به یاد ناصری تقوایی؛ امروز، جنوب خاموش شد | نیمرخ
|جعبه لایتنر آنلاین|

به یاد ناصری تقوایی؛ امروز، جنوب خاموش شد

lazy_placeholder.gifphoto_2025-07-12_17-32-44-300x300.jpg سینماسینما، محمد ناصری‌راد؛

امروز، جنوب خاموش شد.

بادِ جن، از خلیج برخاست و تا دلِ تهرانِ پاییزی وزید، با دودی غلیظ از چای تلخِ ناتمام، با بوی کاغذی که هرگز خط نخورَد.

ناصر تقوایی رفت؛ بزرگمردی که دایی‌جان ناپلئون را از صفحه‌های ادبیات بیرون کشید و به جانِ مردم بخشید؛ مردی که ناخدا خورشید را در طوفان زاده بود و خویش در سکوت و انزوا غروب کرد.

او از تبارِ روشنایی بود، اما سالیان در سایه زیست.

در زمانه‌ای که تملُق، پله بود و حقیقت، پرتگاه؛ او بر لبه‌ٔ پرتگاه ایستاد، با افتخار و شرافت ایستاد و لبخند زد.

ایمان داشت تا این سانسور پابرجاست، نمی‌نویسم، نمی‌سازم و چنین کرد.

با عزَت با وَقار.

بله، خانه‌اش کوچک بود، اما روحش وسعتِ خلیج فارس را داشت.

در جشنواره‌ای، سیمرغی به او دادند و حواله‌ای برای خرید اتومبیلی بی‌جان. نوشت که در خانه‌اش جایی برای جوایز نیست، آن یادداشت از هر فیلمی شاعرانه‌تر بود.

آنجا بود که دانستیم قهرمان هنوز زنده است، هرچند بر پرده نتابَد.

در جهانِ ما، آنان که می‌سازند، می‌میرند و آنان که می‌میرانند، می‌مانند.

تقوایی از مرگ هم عبور کرد. او در هر فریم از بادِ جن، در هر آفتابِ ناخدا خورشید، در هر لبخندِ شیرینِ دایی‌جان و در هر فریادِ ای ایران، زنده است.

او به ما آموخت که هنر، خانه‌ٔ وجدان است و هنرمند، حتی اگر در محدودیت حبس گردد، از دیوارها عبور می‌کند.

اکنون، سینمای ایران یتیم شده است.

در جنوب، بادی سوگوار می‌وزد.

در قاب‌های خاک‌خورده‌ٔ تلویزیون، دایی‌جان هنوز با صدای بلند می‌گوید: همه‌اش زیر سرِ انگلیس‌هاست!

اما این بار، تقصیر از آنِ ماست که او را تنها گذاشتیم تا خاموش شود، بی‌هیاهو، بی‌تندیس، بی‌سکانسِ آخر.

ای ناخدایِ خورشید،

دور شو با کشتیِ خیال از ساحلِ ما،

که در این سرزمین، دریا خشکیده است.

اما بدان تو هرگز نرفتی.

تو همان صدای موجی که هنوز در ذهن ما تکرار می‌شود: سینما را باید درست زندگی کرد.

آخرین بار، در پاییزِ بی مهر، چای تلخ را آماده کرده بود برای گفت‌وگو با حقیقت، اما زمانه نگذاشت فنجان را به لب ببرد. چای تلخ پایانی را ننوشید؛ و تلخی‌اش اکنون در جانِ ما مانده است.

تسلیت به وجدان‌های بیدار و انسان‌های آزاده.

منبع: سینما سینما
آدرس کوتاه: https://www.rokh.in/news/148013
دیدگاه

آخرین خبرها
خبرهای پربازدید

بهروز افخمی
ناصر تقوایی

مقایسه فیلمنامه «کوچک جنگلی» تقوایی با سریال افخمی/ از پژوهشِ روایت‌محور تا روایتِ موردپسند صداوسیما

سینماسینما، سیدحسام فروزان فیلمنامه «کوچک جنگلی» نوشته ناصر تقوایی محصول سال‌های پایانی دهه پنجاه و اوایل دهه شصت است؛ دوره‌ای که سینما و تلویزیون ایران در وضعیت پرآشوب پس از انقلاب و تغییرات ساختاری نهادهای تولیدی قرار داشتند. تقوایی در ابتدا این سناریو را برای یک فیلم سینمایی سه ساعته...

