقل و مُتّکی به خود داشته باشند و درعین حال برای رسیدن به هدف های مشترک شان، همدل و همگام باشند.
پیدا شدن سر و کله ی کُرگستاد korgstad (طاها نیکزاد) وکیل بدنامی که سال ها پیش، نورا برای درمان بیماری همسرش، بی خبر از هلمر، از او پولی قرض کرده است، با درخواست کمک از نورا که در نهایت رنگ تهدید به خود می گیرد، از او می خواهد که برای قانع کردن هلمر در اخراج نکردن او از کاری که در بانک سرمایه دارد، شرایط بسیار دشواری پیش می آید که به نگرانی شدید و پریشانحالی نورا منجر می شود. به ویژه که نورا می داند برای گرفتن قرض، مجبور شده است امضای پدرش را که در بستر بیماری بوده است، جعل کند و کُرکستاد وکیل نیز برای تهدید نورا بهانه ی خوبی پیدا می کند. وقتی موضوع قرض نورا ازکُرکستاد برای معالجه ی همسرش هلمر آشکار می شود، هلمر که تا آن روز گمان می کرد، نورا پول درمان او را از پدرش قرض گرفته است، بسیار برآشفته می شود و در ادامه ی رفتار و نوع نگاهی که از گذشته به نورا داشته است، اکنون گذشته از این که همواره به نورا به چشم کودکی نیازمند حمایت نگاه می کرده است، بر او انگِ فریبکاری و نادرستی نیزمی زند! با اخراج کرکستادِ فاسد و خلافکار از بانک، و نامه یی که در صندوق پستِ خانه ی هلمر انداخته می شود که پس از پی بردن هلمر به همه ی جزییات ماجرا، شبی در بازگشت هلمر و نورا از یک مجلس بالماسکه بسیارتماشایی، گویی ناگهان به خط پایان زندگی مشترک شان می رسند! اگرچه پادرمیانی خانم لینده ( Mrs. Linde) ) (ویدا زواره ییان) دوست و همشاگردی دوران کودکی نورا موجب خلاصی هلمر از یک گرفتاری جدّی و آبروریزی بزرگ می شود، با این همه، خودآگاهی نورا درست از همان نقطه یی آغاز میشود که به هلمر می گوید:
«البته تو همیشه با من مهربانی کردهای. ولی خانه ی ما همیشه حالت یک اتاق بازی را داشته است و من عروسکِ تو بودهام.»
از دیدگاه هنریک ایبسن، جدایی نورا از هلمر، نقطه ی عطف بزرگی برای تغییر و دگرگونی شخصیت اوست و پیوند دوباره ی آنان در آینده، تنها و تنها شاید به شرط ایجادِ تغییرات جدّی و عمیق در رفتار و شخصیت هر دو نفرآن ها امکان پذیر شود.
تماشای نمایشِ «خانهی عروسک»، با وجود اندک کمداشت هایش که بیش تر به فضاسازی نمایش، محدودیت صحنه ی اجرا و حذف آگاهانه ی کودکان خانواده ی هلمر و نورا (باب، اِمی و ایوار: (Bob،Emmy ،Ivar و به ویژه نقش بسیار خنثای دکتر رنک (Dr. Rank) برمی گردد، هنوز هم به خوبی نشان می دهد دلشیفتگی کارگردانی همچون میکاییل شهرستانی و تجربه های ارزنده اش، پشتوانه ی همیشگی او برای ادامه ی این راه دشوار است.
ضمن تقدیر از پرویز جاهد، عزیزالله حاجیمشهدی، طهماسب صلحجو، کامران ملکی و عباس یاری در مراسم «سینما به روایت قلم»، نکوداشت مسعود مهرابی در سازمان سینمایی برگزار شد. نوشته مراسم «سینما به روایت قلم» برگزار شد/ نکوداشت مسعود مهرابی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۱ساعت پیش
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی حال و هوای نقاشیهای به نمایش درآمده در بیست و دومین نمایشگاه انفرادی مریم نمین در گالری سوهام بیتردید برای هر بیننده دوستدار هنر نقاشی، تجربهیی تازه به همراه خواهد داشت. چرا که در همهی نقشهای پُررنگ و نوری که بر بوم نقاشی دیده میشود، آشکارا...
۱۴۰۵/۰۳/۲۵
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی فیلمبردار در سینما، تنها مجریِ فنِ فیلمبرداری و ثبت تصاویرپویا (dynamic) نیست؛ او طرّاح جهان دیداری فیلم است. تصویر، پیش از روایت (narrative) و گفتوگو (dialogue)، نخستین لایهی معنا را به مخاطب منتقل میکند و این لایه، حاصل انتخابهای آگاهانهی فیلمبردار است: نور، قاب، حرکت، رنگ...
۱۴۰۴/۱۱/۳۰
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی نمایش «جزیرهی آزاد» نوشتهی محمّدرضا عطاییفر با یک موقعیتِ نمایشی جذّاب آغاز میشود: گروهی از افراد برای سپری کردن اوقات خوش، از سوی آدمی ناشناس به جزیرهیی دعوت میشوند و رفتهرفته در شرایطی پیچیده و پُرتنش گرفتار میشوند که همهی رویاهای شیرین آنها برباد میرود! این...
۱۴۰۴/۱۰/۰۲
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی نمایش «سرِ انقلاب» به نویسندگی و کارگردانی محمدعلی شفاعت، در مجموعهی تماشاخانهی هما، اثری است با لحن شادیآور که آگاهانه از مسیر کمدی موقعیت (situation comedy) و طنز کلامی (verbal humor)، به یکی از ملتهبترین و تراژیکترین بزنگاههای تاریخ معاصر ایران نزدیک میشود: روز دوازدهم بهمن...
۱۴۰۴/۰۹/۲۹
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی چهرهپردازی در سینما، تنها یک فعالیت فنی و تفنّنی نیست، بلکه حوزهیی میانرشتهیی است که در پیوند مستقیم با روانشناسی شخصیت، تاریخ، فرهنگ دیداری، مردمشناسی و حتی انسانشناسی چهره عمل میکند. در هر اثر سینمایی، چهرهپرداز نقشی بسیار کلیدی در شکلدهی به هویت شخصیتها و انتقال دقیق...
۱۴۰۴/۰۹/۲۵
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی؛ نمایش موسیقایی یا خنیاگرانه (Musical Theater) «رابین هود» ( Robin Hood ) تازهترین تجربهی نمایشی «ماهان حیدری» در تکمیل سهگانهی خیال پردازانه و واقع گرای( با تکیه بر «واقع گرایی جادویی») او پس از دو نمایش پربینندهی «دیو و دلبر» و «شازده کوچولو» است که در تالار...
۱۴۰۴/۰۹/۰۷
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی فیلم «چای سرد» ساخته امیر قاسم راضی بهخوبی توانسته است در فضایی بسته از یک آپارتمان ساده و بیپیرایه در گیرودار یک اسبابکشی؛ با نمایش دغدغههای همیشگی یک خانواده ی کوچک اجارهنشین؛ پیچیدگیهای درونی و اجتماعی انسان امروزی را در جغرافیای امروزی زیست بوم ما به...
۱۴۰۴/۰۸/۲۱
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی در روزگاری که بسیاری از فیلمهای ما از اقلیم و ریشهی فرهنگی خویش فاصله گرفتهاند، فیلم «سامی» (Sami) از همان نخستین نماها یادآور حقیقتی است که هنوز در لایههای زیرینِ خاک جنوب و در حافظهی زخمخوردهی مردمانش زنده است. فیلمی آرام، تلخ و در عین حال...
۱۴۰۴/۰۸/۱۴
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی روز جهانی لکنت (۲۲ اکتبر۲۰۲۵ برابر با ۲ آبان ۱۴۰۴) بهانهیی شد برای بازخوانی مستندی که خود، از جنس خاموشی و سکوت میان واژهها است. فیلم مستند «لکنت» ساختهی منصوره میرمعرب، پس از چند سال از تولیدش، همچنان تازه مینماید؛ زیرا به جای آن که از بیرون...
۱۴۰۴/۰۸/۰۸
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی نمایش «ارزشهای نسبی» نوشتهی نوئل پیرس کاورد (Noël Peirce Coward )در نگاه نخست، اثری بهظاهر شادی آور(Comedy) و سرشار از طنازیهای اجتماعی است، اما در لایههای درونی خود به جدالی عمیقتر میان صداقت و ریا، میان حقیقت و نقابهای اجتماعی میپردازد. اجرای تازهی میکاییل شهرستانی نویسنده و...