۱۴۰۴/۰۹/۲۳

ناصر تقوایی

سیر تحول قهرمان و جبر محیط در سینمای ناصر تقوایی: از «صادق کرده» تا «ناخدا خورشید»

سینماسینما، مسعود ارجمندفر ناصر تقوایی، یکی از برجسته‌ترین و وسواسی‌ترین سینماگران موج نوی ایران، همواره مرزبانی ظریف بین ادبیات و سینما را بر عهده داشته است [۶]. او با پیشینه ادبی قدرتمند و شناخت عمیق از جغرافیا و فرهنگ جنوب ایران، آثاری خلق کرده که فراتر از روایت داستانی، به...

۱۴۰۴/۰۸/۱۹

ناصر تقوایی

«اربعین» تقوایی نبود نمی‌شد از «ممد نبودی» حرف زد

محسن شریفیان گفت: اگر ناصر تقوایی در سال ۴۸ مستند «اربعین» را در بوشهر ضبط نمی‌کرد، ما نمی‌توانستیم بعدها درباره آثاری چون «ممد نبودی» حرف بزنیم.

۱۴۰۴/۰۸/۱۸

ابراهیم حاتمی کیا
مجید مجیدی
۲

وقتی درختان شهر در جشنواره شهر موضوعیت ندارد

در نشست رسانه‌ای جشنواره فیلم شهر ،اعتراض به قطع درختان شهر توسط تعدادی از خبرنگاران، بحث برانگیز شد. به گزارش سینماسینما، مریم پیرکاری، دبیر نهمین جشنواره فیلم شهر در پاسخ به پرسش درباره قطع درختان و… با تأکید بر این که جای طرح چنین مسائلی در نشست خبری یک جشنواره...

۱۴۰۴/۰۸/۱۸

ناصر تقوایی

«شب ناصر» در خانه سینما برگزار می‌شود

رویداد «شب ناصر» در پاسداشت یاد و میراث زنده‌یاد ناصر تقوایی شنبه ۱۷ آبان در خانه سینما برگزار می‌شود. نوشته «شب ناصر» در خانه سینما برگزار می‌شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۸/۱۴

کیانوش عیاری
ناصر تقوایی
۲

«سامی» ادای دین به فرهنگ و سینمای خوزستان

سینماسینما، سعید رجبی فروتن فیلم «سامی» اولین تجربه نیمه بلند حبیب باوی ساجد داستان‌نویس و فیلمساز عرب خوزستانی است. تماشای فیلمی که سازنده آن با احمد محمود، کیانوش عیاری و ناصر تقوایی حشرونشر داشته و با اشتیاق از مکتب ادبی و هنری آنها نکته‌ها آموخته است، خالی از لطف نیست....

۱۴۰۴/۰۸/۱۱

ناصر تقوایی
۱

«ای ایران»؛ تابلوی یک ملت در قاب ماسوله

سینماسینما، محمد ناصری‌راد فیلم «ای ایران» ساخته‌ی ناصر تقوایی، از آن دست آثاری است که در جغرافیای محدود خود، گستره‌ی یک سرزمین را به نمایش می‌گذارد. ماسوله در این فیلم، کارکردِ صرفا لوکیشن نداشته و عملا استعاره‌ای از تمام ایران است؛ شهری پلکانی که طبقاتش از بالا تا پایین، بازتابی...

۱۴۰۴/۰۸/۰۹

ناصر تقوایی
۱

محسن امیریوسفی: آقای تقوایی عزیز! شما هنوز هم ناخدای کشتی سینمای مستقل ایران هستید

عصر روز سه‌شنبه، ششم آبان‌ماه مراسم یادبود ناصر تقوایی چند هفته پس از درگذشت این هنرمند در سالن شهناز خانه هنرمندان توسط کانون کارگردانان خانه سینما برپا شد. به گزارش سینماسینما، متن سخنان محسن امیریوسفی نائب رئیس خانه سینما و نماینده کانون کارگردانان سینمای ایران در مراسم یادبود ناصر تقوایی...

۱۴۰۴/۰۸/۰۷

ناصر تقوایی

سیری در سینمای ناصر تقوایی/ سفری به آب‌های آن‌سوی کرانه‌​ی رویا

سینماسینما، شهرام اشرف ابیانه ۱ نوشتن درباره‌ی تو کار سختی است ناصر خان. تویی که کلاس‌های فیلمسازی‌ات از دهه‌ی هفتاد شمسی زبانزد خاص و عام بوده. البته ادعاهایی هم مبنی بر کلاس‌های بازیگری در دهه‌ی شصت هم بواسطه‌ی یکی دو عکس نقل این و آن بود، اما هیچ‌وقت تایید نشد....