۱۴۰۴/۰۷/۲۷
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی احمد طالبینژاد، نویسنده، منتقد فیلم و فیلمساز نامآشنای سینمای ایران، از جمله کسانی است که در چهار دههی گذشته با نوشتهها و ساختههای کم شمارِ خود، همواره در عرصهی نقد سینما حضوری پُررنگ داشته است. انتشار تازهترین کتاب او با عنوان: «لُعبتکها» (سیر تحوّل تیپهای ثابت...
۱۴۰۴/۰۷/۱۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی وقتی فاجعهای جمعی رُخ میدهد، پُرسش اصلی این نیست که چه کسانی جان باختهاند، بلکه این است که بازماندگان چه میکنند؟ نمایشنامهی «۱۱/۱۱» تازهترین کار نمایشی بهاره رهنما بعد از نمایش: «دورهمی بانوی اول» که در خردادماه امسال از او دیده بودم، میکوشد تا به تحلیل...
۱۴۰۴/۰۷/۰۷
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی در روزگارما، فضای مجازی بدل به عرصهیی شده است که بسیاری آن را با میدان هنر و اندیشه یکی گرفتهاند. در صفحهی فردی دوستان، بارها پیش میآید که با شعری، دلنوشتهیی یا عبارتی رو به رو میشویم که گاه از سر احساس صادقانه نوشته شده است،...
۱۴۰۴/۰۶/۲۰
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی امروز خبری تلخ و ناگوار شنیدم؛ ایرج صغیری، بازیگر و کارگردان نامآشنای تئاتر و چهرهیی دوستداشتنی برای مردم بوشهر، پس از مدتها مبارزه با بیماری؛ چشم از جهان فروبست. آشنایی من با ایرج، (با نام اصلی ابوالحسن صغیری) به سال ۱۳۴۷ بازمیگردد، در روزگاری که هر دو...
۱۴۰۴/۰۶/۱۱
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی در سرزمین هنر، نقد همچون نسیمی است که بر آینه میوزد تا زنگار از رخ آن بزداید. خانوادهی پرشمار و رنگارنگ منتقدان سینمایی نیز، همچون دیگر شاخههای هنر، ترکیبی است ناهمگون: در کنار اهل اندیشه و قلمهای متعهد، گاه صدای «شبهمنتقدان» نیز به گوش میرسد؛ صداهایی که...
۱۴۰۴/۰۶/۱۰
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی بهره بُردن از درونمایهی برخی از آثار نمایشی ویلیام شکسپیر (William Shakespeare) نمایشنامهنویس، شاعر و بازیگر بلندآوازهی انگلیسی، در قالب اقتباس های سینمایی و نمایشی در میان فیلمنامه نویسان و نمایشنامه پردازان تازگی ندارد. مهم ترین دلیل این توجّه به تراژدی هایی از نوع «مکبث» (Macbeth)...
۱۴۰۴/۰۵/۱۹
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی هربار که کتاب یا فیلم مستند تازه یی از دکتر بهمن مقصودلو به دستم می رسد، با شور و شوق فراوان سرگرم خواندن و دیدن آن می شوم و به خوبی می دانم که حرف های ناشنیده ی فراوانی در آن کتاب یا فیلم تازه پیدا...
۱۴۰۴/۰۵/۱۶
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی تاخیر چندساله در نمایش برخی ازفیلم های سینمایی به هردلیلی که باشد، برای این آثارپیامدهای احساسی خاصی به همراه خواهد داشت که گاهی شاید بتواند حتی برای برخی فیلم های ضعیف و نه چندان قابل اعتنا نیز فرصتی برای دلسوزی و نوعی همدردی با سازندگان آن...
۱۴۰۴/۰۵/۱۵
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی فرصت تازه یی پیش آمد تا به اتفاق دوستان سینمایی گروه سینما گفت وگو در تالار حافظ به تماشای نمایش «بهارنامک» به کارگردانی گووان مهر اسماعیلپور بنشینیم. نویسنده و کارگردانی که اجرای نمایش هایی چون: «نمایش بازیچگان» (۱۳۹۳) و «پایمردان دیو» (۱۴۰۲) و ترجمه و نمایش...