۱۴۰۴/۰۸/۰۷

ناصر تقوایی
۱

یادبود ناصر تقوایی برگزار شد/ خالق «کاغذ بی‌خط» غریب بود

جمعی از کارگردانان و سینماگران برای یادبود ناصرتقوایی در خانه هنرمندان ایران گردهم آمدند. به گزارش سینماسینما، عصر روز سه‌شنبه، ششم آبان‌ماه مراسم یادبود ناصر تقوایی چند هفته پس از درگذشت این هنرمند در سالن شهناز خانه هنرمندان توسط کانون کارگردانان خانه سینما برپا شد. در این برنامه‌ بجز مرضیه...

۱۴۰۴/۰۸/۰۷

ناصر تقوایی

مراسم یابود ناصر تقوایی برگزار می‌شود

کانون کارگردانان سینمای ایران مراسم یادبود زنده‌یاد ناصر تقوایی را در سالن استاد شهناز خانه هنرمندان برگزار می‌کند. نوشته مراسم یابود ناصر تقوایی برگزار می‌شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۸/۰۴

ناصر تقوایی

کانون کارگردانان سینمای ایران برگزار می‌کند؛ یادبود زنده‌یاد «ناصر تقوایی»

مراسم یادبود زنده یاد «ناصر تقوایی» نویسنده و کارگردان برجسته سینما روز سه شنبه ششم آبان ماه ساعت ۱۷ در خانه هنرمندان، سالن استاد شهناز برگزار می‌شود. به گزارش سینماسینما به نقل از روابط عمومی خانه سینما، ناصر تقوایی نویسنده و فیلمساز – سه‌شنبه ۲۲ مهرماه – در سن ۸۴...

۱۴۰۴/۰۸/۰۴

ناصر تقوایی

از ساعدی تا همینگوی؛ ناصر تقوایی و رویای ترجمه‌ی ادبیات به تصویر

سینماسینما، فریبا جمور ناصر تقوایی از معدود فیلم‌سازان ایرانی است که سینما را نه در تقابل با ادبیات، بلکه در امتداد آن می‌فهمد. اقتباس برای او فرایندی مکانیکی از انتقال داستان به تصویر نیست، بلکه «ترجمه‌ای فرهنگی» است؛ تلاشی برای بازآفرینی جهان ادبی از خلال امکانات بصری و صوتی سینما....

۱۴۰۴/۰۸/۰۲

ناصر تقوایی
۳

خوانشی از نخستین فیلم ناصر تقوایی/ در ستایش سکوت و انزوا

سینماسینما، فرزانه متین اصطلاح موج نو نخستین‌بار در ادبیات انتقادی اوایل دهه ۱۳۵۰ در ایران به‌کار رفت و برای توصیف مجموعه‌ای از فیلم‌های متفاوت و بحث‌برانگیز ایرانی که در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ توسط گروهی از فیلم‌سازان جوان و روشنفکر ساخته شده بودند، استفاده شد. فیلم‌سازانی همچون فرخ غفاری، ابراهیم...

۱۴۰۴/۰۸/۰۱

ناصر تقوایی
پژمان جمشیدی

چالش‌های حفظ حریم خصوصی، از ناصر تقوایی تا پژمان جمشیدی

سینماسینما، محدثه واعظی‌پور دو اتفاق مهم در هفته‌ای که سپری شد، دو وجه از مسئله مهم «حفظ حریم خصوصی» را عریان کردند. «حریم خصوصی» برای افراد مشهور تا چه اندازه قابل رعایت و محافظت است؟ آیا مشهور بودن این اجازه را به دیگران (به ویژه عموم مردم) می‌دهد تا در...

۱۴۰۴/۰۷/۳۰


«روما»؛ تجربه‌ای بصری و انسانی از زندگی و طبقات جامعه

سینماسینما، محمد ناصری‌راد فیلم سینمایی «روما» ساختهٔ آلفونسو کواران، و محصول نتفلیکس در سال ۲۰۱۸ و برندهٔ شیر طلای ونیز در همان سال و جایزه بهترین فیلم خارجی زبان اسکار ۲۰۱۹، تجربه‌ای سینمایی و انسانی است که با دقت تمام زندگی و طبقات اجتماعی مکزیک دههٔ ۱۹۷۰ را بازنمایی می‌کند....

۱۴۰۴/۱۲/۰۸


خوانشی فرمال و اجتماعی از «خشت و آینه»؛ خشتِ توسعه، آینه تنهایی

سینماسینما، محمد ناصری‌راد «خشت و آینه» ساخته ابراهیم گلستان در سال ۱۳۴۳، در میانه دهه‌ای شکل می‌گیرد که تهران زیر فشار شتاب توسعه، مهاجرت گسترده و تغییرات اجتماعیِ پس از انقلاب سفیدِ شاه و ملت، سیمایی دوگانه یافته است؛ شهری که از یک‌سو ویترین مدرنیته را با خیابان‌های عریض، زرق...

۱۴۰۴/۱۱/۳۰

ترانه علیدوستی
پگاه آهنگرانی
۱

نقدی بر مستند گفت‌وگومحور از پگاه آهنگرانی؛ پرتره‌ای در فضای بسته

سنماسینما، محمد ناصری‌راد با پخش مستند گفت‌وگو‌محور پگاه آهنگرانی و محصول بی‌بی‌سی فارسی با ترانه علیدوستی، و وایرال حداکثری آن، فضای رسانه‌ای فارسی‌زبان بار دیگر به میدان واکنش‌های احساسی، ستایش‌های شتاب‌زده و داوری‌های صفر و یکی بدل شد. آنچه بیش از هر چیز در این هیاهو گم شد، خود مستند...

۱۴۰۴/۱۰/۰۹


«قمرتاج»؛ از ثبتِ واقعیت تا سازمان‌دهی روایت

سینماسینما، محمد ناصری‌راد «قمرتاج» ساخته هادی و مهدی زارعی در مرز میان سینمای مشاهده‌گر، وریته و مستند مردم‌نگار حرکت می‌کند، با این تفاوت بنیادین که آگاهانه از خلوص ادعایی این سنت‌ها عبور می‌کند و به قلمرو مستند داستانی وارد می‌شود. فیلم با حفظ ظاهر مشاهده‌محور، ساختاری را پیش می‌برد که...

۱۴۰۴/۱۰/۰۱


چهل‌وسومین جشنواره جهانی فیلم فجر؛ آزمونی جدی و نگاهی رو به آینده

سینماسینما، محمد ناصری‌راد جشنواره جهانی فیلم فجر در دوره چهل‌وسوم، با همه‌ی موافقت‌ها و مخالفت‌ها، تجربه‌ای متفاوت و قابل تأمل بود؛ تجربه‌ای که بیش از هر اتفاقی، مسئله‌ی مکان برگزاری را دوباره به یکی از موضوعات اصلی سینمای ایران تبدیل کرد. انتقال جشنواره به شیراز، صرفاً یک جابه‌جایی جغرافیایی نبود،...

۱۴۰۴/۰۹/۳۰

جعفر پناهی
۱

جهانِ پشتِ یک تصادف

سینماسینما، محمد ناصری‌راد؛ «یک تصادف ساده» تازه‌ترین ساختهٔ جعفر پناهی، بار دیگر نشان می‌دهد که او چگونه در دل محدودیت، گستره‌ای وسیع از امکانات سینمایی را خلق می‌کند؛ سینمایی که هم به تجربه پیشین وفادار است و هم افق تازه‌ای را پیش چشمِ مخاطب می‌گشاید. پناهی بار دیگر با صبوری...

۱۴۰۴/۰۹/۱۷


خوانشی روان‌شناختی از «چشم‌بادومی»؛ روایت گسسته در آینه هویتِ متلاشی

سینماسینما، محمد ناصری‌راد؛ ابراهیم امینی را سال‌هاست میشناسم، در هیبت و قامتِ فیلمنامه نویس میشناسم، اما اثرِ «چشم‌بادومی» که ساختهٔ اوست، تلاشی است برای ورود به جهان ذهنی نسلی که سرعت تحولات رسانه‌ای و فرهنگی آن از توان درک بسیاری از والدین پیشی گرفته و همین فاصله نسلی به نقطه...

۱۴۰۴/۰۹/۱۶

احمد علی نژاد
۱

نقدی بر فیلم‌های کوتاه باکس شیراز در جشنواره جهانی فیلم فجر

سینماسینما، محمد ناصری‌راد؛ در باکس سوم که شامل پنج اثر است، اثار بخش فجر پلاس و متعلق به فیلمسازان سینمای کوتاه شیراز، مورد بررسی قرار میگیرد. فیلم اول؛ اضافی – ساختهٔ احمد علی نژاد نفروش تخمک یا رهایی فرزند؟ اضافی، از همان پلان‌های نخست نشان می‌دهد که جسارت تجربه‌گری در...