۱۴۰۴/۰۵/۰۸
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی؛ “پیرپسر” به عنوان دومین فیلم سینمایی” اُکتای براهنی” با تفاوت های آشکاری در مقایسه با فیلمِ ماجراجویانه ی “پل خواب”) ۱۳۹۳ ) نخستین کار حرفه یی این فیلمساز، به خوبی نشان می دهد که اکنون کارگردانی روبه روی ما ایستاده است که قواعدبازی را در ساخت...
۱۴۰۴/۰۵/۰۷
عزیزالله حاجی مشهدی منتقد و مدرس سینما گفت: فضای مجازی از یک سو فرصتهایی ایجاد کرده برای علاقهمندان به سینما اما از سوی دیگر، باعث نوعی «شبه منتقد پروری» شده است. به گزارش سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی، منتقد و مدرس سینما درخصوص وجود رسانهها غیررسمی که بدون نام و نشان...
۱۴۰۴/۰۴/۳۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی تماشای نمایش «دورهمی بانوی اول» به کارگردانی بهاره رهنما در تالار حافظ ، بهانه یی شد تا بازهم در روزهایی که پرده ی سینماها هنوز رنگ نمایش فیلم هایی در خور اعتنا را به خود نمی بینند، باردیگر به سراغ نمایش های درخور توجه برویم. با...
۱۴۰۴/۰۳/۱۰
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی؛ اجرای موفّق نمایش «جگر هندی» به نویسندگی و کارگردانی «رحمت امینی» (دانش آموختهی دانشکدهی سینما تئاتر- دانشگاه هنر) در تالار سنگلج، فرصت مناسبی فراهم آورده است تا دوستداران هنرتئاتر، به ویژه دانشجویان این رشته، با تماشای چنین اثری دریابند که چگونه میتوان با پرهیز از اجرای...
۱۴۰۴/۰۱/۲۶
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی تازهترین کار نمایشی مجید زارعزاده کارگردان تئاتر که تجربه ی سال ها بازیگری و کارگردانی تئاتر را در کارنامه ی خود دارد، با اجرای نمایش «عطر لیموهای سیسیل» نوشته ی لوئیجی پیراندللو (به ایتالیایی: Luigi Pirandello)نمایشنامهنویس و رُماننویس مشهور سده ی بیستم ایتالیا (۱۸۶۷ –۱۹۳۶) و...
۱۴۰۳/۱۰/۲۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی حدود سالهای ۱۳۸۶- ۱۳۸۷ زمانی که برای نخستین بار محمدرضا رحمانی طرح فیلمنامهی «دلخون» را به مدرسه ی کارگاهی فیلمنامه نویسی در حوزه ی هنری آورد، از آنجایی که مدیریت مدرسه ی کارگاهی را برعهده داشتم، طی دیدارها و نشست هایی ، فیلمنامهی «دلخون» (با انتخاب...
۱۴۰۳/۰۸/۱۵
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی در روزهایی که فیلم های قابل تامُلی بر پرده ی سینماها به نمایش در نمی آید، دیدن نمایش های خوب، بسیار دلشاد کننده است. «سعید ذهنی» کارگردان تئاتر، آهنگساز و مدرّس دانشگاه، دانش آموخته ی رشته ی کارگردانی نمایش از دانشکده ی هنرهای زیبا ، دانشگاه...
۱۴۰۳/۰۸/۰۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
بعد از اکران «شور عاشقی» به کارگردانی داریوش یاری در سینماها، عزیزالله حاجیمشهدی منتقد سینما در یادداشتی به این فیلم سینمایی پرداخت. نوشته خوابِ شیرینِ درختِ سیبهای سرخ! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۴/۲۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی ساخت فیلم های تاریخی ، به ویژه آثاری که به رُخدادهای تاریخ دینی یک سرزمین یا دین وآیینی مربوط می شود ، بدون پشتوانه ی پژوهش هایی جدّی و دقیق و پُردامنه ، کار چندان آسانی نخواهد بود.گذشته از همه ی این ها، تولید فیلم هایی...
۱۴۰۳/۰۴/۲۱