۱۴۰۴/۰۹/۰۹


«معامله در مرز»؛ وقتی معامله به آزمون وجدان بدل می‌شود

سینماسینما، محمد ناصری‌راد؛ فیلم «معامله در مرز» (مرزهای نامرئی) ساختهٔ Dastan Zhapar Ryskeldi فیلمساز جوانِ قرقیزستانی جهانش را در قلمرو سرد و آبی‌فام مرز بنا می‌کند؛ جایی که واقعیتِ فقر، جابه‌جایی انسان‌ها و خشونت پنهان در بافت‌های روزمره در سکوت جریان دارد. فضای اثر از همان نماهای آغازین به‌واسطه رنگ...

۱۴۰۴/۰۹/۰۸

احمد بهرامی
۲

یادداشتی بر فیلم سینمایی «مرد خاموش»؛ آنجا که باد سخن می‌گوید و انسان خاموش می‌ماند

سینماسینما، محمد ناصری‌راد؛ فیلم «مرد خاموش» ادامه‌ طبیعی جهان بسته و خفقان‌زده‌ سه‌گانه‌ احمد بهرامی است؛ جهانی که باد در آن فرمان می‌راند و خاک حضور دائمی دارد و انسان در حد سایه‌ٔ خاطره‌های فرسوده تقلیل یافته است. این اثرِ دقیق و کم نقص با غنای صوتی و بصریِ بالا،...

۱۴۰۴/۰۹/۰۷


خوانش سینمایی و روان‌کاوانهٔ «خون مقدس»؛ سایه‌های سرخِ ناخودآگاه

سینماسینما، محمد ناصری‌راد؛ فیلم «خون مقدس» ساخته آلخاندرو خودوروفسکی جایگاهی کم‌نظیر در تاریخ سینمای اواخر قرن بیستم دارد، چون همزمان با تکیه بر ژانرهای وحشت و تریلر روان‌شناختی، به قلمرویی قدم می‌گذارد که معمولاً از دسترس روایت‌های کلاسیک دور مانده است؛ قلمروی ناخودآگاه. این اثر را می‌توان تلفیقی از اسطوره‌پردازی...

۱۴۰۴/۰۹/۰۵


خوانشی روان‌کاوانه از جهانِ فیلم «استاکر» آندری تارکوفسکی

سینماسینما،محمد ناصری‌راد «استاکر» تارکوفسکی در زمره‌ی آثاری قرار می‌گیرد که در آن تجربه‌ی سینمایی از سطح روایت فراتر می‌رود و به قلمرویی وارد می‌شود که روان، فلسفه و زیبایی‌شناسی را در یک میدان مشترک گرد می‌آورد. این فیلم، بیش از آنکه ماجراجویی سه مرد باشد، سیر تدریجی فرو رفتن در...

۱۴۰۴/۰۸/۱۹


شیراز در آستانه یک آزمون تاریخی؛ ۱۰ مطالبه برای برگزاری یک «جشنواره واقعی»

سینماسینما، محمد ناصری‌راد؛ با انتخاب شیراز به‌عنوان میزبان چهل‌وسومین جشنواره جهانی فیلم فجر، انتظارات جامعه سینمایی جنوب کشور به‌شکل بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است. در همین راستا، محمد ناصری‌راد، مستندساز و فعال فرهنگی استان فارس، در نامه‌ای تحلیلی خطاب به رائد فریدزاده، رئیس سازمان سینمایی کشور، بسته‌ای از پیشنهادهای عملیاتی و...

۱۴۰۴/۰۸/۱۴


«ایدا»؛ سفری در جستجوی حقیقتِ گم‌شده

سینماسینما، محمد ناصری‌راد در خوانشی فشرده، اما دقیق از فیلم سینمایی «ایدا» ساخته پاوئو پاولیکوفسکی فیلمساز لهستانی، باید از دو لایه کلیدی آغاز کرد، یکی زبان فرمی (میزانسن، قاب‌بندی، روشنایی، صداسازی، و ریتمِ تدوین) که فیلم را به اثری تصویری و معرفت‌شناسانه بدل می‌کند؛ و دیگری ساختار معنایی و اسطوره‌ای...

۱۴۰۴/۰۸/۱۳


ترکیب‌بندیِ بحران: واکاوی منطق قاب، نور و مونتاژ در نخستین فیلم تقوایی

سینماسینما، محمد ناصری‌راد «آرامش در حضور دیگران» اثری است که از اولین قاب، جهان خود را به‌طور تمام‌عیار اثبات می‌کند؛ جهانی که در آن معماری فضای روایت به مثابه پیکره‌ای فعال و معرف وضعیت روانی و اجتماعی شخصیت‌ها عمل می‌کند. خانه سیروس طاهباز صرفاً لوکیشنی برای رخداد نیست؛ مجموعه‌ای از...

۱۴۰۴/۰۸/۱۱